Muhasebe Etiğine İlişkin Meslek Mensuplarının Algıları: Van, Ağrı ve Hakkari İlleri Üzerine Bir İnceleme

Öz

Muhasebe meslek etiğinde toplumsal fayda ön plânda olmalıdır. Kişisel yargılara göre değişen etik değerler yerine muhasebe mesleğinde hem dünya genelinde hem de Türkiye’de kabul görmüş temel etik değerler benimsenmelidir. Bu kapsamda muhasebe meslek mensuplarının uyması gereken temel etik ilkeler bulunmaktadır. Bu etik ilkelere göre hareket edildiği takdirde mesleki kalite yakalanarak yüksek standartta hizmet verilebilecektir. Dolayısıyla muhasebe meslek etiği ilkeleri daha yüksek bir ideale işaret etmektedir. Bundan dolayı hizmet kalitesini korumak açısından da muhasebe meslek mensuplarının etik ilkelere göre hareket etmeleri büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, Van SMMMO’na kayıtlı Van, Ağrı ve Hakkâri illerinde bağımsız olarak faaliyet gösteren muhasebe meslek mensuplarının muhasebe etiğine ilişkin algılarının incelenmesi ve bazı demografik faktörlere göre farklılıklarının tespit edilmesidir. 211 meslek mensubu üzerine yapılan anket çalışması sonucunda incelenen meslek mensuplarının etik algı düzeylerinin yüksek olduğu ve demografik faktörlere göre anlamlı farklılıkların olduğu gözlemlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Etik
• Muhasebe
• Muhasebe Meslek Etiği

Perceptions of Professionals Regarding Accounting Ethics: A Study on The Provinces of Van, Ağrı and Hakkari

Öz

Accounting professional ethics should prioritize public interest. Instead of ethical values that vary according to personal judgments, the accounting profession should adopt fundamental ethical values that are accepted both globally and in Turkey. In this context, there are fundamental ethical principles that accounting professionals must comply with. When these ethical principles are followed, it is possible to provide high-standard services by achieving professional quality. Therefore, accounting ethics represents an ideal that should be pursued. Consequently, to maintain service quality, it is of great importance that accounting professionals act in accordance with ethical principles. The main purpose of this study is to examine the accounting professionals perceptions’ of accounting ethics in the provinces of Van, Ağrı, and Hakkari who are either registered with the Van SMMM Chamber or operating independently in these provinces, and to identify differences based on certain demographic factors. Based on a survey of 211 professionals, adherence to ethical principles was found to be high, and significant differences were observed across demographic groups.

Anahtar Kelimeler

• Ethics
• Accounting
• Accounting Professional Ethics

Kaynakça

1. Akbey, K. C. ve Koçyiğit, S. Ç. (2022). Bağımsız Olarak Faaliyet Gösteren Muhasebe Meslek Mensuplarının Etik Algılarına İlişkin Bir Araştırma: Ankara ili örneği. Yönetim Bilimleri Dergisi, 20(46), 915-944.
2. Arslan, H. Gökoğlan, K., ve Bulut M. (2018). Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Öğrencilerinin Muhasebe Meslek Etiği Algıları Üzerine Bir Araştırma. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 17 (65), 278-294.
3. Atacan, T. ve Genç, K. Y. (2020). İş Etiği. Ankara: Astana Yayınları.
4. Aymankuy, Y. ve Sarıoğlan, M. (2005). Muhasebe Meslek Mensuplarının Meslek Etiğine Yaklaşımları ve Balıkesir İl Merkezinde Bir Uygulama. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(14), 23-45.
5. Bekçi̇, İ. ve Avşarlıgil, N. (2011). Finansal Bilgi Manipülasyonu Yöntemlerinden Yaratıcı Muhasebe ve Bir Uygulama. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, (2), 131-162.
6. Çanakçıoğlu, M. Yıldız, D. (2023). Muhasebede Etik ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerin Konu ile İlgili Görüşlerinin Değerlendirilmesi: İstanbul İli Örneği. İşletme Araştırmaları Dergisi, 15(4), 2678-2697.
7. Çavuşoğlu, K. (2020). Muhasebe Meslek Mensuplarının Etik Değerlere Yatkınlığının İncelenmesi. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(22), 622-645.
8. Çetin, A. C. ve Dağlı, S. Ş. (2014). Muhasebe Meslek Etiği ve Meslek Mensuplarının Etik Hakkındaki Görüşleri Üzerine Isparta İlinde Bir Araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (20), 55-84.

9. Çevik, Z. (2025). Muhasebe Meslek Mensuplarının Muhasebe Etiğine İlişkin Algısına Yönelik Nitel Bir Araştırma. İşletme Bilimi Dergisi, 13(1), 158-174.
10. Çınar, O. ve Güney, S. (2012). Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerin (SMMM) Etik Algıları: Erzurum Örneği. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 26(2), 91-106.
11. Çıtak, F. ve Derya Baskan, T. (2020). Muhasebedeki Elektronik Gelişmelerin Muhasebe Meslek Etiğine Etkisi: Kırıkkale İlindeki Muhasebe Meslek Mensuplarının Bakış Açısı Üzerine Bir Araştırma. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, (22), 249-270.
12. Çiçek, H. Canbaz, S., ve Keskin, A. (2013). Muhasebe Meslek Mensuplarının Meslek Etiğine Bakış Açıları: Kırklareli İlinde Bir Araştırma. TSMMMO Sosyal Bilimler Dergisi, (2), 1-20.
13. Dinç, E. ve Tunçer, M. (2015). Muhasebe Meslek Mensuplarının Etik Duyarlılıkları ile İlgili Vergi Müfettişlerinin Algılarına Yönelik Bir Araştırma. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (14), 318-338.
14. Ergün, H. ve Gül, K. (2005). Muhasebe Mesleği Etik Kuralları ve Bu Kuralların Meslek Mensuplarınca Algılanışı. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (25), 144-154.
15. Fidan, E. M. ve Subaşı, Ş. (2014). Muhasebe Meslek Mensubu Adaylarının Etik Algıları: İstanbul İli Örneği. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (64), 111- 130.
16. Gül, H. (2015). Muhasebe Meslek Mensuplarında İşe Bağlılık, Çalışma Ahlakı ve Mesleki Etik Davranış İlişkilerinin Değerlendirilmesi. Yayınlanmamış Doktora Tezi. Çanakkale On Sekiz Mart Üniversitesi, Çanakkale, Türkiye.
17. Gül, M. ve Demir, Ö. (2023). Muhasebe Meslek Mensuplarının Etik Farkındalıklarının Analizi: Elazığ İlinde Bir Araştırma. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1), 35-49.
18. Güney, C. ve Biçer, M. S. (2016). Muhasebe Meslek Etiği ve Erzincan İlinde Bir Araştırma, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(45), 790-802.
19. Gür, E. (2018). Muhasebe Meslek Etiği. Adam Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 371-407.
20. Hacıhasanoğlu, T. (2013). Sakarya İlinde Faaliyet Gösteren Bağımsız Muhasebecilerin Meslek Etiği Algılama Düzeylerine İlişkin Bir Araştırma. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 14(1), 357-372.
21. Karadoğan, S. N. (2022). Muhasebede Hata, Hile, Meslek Etiği ve Dijital Uygulamalar: TRA1 Bölgesinde Faaliyet Gösteren Muhasebe Meslek Mensupları Üzerine Bir Araştırma. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi, Erzincan, Türkiye.
22. Kaya, H. ve Durmuş, A. F. (2022). Muhasebe Meslek Mensuplarının Meslek Etiği Hakkındaki Algı ve Tutumlarının İncelenmesi: TRB1 Bölgesinde Bir Araştırma. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, 15(1), 184-210.
23. Kıllı, M., H. Türkoğlu. ve Gülmez, C. (2018). Muhasebe Meslek Mensuplarının Etik Algısı: Malatya İlinde Bir Araştırma, Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi, 11(1), 45-62.
24. Kısakürek, M. M. ve Alpan, N. (2010). Muhasebe Meslek Etiği ve Sivas İlinde Bir Uygulama, Muhasebe ve Finansman Dergisi, (47), 213-228.
25. Kızıl, C., Akman, V., Aras, S., Erzin, N. ve Erzin, N. O. (2015). Yalova İlinde İkamet Eden Muhasebe Meslek Mensuplarının Muhasebe Etik Algısı. Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 6-31.
26. Kurtlar, M. (2023). Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Meslek Etiği Algısı: Mersin İli Örneği. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(1), 81-97.
27. Kutlu, H. A. (2008). Muhasebe Meslek Mensupları ve Çalışanlarının Etik İkilemleri: Kars ve Erzurum İllerinde Bir Araştırma. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 63(02), 143-170.
28. Köse, E. ve Aldemir, M. E. (2018). Muhasebe Meslek Mensuplarını Etik Dışı Davranmaya Yönelten Sebepler Üzerine Bir Araştırma: Kırıkkale Örneği. Uluslararası İşletme, Ekonomi ve Yönetim Perspektifleri Dergisi, (1), 35-48.
29. Köse, E. ve Aldemir, M. E. (2019). Muhasebe Etiği ve Etik Dışı Davranmaya Yönelten Sebepler: Nevşehir İlinde Bir Araştırma. Uluslararası İşletme, Ekonomi ve Yönetim Perspektifleri Dergisi, (2), 1-15.
30. Macit, Ö. (2022). Muhasebe Meslek Mensuplarının Muhasebe Meslek Etiği Algısı: Van İlinde Bir Araştırma. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi, Ağrı, Türkiye.
31. Meriç, A. ve Kaygusuzoğlu, M. (2017). Muhasebe Meslek Mensuplarının Muhasebe Meslek Etiği ile İlgili Görüşleri Üzerine Bir Araştırma: Adıyaman Örneği. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, (60) 86-109.
32. Özçelik, H. ve Angı, G. G. (2017). Muhasebe Meslek Mensuplarının Meslek Etiği ve Etik İkilem Algıları: Antalya İli Örneği. Muhasebe ve Denetime Bakış Dergisi, 16(50), 141-158.
33. Özçelik, H. ve Keskin, S. (2017). Muhasebe Meslek Etiği ve Uygulamaları: Batı Akdeniz Bölgesinde Bir Araştırma. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 4(2), 138-150.
34. Özgün, H. S. ve Sarıtaş, H. (2017). Muhasebe Mesleğinde Etik Dışı Davranışlara Neden Olan Durumlar: Denizli ilinde Bir Uygulama. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(1), 77-93.
35. Özkol, E., Kök, D., Çelik, M. ve Gönen, S. (2005). Meslek Etiği ve Muhasebe Meslek Elemanlarının Etik İlkelere Duyarlılık Düzeyinin Araştırılması. Muhasebe ve Denetime Bakış, (15), 107-124.
36. Öztürk, S., Karabayır, M. E. ve Cengiz, S. (2018). Muhasebe Meslek Mensubu Adayları ve Etik İkilem. Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi, 328-353.
37. Sakarya, Ş. ve Kara, S. (2010). Türkiye’de Muhasebe Meslek Etiğine Yönelik Düzenlemeler ve Meslek Mensupları Tarafından Algılanması Üzerine Bir Alan Araştırması, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi. 12(18), 57-72.
38. Sayım, F. ve Usman, Ö. (2016). Etik Kavramı ve Muhasebe Meslek Mensuplarında Etik Algısı-Yalova Örneği. Maliye Dergisi, (170), 131-146.
39. Soylu, A. (2018). Muhasebe Meslek Etiği ve Muhasebe ve Denetim Meslek Mensuplarının Etik Algısı Üzerinde Bir Araştırma. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul Işık Üniversitesi, İstanbul, Türkiye.
40. Soylu, Y. (2010). Muhasebe Meslek Mensuplarının Eğitim Düzeylerinin Meslek Etiğinin Algılanması Üzerindeki Etkisi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Konya Selçuk Üniversitesi, Konya, Türkiye.
41. Şafaklı, O. V., ve Şahin, K. (2017). Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde (KKTC) Muhasebe Meslek Etiği Üzerine Bir Araştırma. Eurasian Business & Economics Journal, 45-60.
42. Tuğay, O. ve Kılıç, M. B. (2017). Muhasebe Meslek Mensuplarının Meslek Etiğine Yönelik Tutum Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışması. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 19(3), 760-780.
43. Türk Dil Kurumu. (1994). Türkçe Sözlük. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
44. Yazıcı, A. Ş. ve Akyol, B. (2012). Okul Müdürlerinin Mesleki Profesyonellik Ölçeği Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalışması. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi,12(4) 89-105.
45. Yel, T. (2018). Muhasebe Meslek Mensuplarının Meslek Etiği Hakkındaki Görüşlerine İlişkin Bolu’da Bir Araştırma. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18(2), 165-184.
46. Yıldız, G. (2010). Muhasebe Mesleğinde Meslek Etiği ve Kayseri İl Merkezinde Bir Uygulama. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (36), 155-178.
47. Yücel, R. ve Kartal, C. (2014). Muhasebecilerin Mesleki Uygulamalarındaki Etik Algılarına İlişkin Bir Araştırma. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(2), 123-148.