Derleme

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN ERGEN KIZLAR VE GENÇ KADINLARIN CİNSEL VE ÜREME SAĞLIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Cilt: 5 Sayı: 13 11 Haziran 2025
PDF İndir
TR EN

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN ERGEN KIZLAR VE GENÇ KADINLARIN CİNSEL VE ÜREME SAĞLIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Öz

İklim değişikliği, günümüzün en büyük küresel sağlık tehditlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Çevresel bozulmalar, doğal afetler ve göç gibi iklim değişikliği ile ilişkili olaylar, bireylerin fiziksel, psikolojik ve sosyal sağlık durumlarını olumsuz etkilemektedir. Bu etkiler özellikle ergen kızlar ve genç kadınlar gibi savunmasız gruplar üzerinde daha belirgin bir şekilde hissedilmektedir. Cinsel ve üreme sağlığı, bu grupların yaşam kalitesini doğrudan etkileyen kritik bir alan olmakla birlikte, iklim değişikliğinin yarattığı sağlık riskleri arasında genellikle göz ardı edilmektedir. Bu derleme, iklim değişikliğinin ergen kızlar ve genç kadınların cinsel ve üreme sağlığı üzerindeki etkilerini ele almayı amaçlamakta; bu etkilerle başa çıkmada uygulanabilecek stratejik yaklaşımları tartışmaktadır. İlgili literatür doğrultusunda, bu grupların karşı karşıya kaldığı riskler, sağlık hizmetlerine erişimdeki engeller ve sosyal eşitsizlikler detaylı bir şekilde incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Costello A, Romanello M, Hartinger S, Gordon-Strachan G, Huq S, Gong P, Kjellstrom T, Ekins P, Montgomery H. Climate change threatens our health and survival within decades. Lancet. 2023;401(10371):85-87. doi:10.1016/S0140-6736(22)02353-4.
  2. Ebi KL, Capon A, Berry P, Broderick C, de Dear R, Havenith G, Honda Y, Kovats RS, Ma W, Malik A, Morris NB, Nybo L, Seneviratne SI, Vanos J, Jay O. Hot weather and heat extremes: health risks. Lancet. 2021;398(10301):698-708. doi:10.1016/S0140-6736(21)01208-3.
  3. Romanello M, Di Napoli C, Drummond P, Green C, Kennard H, Lampard P, Scamman D, Arnell N, Ayeb-Karlsson S, Ford LB, Belesova K, Bowen K, Cai W, Callaghan M, Campbell-Lendrum D, Chambers J, van Daalen KR, Dalin C, Dasandi N, Dasgupta S, et al. The 2022 report of the Lancet Countdown on health and climate change: health at the mercy of fossil fuels. Lancet. 2022;400(10363):1619-1654. doi:10.1016/S0140-6736(22)01540-9.
  4. Witze A. Extreme heatwaves: surprising lessons from the record warmth. Nature. 2022;608(7923):464-465. doi:10.1038/d41586-022-02114-y.
  5. Christidis N, McCarthy M, Stott PA. The increasing likelihood of temperatures above 30 to 40 °C in the United Kingdom. Nat Commun. 2020;11:3093. doi:10.1038/s41467-020-16834-0.
  6. Shah MG, Dey T, Kostelecky SM, El Bizri M, Rodo M, Singh NS, Aboubaker S, Evers ES, Ashorn P, Langlois EV. Guidance on sexual, reproductive, maternal, newborn, child and adolescent health in humanitarian and fragile settings: a scoping review. BMJ Glob Health. 2024;9(3):e013944. doi:10.1136/bmjgh-2023-013944.
  7. World Health Organization. Trends in maternal mortality 2000 to 2020: Estimates by WHO, UNICEF, UNFPA, World Bank Group, and UNDESA/population division. Geneva: World Health Organization; 2023. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789240068759.
  8. Sanson AV, Wachs TD, Koller SH, Salmela-Aro K. Young people and climate change: The role of developmental science. In: Verma S, Peterson AC, editors. Developmental science and sustainable development goals for children and youth. Vol. 74. Social Indicators Research Series. Springer; 2018. p. 115-38. doi:10.1007/978-3-319-93070-5_7.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hemşirelik (Diğer)

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

18 Nisan 2025

Yayımlanma Tarihi

11 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

2 Aralık 2024

Kabul Tarihi

4 Mart 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 5 Sayı: 13

Kaynak Göster

APA
Şen, Ş. (2025). İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN ERGEN KIZLAR VE GENÇ KADINLARIN CİNSEL VE ÜREME SAĞLIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ. Atlas Journal of Medicine, 5(13), 146-152. https://doi.org/10.54270/atljm.2025.81
AMA
1.Şen Ş. İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN ERGEN KIZLAR VE GENÇ KADINLARIN CİNSEL VE ÜREME SAĞLIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ. ATLJM. 2025;5(13):146-152. doi:10.54270/atljm.2025.81
Chicago
Şen, Şehma. 2025. “İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN ERGEN KIZLAR VE GENÇ KADINLARIN CİNSEL VE ÜREME SAĞLIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ”. Atlas Journal of Medicine 5 (13): 146-52. https://doi.org/10.54270/atljm.2025.81.
EndNote
Şen Ş (01 Haziran 2025) İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN ERGEN KIZLAR VE GENÇ KADINLARIN CİNSEL VE ÜREME SAĞLIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ. Atlas Journal of Medicine 5 13 146–152.
IEEE
[1]Ş. Şen, “İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN ERGEN KIZLAR VE GENÇ KADINLARIN CİNSEL VE ÜREME SAĞLIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ”, ATLJM, c. 5, sy 13, ss. 146–152, Haz. 2025, doi: 10.54270/atljm.2025.81.
ISNAD
Şen, Şehma. “İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN ERGEN KIZLAR VE GENÇ KADINLARIN CİNSEL VE ÜREME SAĞLIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ”. Atlas Journal of Medicine 5/13 (01 Haziran 2025): 146-152. https://doi.org/10.54270/atljm.2025.81.
JAMA
1.Şen Ş. İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN ERGEN KIZLAR VE GENÇ KADINLARIN CİNSEL VE ÜREME SAĞLIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ. ATLJM. 2025;5:146–152.
MLA
Şen, Şehma. “İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN ERGEN KIZLAR VE GENÇ KADINLARIN CİNSEL VE ÜREME SAĞLIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ”. Atlas Journal of Medicine, c. 5, sy 13, Haziran 2025, ss. 146-52, doi:10.54270/atljm.2025.81.
Vancouver
1.Şehma Şen. İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN ERGEN KIZLAR VE GENÇ KADINLARIN CİNSEL VE ÜREME SAĞLIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ. ATLJM. 01 Haziran 2025;5(13):146-52. doi:10.54270/atljm.2025.81