Dijital Teknolojilerin Muhasebede Kullanımı: Sistematik İnceleme Yoluyla Teşvik Edici ve Engelleyici Faktörlerin Tespiti

Öz

Muhasebe alanında dijitalleşme, verimliliği artırma, hata oranını düşürme ve maliyetleri azaltma gibi birçok avantaj sunmaktadır. Dijital dönüşüm sürecinde karşılaşılan teşvik edici ve engelleyici faktörler, uygulamaların başarısını önemli ölçüde etkilemektedir. Teşvik edici unsurlar işletmelerin dijital çözümlere yönelmesini kolaylaştırırken engelleyici unsurlar işletmelerin rekabet edebilirliğini dolayısıyla sürdürülebilirliğini olumsuz etkilemektedir. Yapılan çalışma ile büyük veri, bulut bilişim, blok zincir, yapay zeka, nesnelerin interneti, veri madenciliği gibi dijital araçların muhasebe uygulamalarındaki teşvik edici ve engelleyici faktörlerin sistematik bir biçimde incelenmesi amaçlanmaktadır. Bu çalışma, belirlenen araştırma sorusu ile ilgili olabilecek bir dizi kaynağı bir araya getirip, incelemek için özenle tasarlanmış bir süreç olan sistematik literatür taraması metodolojisini kullanmaktadır. Araştırmada 2019 ile 2024 yılları arasında yayınlanan çalışmalar analiz edilerek, dijital teknolojilerin muhasebede kullanımının teşvik edici ve engelleyici rolleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Elde edilen bulgulara göre; teşvik edici faktörler arasında teknolojik gelişmelerin hızla ilerlemesi, maliyet etkinliği, rekabet avantajları ve eğitim olanaklarının artması gibi unsurlar bulunmaktadır. Engelleyici faktörler ise geleneksel muhasebe uygulamalarına bağlılık, güvenlik endişeleri, yetersiz altyapı, eğitim eksiklikleri ve maliyet sorunları gibi faktörlerdir. Ayrıca, yasal düzenlemelerin yetersizliği ve organizasyonel kültürdeki direnç de süreci olumsuz etkilemektedir. Dijital dönüşüm sürecinde, muhasebe uzmanlarının eğitimine yatırım yapılması, işletme yöneticilerinin dijital teknolojiler konusunda bilinçlendirilmesi ve dijital sürdürülebilirlik hedefleri doğrultusunda uzun vadeli stratejik planlamaların yapılması gerekmektedir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, dijital dönüşüm stratejilerinin etkin bir şekilde uygulanabilmesi ve muhasebe mesleğinin daha yüksek dijitalleşme seviyelerine ulaşabilmesi için eğitim programlarının düzenlenmesi, dijital teknoloji araçlarının etkin kullanılması ve veri güvenliği önlemlerinin güçlendirilmesi gerekliliği ortaya çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Muhasebe ve Dijitalleşme
• Yapay Zeka
• Bulut Bilişim
• Veri Madenciliği
• Büyük Veri

Use of Digital Technologies in Accounting: Determination of Encouraging and Inhibiting Factors through Systematic Review

Öz

Digitalization in accounting offers many advantages, including enhanced efficiency, reduced error rates, and lower costs. However, the encouraging and inhibiting factors encountered in this transformation process significantly affect the success of the applications. Encouraging factors facilitate the adoption of digital solutions, whereas inhibiting factors undermine competitiveness and, consequently, sustainability of businesses. This study aims to systematically examine the encouraging and inhibiting factors in the applications of digital tools such as big data, cloud computing, blockchain, artificial intelligence, internet of things (IoT), and data mining in accounting. This study uses the systematic literature review methodology, which is a carefully designed process to bring together and examine several sources that may be relevant to the determined research question. In the study, studies published between 2019 and 2024 were analyzed and the encouraging and inhibiting roles of the use of digital technologies in accounting were tried to be determined. According to the findings; encouraging factors include rapid advancement of technological developments, cost effectiveness, competitive advantages and increased educational opportunities. The inhibitory factors are adherence to traditional accounting practices, security concerns, inadequate infrastructure, lack of training, and cost issues. Furthermore, insufficient legal regulations and cultural resistance within organizations hinder the adoption process. In the digital transformation process, it is necessary to invest in the training of accounting experts, to raise awareness of business managers about digital technologies, and to make long-term strategic plans in line with digital sustainability goals. According to the findings, it has become necessary to organize training programs, use digital technology tools effectively and strengthen data security measures in order to effectively implement digital transformation strategies and enable the accounting profession to reach higher levels of digitalization.

Anahtar Kelimeler

• Accounting and Digitalization
• Artificial Intelligence
• Cloud Computing
• Data Mining
• Big Data

Kaynakça

1. Abadi, J., ve Brunnermeier, M. (2018). Blockchain economics, National Bureau of Economic Research,1-45.
2. Akman, C., ve Koçyiğit, S. Ç. (2024). Muhasebe uygulamalarındaki e-dönüşüm sürecine ilişkin serbest muhasebeci mali müşavirlerin görüş ve beklentileri: Ankara ili örneği, Muhasebe ve Denetime Bakış, 24(72), 57-82.
3. Allahverdi, M. (2017). Cloud accounting systems and a SWOT analysis, The Journal of Accounting and Finance, Özel Sayı, 92-105.
4. Alagöz, A., Öge, S., ve Ortakarpuz, M. (2014). Bir kurumsal zekâ teknolojisi olarak veri madenciliği ile muhasebe bilgi sistemi ilişkisi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 31(1), 1-21.
5. Alimova, S. (2024). The impact of e-accounting in modern businesses, Modern Science and Research, 3(1), 928-932.
6. Almadadha, R. (2024). Blockchain technology in financial accounting: enhancing transparency, security, and esg reporting. Blockchains, 2(3), 312-333.
7. Altunışık, R. (2015), Büyük veri: fırsatlar kaynağı mı yoksa yeni sorunlar yumağı mı?, Yıldız Social Science Review, 1(1), 45-76.
8. Amani, F. A., ve Fadlalla, A. M. (2017). Data mining applications in accounting: A review of the literature and organizing framework, International Journal of Accounting Information Systems, 24, 32-58.

9. Artık, M. B., ve Arslan, E. (2024). Muhasebe bürolarında çalışan muhasebe meslek mensuplarının dijitalleşmeye bakışı, Muhasebe ve Denetime Bakış, 24(72), 105-124.
10. Aslan, Ü., ve Özerhan, Y. (2017). Big data, muhasebe ve muhasebe mesleği, Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 19(4), 862-883.
11. Bağdat, A., ve Şenol, A. (2024). Muhasebe meslek mensuplarının endüstri 4.0 teknolojilerine ve muhasebenin dijitalleşmesine bakışı, Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 31(1), 1-26.
12. Baykal, A. (2006), Veri madenciliği uygulama alanları, D. Ü. Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 7, 95-107.
13. Bertino, E., Kundu, A., ve Sura, Z. (2019). Data transparency with blockchain and ai ethics, J. Data Inform. Qual. 11(4), 1–8.
14. Bıçakçı, S. N. (2019). Nesnelerin internet, Takvim-İ Vekayi, 7(1), 24-36.
15. Bons, E., ve Bednárová, M. (2019). Blockchain and its implications for accounting and auditing, Meditari Accountancy Research, 27(5), 725-740.
16. Carlsson‐Wall, M., Goretzki, L., Hofstedt, J., Kraus, K., ve Nilsson, C. J. (2022). Exploring the implications of cloud‐based enterprise resource planning systems for public sector management accountants, Financial Accountability & Management, 38(2), 177-201
17. Centobelli, P., Cerchione, R., Vecchio, P., Oropallo, E., ve Secundo, G. (2022), Blockchain technology design in accounting: game changer to tackle fraud or technological fairy tale?, Accounting, Auditing and Accountability Journal, 35(7), 1566-1597.
18. Chukwuani, V. N., ve Egiyi, M. A. (2020). Automation of accounting processes: impact of artificial ıntelligence, International Journal of Research and Innovation in Social Science (IJRISS), 4, 444-449.
19. Clohessy, T., ve Acton, T. (2019). Investigating the influence of organizational factors on blockchain adoption: an innovation theory perspective, Ind. Manag. Data Syst. 119(7), 1457–1491.
20. Cook D.J., Mulrow C.D., ve Haynes, R.B. (1997) Systematic reviews: synthesis of best evidence for clinical decisions. Annals of Internal Medicine, 126(5), 80.
21. Dai, J., ve Vasarhelyi, M.A. (2017). Toward blockchain-based accounting and assurance, Journal of Information Systems, 31(3), 5-21.
22. Deloitte. (2020). Thriving in the era of pervasive AI Deloitte’s state of AI in the enterprise, 3rd Edition. https://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/nl/Documents/innovatie/deloitte-nl-exec-deck-state-of-ai-in-the-enterprise-3rd-edition-final.pdf
23. Deniz, F., ve Güngör Tanç, Ş. (2020). Muhasebe meslek mensuplarının muhasebe uygulamalarındaki e-dönüşüm sürecine ilişkin görüş ve beklentileri: Hatay ili örneği, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 23(2), 622-636.
24. Dilaver, H. (2024). Digitalization in accounting, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(1), 40-51.
25. Dimitriu, O., ve Matei, M. (2014). A new paradigm for accounting through cloud computing, Procedia Economics and Finance, 15, 840-846.
26. Erkan, M. ve Yılmazcan, O. (2023). Muhasebede yapay zekânın etkisi, Eklektik Sosyal Bilimler Dergisi, 1(2), 267-286.
27. Erturan, İ. E., ve Ergin, E. (2024). Büyük verinin muhasebe ve denetim alanlarına uyumu, The Journal of Academic Social Science, 81(81), 208-222.
28. EU Commission, The European commission’s high-level expert group on artificial intelligence the European commission’s a definition of ai: main capabilities and scientific discipliınes. https://ec.europa.eu/futurium/en/system/files/ged/ai_hleg_definition_of_ai_18_december_1.pdf
29. Garanina, T., Ranta, M., ve Dumay, J. (2022). Blockchain in accounting research: current trends and emerging topics, Accounting, Auditing and Accountability Journal, 35(7), 1509-1511.
30. Garip, O., ve Karasioğlu, F. (2019). E-muhasebe uygulamaları kapsamında güncel sorunlar ve çözüm önerileri: Karaman’da bir araştırma, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 22(2), 433-446.
31. Gorkhali, A., Li, L., ve Shrestha, A. (2020). Blockchain: a literature review, Journal of Management Analytics, 7(3), 321-343.
32. Güdelci, E. N. (2022). New era in blockchain technology and better accounting information, Journal of Accouting and Taxation Studies, 15(2), 437-461.
33. Gülten, S. (2019). Yapay zeka muhasebe alanında kullanılabilir mi?. Erişim Adresi: https://muhasebebilenler.com/yapay-zeka-muhasebealaninda-kullanilabilir-mi/
34. Han, J., Pei, J., ve Kamber, M. (2012). Data Mining: Concepts and Techniques, Elsevier Publication.
35. Han, H., Shiwakoti, R. K., Jarvis, R., Mordi, C., ve Botchie, D. (2023). Accounting and auditing with blockchain technology and artificial Intelligence: A literature review, International Journal of Accounting Information Systems, 48, 100598.
36. Handoko, B. L., ve Rosita, A. (2022). The effect of skepticism, big data analytics to financial fraud detection moderated by forensic accounting, ACM International Conference Proceeding Series, 59–66.
37. Hasan, A. R. (2022). Artificial intelligence (AI) in accounting & auditing: a literature review, Open Journal of Business and Management, 10, 440-465.
38. Herath, S.K., ve Woods, D. (2021). Impacts of big data on accounting, Conference proceedings of the Centre for Business & Economic Research, 9-10.
39. Hezam, Y. A. A., Anthonysamy, L., ve Suppiah, S. D. K. (2023). Big data analytics and auditing: a review and synthesis of literatüre, Emerging Science Journal, 7(2), 629–642.
40. Ibrahim, A. E. A., Elamer, A. A., ve Ezat, A. N. (2021). The convergence of big data and accounting: innovative research opportunities, Technological Forecasting and Social Change, 173, 121171. ICAEW Thought Leadership Business and Management Faculty, The internet of things and accounting: lessons from China. Erişim Adresi: https://www.icaew.com/technical/technology/data/internet-of-things-and-accounting.
41. Karmańska, A. (2021). Internet of things in the accounting field–benefits and challenges, Operations Research and Decisions, 31(3), 23-39.
42. Kulak, A. (2019). Muhasebede e-dönüşüm, Yüksek Lisans Tezi, İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Malatya, Türkiye.
43. Kumar Doshi, HA, Balasingam, S., ve Arumugam, D. (2020). Artificial ıntelligence as a paradoxical digital disruptor in the accounting profession: an empirical study amongst accountants, International Journal of Psychosocial Rehabilitation, 24, 873-885.
44. Kurnia, S., Linden, T., ve Huang, G. (2019). A hermeneutic analysis of critical success factors for enterprise systems implementation by SMEs, Enterprise Information Systems, 13(9), 1195–1216.
45. Labrinidis, A., ve Jagadish, H. V. (2012). Challenges and opportunities with big data, Proceedings of the VLDB Endowment, 5(12), 2032-2033.
46. Marston, H. R., Kroll, M., Fink, D., Poveda, R., ve Gschwind, Y. J. (2017). Digital game technology and older adults, Mobile e-Health, 149-171.
47. Mihalache, A. (2011). Cloud Accounting. “Ovidius” University Annals, Economic Sciences Series, 11(2), 782-788.
48. Mohamed, N., Marzouk, M., Elbardan, H., Saleh, R., ve Mogahed, A. (2024). Integrating blockchain, IoT, and XBRL in accounting information systems: A Systematic Literature review, Journal of Risk and Financial Management, 17(8), 372.
49. Mohammad, S.J., Hamad, A.K., Borgi, H., Thu, P.A., Sial, M.S., ve Alhadidi, A.A. (2020). How artificial intelligence changes the future of accounting industry, International Journal of Economics and Business Administration, 8, 478-488.
50. Moudud-Ul-Huq, S., Asaduzzaman, M., ve Biswas, T. (2020). Role of cloud computing in global accounting information systems, The Bottom Line, 33(3), 231-250.
51. Özçelik, M., Dikmen, B., ve Deran, A. (2022). Nesnelerin interneti teknolojisinin muhasebe ve denetim sürecine etkisi ve muhtemel riskler, İşletme Araştırmaları Dergisi. 14(2), 1544–1563.
52. Özkul, F., ve Alkan, B. (2020). Dijital çağda muhasebenin dönüşümü: “Blockchain” teknolojisinde muhasebe ve mali kontroller, Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 22(2), 218-236.
53. Papík, M., ve Papíková, L. (2022). Detecting accounting fraud in companies reporting under US GAAP through data mining, International Journal of Accounting Information Systems, 45, 100559.
54. Paulina, R. (2021). Fintech in financial reporting and audit for fraud prevention and safeguarding equity investments, Journal of Accounting and Organizational Change, 17, 164–196.
55. Qiu, F. (2016). Overall framework design of an intelligent dynamic accounting information platform based on the internet of things, International Journal of Online Engineering, 12(5), 14-16.
56. Qunying, X. (2019). Bulut muhasebe uygulamasının uygulanmasındaki sorunlara dair düşünceler, Sanat, Yönetim, Eğitim ve Yenilik Uluslararası Konferansı (ICAMEI 2019), 129-132.
57. Rauramo, P. (2021). Perceived effects of digitalization on accounting profession and identity of accounting professionals–A field study in Finnish accounting firms and departments, Yüksek Lisans Tezi, Aalto University School of Business, Helsinki, Finlandiya.
58. Rodeck, D., ve Curry, B. (2022). What is blockchain, Forbes. Erişim Adresi: https://communications.pasenategop.com/wp-content/uploads/sites/15/2022/06/What-Is-Blockchain.pdf
59. Rose, K., Eldridge, S., ve Chapin, L. (2015). The internet of things: an overview, The Internet Society (ISOC), 80(15), 1-53.
60. Sabuncu, B. (2022). The effects of digital transformation on the accounting profession, Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(1), 103-115.
61. Sevilengül, O. (2020). Genel Muhasebe, 19. Baskı, Gazi Kitabevi, Ankara, 3-29.
62. Shi, Y. (2020). The impact of artificial intelligence on the accounting industry, In Cyber Security Intelligence and Analytics, Springer International Publishing, 971-978.
63. Spanò, R., Massaro, M., Ferri, L., Dumay, J., ve Schmitz, J. (2022). Blockchain in accounting, accountability and assurance: an overview, Accounting, Auditing & Accountability Journal, 35(7), 1493-1506.
64. Stamatiou, Y., Halkiopoulos, C., ve Antonopoulou, H. (2023). A Generic, Flexible Smart City Platform focused on Citizen Security and Privacy, ACM International Conference Proceeding Series, 232–236.
65. Şentürk, A. (2006). Veri Madenciliği Kavram ve Teknikler, Ekin Kitabevi.
66. Taşar, S. A., ve Demir, Ö. (2020). Bulut bilişimin muhasebe mesleği üzerindeki etkileri, Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8, 51-57.
67. Tektüfekçi, F. (2016). E-Dönüşüm sürecinde elektronik muhasebe uygulamaları, Kitapana Basım Yayın Dağıtım Bilişim.
68. Theodorakopoulos, L., Thanasas, G., ve Halkiopoulos, C. (2024). Implications of big data in accounting: challenges and opportunities, Emerging Science Journal, 8(3), 1201-1214.
69. Tran, N. H. (2023). Factors impacting digital accounting systems trend: empirical evidence from an emerging market, İJMST, 10(2), 174-182.
70. Tuzcu, A. (2018). Muhasebede yapay zeka işimiz tehlikede mi?. Erişim Adresi: http://www.muhasebep.com/muhasebede-yapay-zeka/
71. Van Niekerk, A., ve Rudman, R. (2019). Risks, controls and governance associated with internet of things technologies on accounting information, Southern African Journal of Accountability and Auditing Research, 21(1), 15-30.
72. Wang, Y., ve Wang, Z. (2016). Integrating data mining into managerial accounting system: Challenges and opportunities, Chinese Business Review, 15(1), 33-41.
73. Wu, J., Xiong, F., ve Li, C. (2019). Application of internet of things and blockchain technologies to improve accounting information quality, IEEE Access, 7, 90-98.
74. Xiongyuan, W., Bu, L., ve Peng, X. (2021). Internet of things adoption, earnings management, and resource allocation efficiency, China Journal of Accounting Studies, 9(39), 333–359.
75. Xu, X. (2012). From cloud computing to cloud manufacturing, Robotics and Computer-İntegrated Manufacturing, 28(1), 75-86.
76. Yau-Yeung, D., Yigitbasioglu, O., ve Green, P. (2020) Cloud accounting risks and mitigation strategies: evidence from Australia, Accounting Forum, 44(4), 421-446.
77. Yavuz Aksakal, N., ve Ülgen, B. (2021). Yapay zekâ ve geleceğin meslekleri, TRT Akademi, 6(13), 834-853.
78. Zhang, C., ve Chen, Y. (2020). A review of research relevant to the emerging industry trends: industry 4.0, IoT, block chain, and business analytics, Journal of Industrial Integration and Management, 5(1), 165–180.
79. Zhang, L., ve Gu, W. (2013). The Simple analysis of impact on financial outsourcing because of the rising of cloud accounting, Asian Journal of Business Management, 5(1), 140-143.
80. Zhang, C., ve Lu, Y. (2021). Study on artificial ıntelligence: the state of the art and future prospects, Journal of Industrial Information Integration, 23, 100224.
81. Zhang, J. (2023). Nonlinear hypothesis generation strategy of management accounting data mining, Mathematical Problems in Engineering, 79(9), 9162579.