SAĞLIK ÇALIŞANLARINDA PSİKOLOJİK DAYANIKLILIK: BAZI DEMOGRAFİK VE MESLEKİ DEĞİŞKENLER AÇISINDAN BİR İNCELEME

Yıl 2026, Cilt: 6 Sayı: 1, 36 - 44, 27.02.2026

Tuğba Fırat

https://doi.org/10.54270/atljm.2026.107

https://izlik.org/JA23UM59AM

Öz

This study aims to examine the psychological resilience levels of healthcare professionals in relation to various demographic and occupational variables. In recent years, the mental health and coping mechanisms of healthcare workers have gained increasing attention, especially due to the intense stress and workload they face. The research investigates how factors such as age, gender, profession, years of experience, and working conditions affect psychological resilience. A descriptive and correlational research design was employed, and data were collected through standardized resilience scales and demographic questionnaires. The findings indicate that psychological resilience varies significantly according to specific variables, highlighting the importance of targeted support and interventions for healthcare professionals. The study contributes to a deeper understanding of the factors influencing resilience and offers practical recommendations to strengthen the mental well-being of healthcare workers.

Anahtar Kelimeler

healthcare workers , psychological resilience , psychology and stress

Sağlık çalışanlarında psikolojik dayanıklılık: bazı demografik ve mesleki değişkenler açısından bir inceleme

https://izlik.org/JA23UM59AM

Öz

Bu araştırma, İstanbul'da özel sağlık kuruluşlarında görev yapan sağlık çalışanlarının psikolojik dayanıklılık düzeylerinin; cinsiyet, medeni durum, çocuk sayısı ve eğitim durumu gibi demografik özelliklere göre anlamlı farklılıklar gösterip göstermediğini incelemiştir. Araştırmada tarama modeli kullanılmış ve 319 sağlık çalışanından elde edilen veriler analiz edilmiştir. Psikolojik dayanıklılık, [1] tarafından geliştirilen ve Türkçeye uyarlanan “Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği” ile ölçülmüştür. Analizler sonucunda, kadın sağlık çalışanlarının psikolojik dayanıklılık düzeylerinin erkeklere göre daha yüksek olduğu, medeni durumu evli ve bekar olanların “diğer” medeni durumundakilere kıyasla daha dayanıklı oldukları bulunmuştur. Ayrıca, çocuk sayısının artmasıyla psikolojik dayanıklılığın azaldığı, özellikle dört çocuk sahibi olanların en düşük dayanıklılık seviyesine sahip olduğu belirlenmiştir. Eğitim düzeyine göre ise, lise mezunu sağlık çalışanlarının psikolojik dayanıklılık düzeylerinin, lisans ve yüksek lisans mezunlarına göre daha yüksek olduğu saptanmıştır. Bu bulgular, sağlık çalışanlarının demografik özelliklerine göre farklı psikososyal ihtiyaçlarının olduğunu göstermekte olup, dayanıklılığı artırmaya yönelik destek programlarının geliştirilmesinin önemini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

sağlık çalışanları , psikolojik dayanıklılık , psikoloji ve stres

Kaynakça

• Friborg O, Barlaug D, Martinussen M, et al. Resilience in relation to personality and intelligence. Int J Methods Psychiatr Res. 2005;14(1):29-42. doi:10.1002/mpr.15
• ktan BŞ, Önder A. Okul öncesi dönemde psikolojik dayanıklılık. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi. 2018;4(2):20-30.
• Türkmen İ, Doğan HY. Duygusal zekânın psikolojik sağlamlık üzerine etkisi: Acil sağlık hizmetleri personeli üzerine bir araştırma. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Dergisi. 2021;9(3):1066-1083. doi:10.33715/inonusaglik.912296
• Epik MT, Öztürk M. Sağlık hizmetlerinde psikososyal riskler. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 2020;25(4):451-46.
• Büyüköztürk Ş. Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Ankara: Pegem A Yayıncılık; 2002.
• Karagöz Y. SPSS AMOS Meta Uygulamalı Nitel- Nicel Karma Bilimsel Araştırma Yöntemleri ve Yayın Etiği. 3. Baskı. Ankara: Nobel Yayın; 2021.
• Basım HN, Çetin F. Yetişkinler için psikolojik dayanıklılık ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Turk Psikiyatri Derg. 2011;22(2):104- 114.
• George D, Mallery P. SPSS for Windows step by step: a simple guide and reference. 3rd ed. MA: Allyn and Bacon; 2001.
• Karasar N. Bilimsel araştırma yöntemleri. 11. Baskı. Ankara: Nobel Yayınları; 2002.
• Masten AS. Ordinary magic: Resilience processes in development. Am Psychol. 2001;56(3):227-238.
• Garmezy N. Children in poverty: Resilience despite risk. Psychiatry. 1993;56:127-136. doi:10.1080/00332747.1993.11024627
• Fonagy P, Steele M, Steele H, Higgitt A, Target M. The Emanuel Miller memorial lecture 1992: The theory and practice of resilience. J Child Psychol Psychiatry. 1994;35(2):231-257. doi:10.1111/j.1469-7610.1994.tb01160.x 13. Kavi E, Karakale B. Çalışan psikolojisi açısından psikolojik dayanıklılık. Hak İş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi. 2018;7(17):55-77.
• World Health Organization (WHO). Substance Abuse [Internet]. 2020 [cited 2020 Aug 21]. Available from: https://www.who.int/topics/substance_abuse/en/
• Zanatta F, Maffoni M, Giardini A. Resilience in palliative healthcare professionals: A systematic review. Support Care Cancer. 2020;28:971-978. doi:10.1007/s00520-019-05194-1
• Gillespie BM, Chaboyer W, Wallis M. The influence of personal characteristics on the resilience of operating room nurses: A predictor study. Int J Nurs Stud. 2009;46(7):968-976.
• Murden F, Bailey D, Mackenzie F, Oeppen RS, Brennan PA. The impact and effect of emotional resilience on performance: An overview for surgeons and other healthcare professionals. Br J Oral Maxillofac Surg. 2018;56(9):786-790. doi:10.1016/j.bjoms.2018.08.012.
• Arrogante O, Aparicio-Zaldivar E. Burnout and health among critical care professionals: The mediational role of resilience. Intensive Crit Care Nurs. 2017;42:110-115.
• Ağırkaya K, Erdem R. Psikolojik sağlamlık: Sağlık çalışanları açısından bir değerlendirme. Pamukkale Üniversitesi İşletme Araştırmaları Dergisi. 2023;10(2):656-678.
• Karacaoğlu K, Köktaş G. Psikolojik dayanıklılık ve psikolojik iyi olma ilişkisinde iyimserliğin aracı rolü: Hastane çalışanları üzerine bir araştırma. İş ve İnsan Dergisi. 2016;3(2):119-127.
• Kavi E, Karakale B. Çalışan psikolojisi açısından psikolojik dayanıklılık. Hak İş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi. 2018;7(17):55-77.