Assessment of Pre-Service Teachers’ Awareness of the Legal and Social Dimensions of Climate Change

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 2, 46 - 57, 27.12.2025

Melek Dinç Rümeysa Duran , Dilnozakhon Jalilova Funda Varnacı Uzun

https://doi.org/10.62163/aucevrebilim.1830509

Öz

The purpose of this study is to evaluate the awareness of teacher candidates studying at the education faculty of a state university regarding the social and legal dimensions of climate change in terms of various variables. The content of international legal agreements on climate change and the United Nations’ sustainable development goals emphasize that educating individuals in society is an important condition for combating climate change. Individual awareness plays a crucial role in preventing climate change. Given that education provided in schools is the most important pillar of educating individuals in society, teacher candidates preparing to serve as teachers in the future were selected as the study group ort his research. Within the scope of the study, the “Scale on Awareness of the Legal and Social Dimensions of the Climate Change Problem” developed by Gerek (2022) was applied to students in the 1st, 2nd, 3rd, and 4th grades of Preschool Teaching, Classroom Teaching, Social Studies Teaching, and Science Teaching at faculty of education. In the study, the survey model was used from quantitative research methods. The SPSS 22.0 program was used to analyze the data. Descriptive analyses (mean, standard deviation) were used to evaluate the scores obtained from the scale. Mann Whitney U and Kruskall Wallis tests were used in comparisons made according to various variables because the data did not follow a normal distribution. The results of the study revealed that the awareness levels of teacher candidates differed according to their gender, field of study, whether they had taken courses related to climate change, and whether they followed accounts related to climate change on social media.

Anahtar Kelimeler

climate change , teacher candidates , legal dimension , social dimension , sustainable development goals

Öğretmen Adaylarının İklim Değişikliğinin Hukuki ve Toplumsal Boyutlarına Yönelik Farkındalıklarının Değerlendirilmesi

Öz

Bu çalışmanın amacı, bir devlet üniversitesinin eğitim fakültesinde öğrenim görmekte olan öğretmen adaylarının, iklim değişikliğinin toplumsal ve hukuki boyutuna yönelik farkındalıklarının çeşitli değişkenler açısından değerlendirilmesidir. İklim değişikliği ile ilgili uluslararası hukuki anlaşmaların amaçlarının içeriğinde ve Birleşmiş Milletlerin sürdürülebilir kalkınma amaçlarının arasında toplumdaki bireylerin eğitilmesinin iklim değişikliği ile mücadelede önemli bir koşul olduğu vurgulanmaktadır. Bireysel farkındalık iklim değişikliğini önlemede çok önemli konumdadır. Toplumdaki bireylerin farkındalık düzeylerinin artmasında en önemli faktörün okulda verilen eğitim olmasından dolayı bu çalışmada ilerleyen süreçte öğretmen olarak hizmet vermeye hazırlanan öğretmen adayları çalışma grubu olarak seçilmiştir. Çalışma kapsamında eğitim fakültesinde öğrenim görmekte olan Okul Öncesi Öğretmenliği, Sınıf Öğretmenliği, Sosyal Bilgiler Öğretmenliği, Fen Bilgisi Öğretmenliği 1,2,3 ve 4. Sınıf öğrencilerine, Gerek (2022) tarafından geliştirilen “İklim Değişikliği Sorununun Hukuki ve Toplumsal Boyutlarına Yönelik Farkındalığa İlişkin Ölçek” uygulanmıştır. Çalışmada, nicel araştırma yöntemlerinden, tarama modeli kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 22.0 programı kullanılmıştır. Ölçekten alınan puanların değerlendirilmesinde betimsel analizler (ortalama, standart sapma) kullanılmıştır. Çeşitli değişkenlere göre yapılan karşılaştırmalarda veriler normal dağılım sağlamadığı için Mann Whitney U ve Kruskall Wallis testleri kullanılmıştır. Çalışma sonucunda; öğretmen adaylarının farkındalık düzeylerinin cinsiyet, anabilim dalı, iklim değişikliği ile ilgili ders alma, sosyal medyada iklim değişikliği ile ilgili hesap takip etme durumlarına göre farklılaştığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

iklim değişikliği , öğretmen adayları , hukuki boyut , toplumsal boyut , sürdürülebilir kalkınma amaçları

Destekleyen Kurum

Bu çalışma, TÜBİTAK–2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri kapsamında desteklenmiştir.

Kaynakça

• Akbulut, M. 2019. Bir afet olarak küresel iklim değişikliği ve ilkokul öğretmenlerinin küresel iklim değişikliği farkındalığının incelenmesi: Gümüşhane ili örneği. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gümüşhane Üniversitesi.
• Alagedik, Ö., Bayar, H.İ., Biçer, B.E., Çelik, E., Keleş, M., Kocaman, H., Talu, N. 2016. TMBB’nin İklim Değişikliği Politikasındaki Rolü ‘Politikacılar için Özet’. İngiltere Büyükelçiliği, Ankara.
• Anderson, A. 2012. Climate Change Education for Mitigation and Adaptation. Journal of Education for Sustainable Development, 6(2), 191–206. https://doi.org/10.1177/0973408212475199
• Anonim 2025. Türkiye Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları, https://turkiye.un.org/tr/sdgs, (Erişim tarihi:12.11.2025). Anonim, 1985. Vienna Convention for the Protection of the Ozone Layer. United Nations Environment Programme. https://ozone.unep.org/treaties/vienna-convention, (Erişim tarihi: 21.10.2025).
• Anonim, 1987. Montreal Protocol on Substances that Deplete the Ozone Layer. United Nations Environment Programme. https://ozone.unep.org/treaties/montreal-protocol, (Erişim tarihi: 21.10.2025).
• Anonim, 1995. United Nations Framework Convention on Climate Change, UNEP/WMO Information Unit on Climate Change and Climate Change Secretariat, Geneva. (Erişim tarihi: 28.10.2025).
• Anonim, 2014. IPCC “Summary for Policymakers”, Climate Change 2014: Mitigation of Climate Change. Contribution of Working Group III to the Fifth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change.
• Anonim, 2015. The Paris Agreement. United Nations Framework Convention on Climate Change. https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement, (Erişim tarihi: 28.10.2025).
• Anonim, 2016a. Global Climate Change Vital Sciences of Planet. Global Temperature. http://climate.nasa.gov, (Erişim tarihi: 03.10.2025).
• Anonim, 2016b. T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı. Türkiye İklim Değişikliği 6. Bildirimi, Ankara. (Erişim tarihi: 15.10.2025).
• Anonim, 2021. T.C. Ticaret Bakanlığı, Yeşil Mutabakat Eylem Planı. https://ticaret.gov.tr/data/60f1200013b876eb28421b23/MUTABAKAT%20YE%C5%9E%C4%B0L.pdf (Erişim tarihi: 15.10.2025).
• Anonim, 2023. IPCC, Climate Change 2023: Synthesis Report. Intergovernmental Panel on Climate Change. https://www.ipcc.ch/report/sixth-assessment-report-synthesis-report/ (Erişim tarihi: 02.11.2025).
• Arslanyılmaz. M.M. 2017. Ankara'da bir okulda öğrenim gören ortaokul öğrencilerinin iklim değişikliği ile ilgili farkındalık ve bilgi düzeyini geliştirmeye yönelik müdahale çalışması. Yayımlanmamış Tıpta Uzmanlık Tezi, Hacettepe Üniversitesi.
• Benzer, S., ve Akkaya, M. M. 2022. Öğretmen Adaylarının İklim Değişikliği Hakkındaki Bilgi ve Görüşleri. Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi, 6(2), 149–167. https://doi.org/10.15659/ankad.v6i2.196
• Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. 2019. Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi Yayınları: Ankara.
• Competente, R. J. T. 2019. Pre-Service Teachers’ Inclusion of Climate Change Education. International Journal of Evaluation and Research in Education, 8(1), 119-126.
• Çalışır, E. 2022. İlkokul öğrencilerinin küresel iklim değişikliği farkındalığının analizi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Yıldırım Beyazıt Üniversitesi.
• Dal, B., Alper, U., Özdem-Yılmaz, Y., Öztürk, N., ve Sönmez, D. 2015. A model for pre-service teachers’ climate change awareness and willingness to act for pro-climate change friendly behavior: Adaptation of awareness to climate change questionnaire. International Research in Geographical and Environmental Education, 24(3), 184–200. https://doi.org/10.1080/10382046.2015.1034456
• Dalyan, S. ve Uzun, N. 2021. Ortaokul öğrencilerinin çevre dostu okul algılarının çizdikleri resimler aracılığıyla incelenmesi. Karaelmas Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(2), 285-305.
• Doğru, S., ve Orzan, M. 2025. Öğretmen Adaylarının Sürdürülebilir Kalkınma ve İklim Değişikliği Farkındalıklarının İncelenmesi. Afet ve Risk Dergisi, 8(1), 182–195. https://doi.org/10.35341/afet.1464168
• Fernández, D. C., Gómez-Gonçalves, A., ve Sánchez-Barbero, B. 2023. Effectiveness of Interdisciplinary Instruction in Pre-service Teacher Education for Sustainability: Issues From the Big History and the Study of Climate Change. Journal of Teacher Education for Sustainability, 25(1), 5–21. https://doi.org/10.2478/jtes-2023-0002
• Gerek, G.S. 2022. İklim Değişikliği Sorununun Hukuki ve Toplumsal Boyutlarına Yönelik Farkındalığa İlişkin Ölçek Geliştirme Çalışması. Ankara Üniversitesi Çevrebilimleri Dergisi 9(2), 14-28.
• Gönen, Ç., Deveci, E. Ü., ve Aydede, M. N. 2023. Development and validation of climate change awareness scale for high school students. Environment, Development and Sustainability, 25(5), 4525–4537. https://doi.org/10.1007/s10668-022-02213-w
• Gül,T., Cebesoy, Ü. B. ve Bilican, K. 2017. Sınıf Öğretmeni Adaylarının İklim Değişikliği Farkındalığının İncelenmesi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi 8(2), 23-36.
• Güleç, P. 2019. Üniversite öğrencilerinin küresel iklim değişikliğine yönelik görüşleri: Risk ve tutumun aracılık rolü. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi.
• Han, Q. 2015. Education for Sustainable Development and Climate Change Education in China: A Status Report. Journal of Education for Sustainable Development, 9(1), 62–77. https://doi.org/10.1177/0973408215569114
• Hastürk, G. 2022. Sınıf öğretmeni adaylarının ekolojik kimlikleri ile çevre okuryazarlıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi.
• Jamelske, E., Barrett, J. ve Boulter, J. 2013. Comparing climate change awareness, perceptions, and beliefs of college students in the United States and China. Journal of Environmental Studies and Sciences, 3(3), 269–278. https://doi.org/10.1007/s13412-013-0144-x
• Kalkan, Ç.B. 2019. Ortaokul 5. sınıf öğrencilerinde insan ve çevre ilişkisi konusunda bilimsel karikatürler kullanarak farkındalık oluşturulması. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, On Dokuz Mayıs Üniversitesi.
• Karabulut, N. 2023. Öğretmenlerin Küresel İklim Değişikliğine Yönelik Farkındalığın Değerlendirilmesi. Ulusal Eğitim Dergisi, 3 (2), 265-294.
• Karakaya, E. 2016. Paris İklim Anlaşması: İçeriği ve Türkiye Üzerine Bir Değerlendirme. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3 (1) , 1-12 . DOI: 10.30803/adusobed.188842
• Keleş, Ö., Gilbertson, K.L. ve Uzun, N. 2016. Cognitive structures of university students about environmental education, climate change and consumption concepts. Asia-Pacific Forum on Science Learning and Teaching, 17(2), 1-17.
• Læssøe, J., ve Mochizuki, Y. 2015. Recent Trends in National Policy on Education for Sustainable Development and Climate Change Education. Journal of Education for Sustainable Development, 9(1), 27–43. https://doi.org/10.1177/0973408215569112
• Mebane, M. E., Benedetti, M., Barni, D. Ve Francescato, D. 2023. Promoting Climate Change Awareness with High School Students for a Sustainable Community. Sustainability, 15(14), 11260. https://doi.org/10.3390/su151411260
• Mochizuki, Y. ve Bryan, A. 2015. Climate Change Education in the Context of Education for Sustainable Development: Rationale and Principles. Journal of Education for Sustainable Development, 9(1), 4–26. https://doi.org/10.1177/0973408215569109
• Namdar, B. 2018. Teaching global climate change to pre-service middle school teachers through inquiry activities. Research in Science & Technological Education, 36(4), 440–462. https://doi.org/10.1080/02635143.2017.1420643
• Olcay, H. 2023. Tematik harita kullanımının ortaöğretim öğrencilerinin çevre sorunlarına yönelik farkındalığı üzerindeki etkisi ve ölçek geliştirme. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi.
• Rahman, S. M. A., Tasmin, S., Uddin, M. K., Islam, M. T., ve Sujauddin, M. 2014. Climate Change Awareness among the High School Students: Case Study from a Climate Vulnerable Country. International Journal of Built Environment and Sustainability, 1(1), 18–26. https://doi.org/10.11113/ijbes.v1.n1.4
• Semenderoğlu, A., Sanlı, V., ve Arslan, K. 2024. Buca Eğitim Fakültesi öğrencilerinin küresel iklim değişikliğine yönelik endişe düzeyleri. lnternational Journal of Geography and Geography Education, 53, 39–58. https://doi.org/10.32003/igge.1550018
• Somuncu, M. 2016. İklim Değişikliğinin Dünya ve Türkiye Turizmine Etkileri. M.Somuncu (ed.) Küresel İklim Değişikliği ve Etkileri, Türkiye Çevre Vakfı, Ankara.
• Tok, G., Cebesoy, Ü. B., ve Bilican, K. 2017. Sınıf Öğretmeni Adaylarının İklim Değişikliği Farkındalıklarının İncelenmesi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 8(2), 23–36.
• Tozdan, N., ve Keleş, Ö. 2022. Investigation of 7th and 8th grade middle school students’ environmental ethics attitude levels in relation to different variables. Science Insights Education Frontiers, 13(1):1763-1775.
• Türkeş, M. 2001. “Hava, İklim, Şiddetli Hava Olayları ve Küresel Isınma”, T.C. Başbakanlık Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2000 Yılı Seminerleri, Teknik Sunumlar, Seminerler Dizisi: 1, 187-205.
• Türkeş, M. 2008a. Küresel iklim değişikliği nedir? Temel kavramlar, nedenleri, gözlenen ve öngörülen değişiklikler. İklim Değişikliği ve Çevre, 1: 45-64.
• Türkeş, M. 2008b. İklim değişikliği ve küresel ısınma olgusu: Bilimsel değerlendirme. İçinde: E. Karakaya (ed.), Küresel Isınma ve Kyoto Protokolü: İklim Değişikliğinin Bilimsel, Ekonomik ve Politik Analizi, 21-57, Bağlam Yayınları No. 308: İstanbul.
• Uzun, S. 2021. Üniversite Öğrencilerinin İklim Değişikliği Konusunda Farkındalıklarının Belirlenmesi: Düzce Üniversitesi İlgili Grupları Örneği. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi, 7(2), 161–174. https://doi.org/10.53516/ajfr.1013243
• Ünal, E. 2023. Öğretmen Adaylarının Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Yönelik Okuryazarlıkları Ve Küresel İklim Değişikliği Farkındalıklarının İncelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi.
• Winter, V., Kranz, J., ve Möller, A. 2022. Climate Change Education Challenges from Two Different Perspectives of Change Agents: Perceptions of School Students and Pre-Service Teachers. Sustainability, 14(10), 6081. https://doi.org/10.3390/su14106081
• Yıldırım, T., ve Kışoğlu, M. 2024. Ortaokullarda İklim Değişikliği Eğitimi Verecek Olan Öğretmen Adaylarının Küresel İklim Değişikliğine Yönelik Farkındalıklarının İncelenmesi. International Journal Of Eurasia Social Sciences, 15(57), 57. https://doi.org/10.35826/ijoess.4467
• Yılmaz, V. ve Güleç, P. A. G. 2021. Üniversite Öğrencilerinin Küresel İklim Değişikliğine Yönelik Görüşlerinin Araştırılması: Bir Yapısal Eşitlik Model Önerisi. İzmir İktisat Dergisi, 36(1), 1–12. https://doi.org/10.24988/ije.202136101