Maden Havzası Balıklarında Vücut Ağırlığı ile Ağır Metal Biyoakümülasyon İlişkileri: Emet Çayı Havzası
Öz
Bildirildiği gibi, farklı fizyolojik yapılara sahip değişik balık türleri, ağır metallere maruz kalma sürelerine ve maruz kalınan metalin çeşidine göre, ağır metalleri farklı dokularda farklı miktarlarda biriktirmektedirler. Balıkların yaşı, dolayısıyla yaşa paralel artış gösteren ağırlıkları, dokulardaki toksik element biyoakümülasyonlarında önemli bir faktördür. Bu çalışmada, ülkemizin en önemli maden yataklarının yer aldığı Emet Çayı üzerinde tespit edilen üç ve yine Emet Çayı Havzası’nda yer alan Dursunbey Çayı üzerinde tespit edilen bir istasyondan mevsimsel olarak, havza için en büyük önem arz eden Squalius cii, Capoeta tinca ve Barbus oligolepis türleri, gerekli miktarlarda toplanmıştır. Yakalanan balıkların kas, solungaç, karaciğer ve böbrek dokularında tespit edilen nikel, çinko, arsenik, bor, kadmiyum, bakır, mangan, kurşun, gümüş ve krom biyoakümülasyon seviyelerinin balık ağırlıkları ile ilişkileri araştırılmıştır. Elde edilen verilere, Pearson Korelasyon Analizi uygulanmış, yüksek korelasyon gösteren değişkenlerin üç boyutlu regresyon grafikleri çizilmiş ve regresyon katsayıları hesaplanmıştır. Çalışmamız sonucunda, özellikle nikel ve krom başta olmak üzere incelenen her 3 balık türünün de dokularında tespit edilen toksik element biyoakümülasyonları ile balıkların total ağırlık verileri arasında, p<0,05 ve p<0,01 düzeylerinde, istatistiki olarak anlamlı ilişkiler kaydedilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Toksik element, Biyoakümülasyon, Squalius cii, Capoeta tinca, Barbus oligolepis
Kaynakça
- Wildi W, Domink J, Thomas, R. L., Favarger, P, Haller, L., Perroud, A. ve Peytremann, C. River, Reservoir and Lake Sediment Contamination by Heavy Metals Downstream from Urban Areas of Switzerland. Lakes Management, 9: 75-87, 2004. Research and Tokatlı, C., Çiçek A, Köse E, Emiroğlu Ö.
- Uptake of Silver From Large Silver Deposits on Biotic and Abiotic Components of the Closest Lothic System: Felent Stream, Turkey. Pakistan Journal of Zoology, 45 (3): 701-707, 2013.
- Shrivastava P, Saxena A, Swarup A. Heavy Metal Pollution in a Sewage-Fed Lake of Bhopal. Lakes & Resevoirs: Research and Management, 8:1-4, 2003.
- Del Valls TA, Blasco J, Sarasquete MC, Forja JM ve Gomez-Parra A. Evaluation of Heavy Metal Sediment Toxicity in Littoral Ecosystems using Juveniles of the Fish Sparus Aurata. Ecotoxicology and Environmental Safety, 41: 157-167, 1998.
- Özmen H, Külahçı F, Çukurovalı A ve Doğru M. Concentrations of heavy metal and Radioactivity in Surface Water and Sediment of Hazar Lake (Elazıg, Turkey) Chemosphere 55, –408, 2004.
- Atıcı T, Ahiska S, Altındağ S and Aydın D. Ecological effects of some heavy metals (Cd, Pb, Hg, Cr) Pollution of phytoplanktonic algae and zooplanktonic Organisms in Sarıyar Dam Reservoir in Turkey. African Journal of Biotechnology Vol. 7 (12), pp. 1972-1977,
- Hongyi, N., Wenjing, D., Qunhe, W. ve Xingeng, C., Potential Toxic Risk of Heavy Metals from Sediment of the Pearl River in South China, Journal of Environmental Sciences 21(2009) 1053–1058, 2009.
- Mendil, D. and Uluözlü, Ö. D. Determination of Heavy Metals in Sediment and Fish Species from Lakes in Tokat, Turkey. Food Chem. 101, 739–745, 2007.
- Arslan, N., Koç, B., Çiçek, A., Emiroğlu, Ö. and Malkoç, S. Uluabat Gölü Bazı Biyotik ve Abiyotik Öğelerinde Gümüş Birikimi. Türkiye Sulak Alanlar Kongresi, Eski Karaağaç Köyü, Bursa, 22-23 Mayıs 2009, 2009.
- Türkmen, M. and Ciminli C. Determintion of Metals in Fish and Mussel Species by Inductively Coupled Plasma-Atomic Emission Spectrometry. Food Chemistry, 103: 670-675, http://www.etimaden.gov.tr Çöl M, Çöl C. Environmental Boron Concentration Inwaters of Hisarcik Area in the Kütahya Province of Turkey. Food Chem. Toxicol., 41, 1417, 2003.