Finansal Performans Analizi: BİST Sigorta Şirketleri Üzerine Ampirik Bir Analiz

Öz

Bu çalışma, sigorta sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin finansal performansını belirleyen faktörleri panel veri analizi yoluyla incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, BIST Sigorta endeksinde yer alan sigorta şirketlerine ait 2015-2025 dönemine ilişkin çeyrek dönem verileri kullanılmıştır. Bağımlı değişken olarak şirketlerin finansal performansını temsil eden aktif kârlılığı (ROA) ve özsermaye kârlılığı (ROE) ele alınırken; bağımsız değişkenler olarak hasar prim oranı, kaldıraç oranı, likidite oranı, alınan primler/aktif toplamı, brüt yazılan primler gibi temel finansal göstergeler dikkate alınmıştır. Analizde sabit etkiler ve rastgele etkiler modelleri değerlendirilmiş; Hausman testi sonuçlarına göre en uygun modelin sabit etkiler modeli olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, her iki model içinde kaldıraç oranının negatif, likidite oranının, alınan primler/aktif toplamı oranının ve brüt yazılan primlerin ise sigorta şirketlerinin finansal performansı üzerinde pozitif yönde etkili olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Sigorta Sektörü
• Finansal Performans
• Panel Veri Analizi

Determining The Financial Performance Of Insurance Companies: An Empirical Analysis On BIST-Listed Insurers

Öz

This study aims to examine the determinants of the financial performance among companies operating in the insurance sector using panel data analysis. In the study, quarterly data covering the period 2015–2025 for insurance companies listed on the BIST Insurance Index were utilized. Return on Assets (ROA) and Return on Equity (ROE) were used as dependent variables representing firms’ financial performance, while key financial indicators such as loss ratio, leverage ratio, liquidity ratio, premium-to-total assets ratio, and gross written premiums were included as independent variables. Both fixed effects and random effects models were estimated, and the Hausman test indicated that the fixed effects model was the most appropriate. The findings indicate that, in both models, the leverage ratio has a negative effect on the financial performance of insurance companies, whereas the liquidity ratio, the ratio of premiums written to total assets, and gross written premiums exert positive effects on financial performance.

Anahtar Kelimeler

• Insurance Sector
• Financial Performance
• Panel Veri Analizi

Kaynakça

1. Baltagi, B. H. (2005). Econometric analysis of panel data (3b.). USA: John Wiley & Sons Ltd,. Erişim tarihi: 09 06, 2025 Erişim adresi: https://www.academia.edu/50971895/Baltagi_econometric_analysis_of _ panel_data_himmy
2. Çınar, M. (2021). Panel veri ekonometrisi stata ve eviews uygulamalı. Bursa: Ekin Basım Yayın Dağıtım.
3. Deniz, G., ve Aydın, Y. (2022). Türkiye’de elementer branşlarda faaliyet gösteren sigorta şirketlerinin finansal performansını etkileyen faktörlerin panel veri analizi ile belirlenmesi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 14(4), 2815–2832. doi:10.20491/isarder.2022.1535
4. Erdoğan, B., ve Aydın, Y. (2023). Performance analysis of ınsurance companies traded on BIST: MARCOS medhod. Turkish Research Journal Of Academic Social Science, 6(2), 225-232. doi:10.59372/turajas.1394285
5. İzci, A. Ç., ve Köse, Ö. (2023). Türkiye’de hayat ve emeklilik şirketlerinin finansal performansını etkileyen faktörlerin panel veri analiziyle incelenmesi. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(2), 243-252. doi:10.18026/cbayarsos.1232653
6. Katı, M. (2025). BİST’te İşlem gören sigorta şirketlerinin sv-edas yöntemleri ile performans analizi. Muhasebe ve vergi uygulamaları dergisi, 18(1), 133-150. doi:10.29067/muvu.1522976
7. Kaya, E. Ö., ve Kaya, B. (2015). Türkiye’de hayat sigortası şirketlerinin finansal performansını belirleyen firmaya özgü faktörler: panel veri analizi. Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar dergisi, 7(12), 93-111. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/4007 .
8. Koç, S., Şenol, Z., ve Çevik, M. (2017). Türkiye’de faaliyette bulunan sigorta şirketlerinin finansal performans analizi. Finans Ekonomi Ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(4), 121-138. doi:10.30855/gjeb.2018.4.1.003

9. Kugler, M., ve Ofoghi, R. (2005). Does insurance promote economic growth? evidence from the UK. University of southampton working paper, 1-24. Erişim adresi:http://repec.org/mmfc05/paper8.pdf .
10. Msomi, T. S., ve Nzama, S. (2022). Analyzing firm-specific factors affecting the financial performance of insurance companies in South Africa. Insurance markets and companies, 14(1), 8-21. doi:10.21511/ins.14(1).2023.02
11. Mukami, I. L. (2022). Firm Characteristics and financial performance of ınsurance companies in Kenya. Kenyatta university. Erişim tarihi: 09 08, 2025. Erişim adresi: https://ir-library.ku.ac.ke/server/api/core/bitstreams/d6176fae-46df-4d6a-8c40-cf563aeedc4e/content .
12. Önder, Ş., ve Kavak, N. N. (2019, 08 17). Sigorta şirketlerinde kurumsal yönetim ve finansal performans arasındaki ilişki. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (62), 170–183. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/832899 .
13. Sambasiv, Y., ve Ayele, A. G. (2013). A study on the performance of ınsurance companies in ethiopia. International journal of marketing, financial services & management research, 2(7), 138-150. Erişim adresi: https://scispace.com/pdf/a-study-on-the-performance-of-insurance-companies-in-1xynrowx1f.pdf .
14. Shawar, K., ve Pakistan, D. A. (2019). Factors affecting financial performance of. Research journal of finance and accounting, 10(5), 29-41. Erişim adresi: https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3381835 .
15. Şenel, C., ve Akkurt, E. (2022). Borsa İstanbul’da faaliyet gösteren sigorta şirketlerinin finansal performasını belirleyen firmaya özgü faktörler: Panel veri analizi. Akademik Hassasiyetler Dergisi, 9(19), 169–188. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2496497 .
16. Tesfaye, T. T. (2016). Analysis of factors affecting financial performance evidence from selected ethiopian ınsurance companies. International Journal of Science and Research (IJSR), 7(12), 834-852. Erişim adresi: https://www.semanticscholar.org .
17. Yörübulut, S. (2023). Covid-19 pandemisi ile sağlık sigortasının sigorta şirketlerinin karlılık oranları üzerindeki etkisinin panel veri analizi ile incelenmesi. Omer Halisdemir Universitesi Iktisadi Ve Idari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(1), 193-206. doi:10.25287/ohuiibf.1129616