Bağımsız Denetçilerin Denetim Kalitesi ve Denetim Standartlarını Uygulama Konusundaki Deneyimleri Üzerine Nitel Bir Araştırma

Öz

Çalışma, Türkiye’de faaliyet gösteren bağımsız denetçilerin denetim kalitesi ve Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) tarafından yayınlanan denetim standartlarını uygulama konusundaki deneyimlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaçla çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemi, amaçlı örneklem ile konuya dair fikir verebileceği düşünülen bağımsız denetçilerden oluşmaktadır. Çalışmada veri toplama tekniği olarak mülakat yöntemi kullanılmış, verilerin analiz edilmesi için ise tematik analizden yararlanılmıştır. Çalışmada elde edilen veriler öncelikle kodlanmış, daha sonra benzer kodlar bir araya getirilerek kategoriler oluşturulmuştur. Çalışma sonucunda denetim standartlarını uygulama konusundaki zorluklardan bahsedilmiş ve denetim kalitesinin arttırılmasına dair öneriler verilmiştir. Ayrıca, Türkiye’de denetim alanında yaşanan ilerlemelerin, teori ile uygulama arasında bütünlük sağlanması hâlinde daha da gelişeceği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Bağımsız Denetim
• Standart
• Denetim Standartları
• Bağımsız Denetçi
• Denetim Kalitesi

A Qualitative Research on the Experiences of Independent Auditors Regarding Audit Quality and Application of Audit Standards

Öz

The study aims to examine audit quality among independent auditors operating in Turkey and their experience in applying the audit standards published by the Public Oversight, Accounting and Auditing Standards Authority (KGK). To this end, a qualitative research method was adopted in the study. The sample of the study consisted of independent auditors selected through purposeful sampling, who were expected to provide an idea about the topic. Data were collected through interviews and analysed using thematic analysis. The data were first coded, then similar codes were grouped to create categories. The study discusses the challenges in implementing audit standards and provides recommendations to improve audit quality. Additionally, it was concluded that the advancements in the audit field in Turkey is likely to accelerate if coherence is achieved between theory and practice.

Anahtar Kelimeler

• Independent Audit
• Standard
• Audit Standards
• Independent Auditor
• Audit Quality

Kaynakça

1. Chadegani, A. A. (2011). Review of studies on audit quality. 2011 International Conference on Humanities, Society and Culture IPEDR 20, 312- 317. https://ssrn.com/abstract=2227359
2. Christensen, B. E., Glover, S. M., Omer, T. C. ve Shelley, M. K. (2016). Understanding audit quality: Insights from audit professionals and investors. Contemporary Accounting Research, 33(4), 1648-1684. https://doi.org/10.1111/1911-3846.12212
3. Creswell, C., Leigh, E., Larkin, M., Stephens, G., Violato, M., Brooks, E. ve Clark, D. M. (2021). Qualitative interviews: Approach, design, sample and analysis. In Cognitive therapy compared with CBT for social anxiety disorder in adolescents: A feasibility study. NIHR Journals Library. doi: 10.3310/hta25200
4. Çeltikci, N. P. ve Atay, M. S. (2021). Kilit Denetim Konuları (KDK) Standardı uygulaması ile bağımsız denetim kalite ilişkisi üzerine bir araştırma. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (60), 547-570. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.883040
5. Daniels, B. W. ve Booker, Q. (2011). The effects of audit firm rotation on perceived auditor independence and audit quality. Research in accounting regulation, 23(1), 78-82. https://doi.org/10.1016/j.racreg.2011.03.008
6. Dömbekci, H. A. ve Erişen, M. A. (2022). Nitel araştırmalarda görüşme tekniği. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 141-160. https://doi.org/10.18037/ausbd.1227330
7. Erdem, R. Kaya, R. R. ve Yıldırım, S. (2024). Lisansüstü eğitimde danışman yitimi: bir kanadı kırık garip boşluklara düşmüş öğrenciler. Yükseköğretim Dergisi, 14(2), 125-136. https://doi.org/10.53478/yuksekogretim.1364333
8. Erdoğan, N. ve Azgın, N. (2019). Denetçilerin denetim kalitesine ilişkin teorik algıları ve pratikteki uygulamaların karşılaştırılması. Muhasebe ve Denetime Bakış, 18(56), 49-62.

9. Gunawan, D., ve Lestari, M. A. (2025). Impact of auditor independence, professionalism, and skepticism on audit quality. Advances in Accounting Innovation, 1(2), 178-187. https://doi.org/10.69725/aai.v1i2.193
10. Gürbüz, R. ve Şahin, S. (2015). 8. sınıf öğrencilerinin çoklu temsiller arasındaki geçiş becerileri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 23(4), 1869-1888.
11. Hatunoğlu, Z. ve Koca, N. (2020a). Bağımsız denetçinin eğitim seviyesi ve mesleki tecrübesine göre mesleki bağlılık ve denetimde kalite algı düzeyi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(2), 1118-1134. https://doi.org/10.33437/ksusbd.735605
12. Hatunoğlu, Z. ve Koca, N. (2020b). Denetim firması faaliyet alanına göre bağımsız denetçinin mesleki bağlılık ve denetimde kalite algı düzeyi. Journal of Accounting and Taxation Studies, 13(3), 621–636. https://doi.org/10.29067/muvu.654633
13. International Federation of Accountants (2015). IAASB proposes limited changes to auditing standards in response to the IESBA’s project addressing non-compliance with laws and regulations. Erişim adresi: https://www.ifac.org/taxonomy/term/230?page=135 (Erişim Tarihi: 09.09.2025).
14. Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulu (t.y), Türkiye denetim standartları (TDS) setleri. Erişim adresi: https://www.kgk.gov.tr/DynamicContentDetail/8156/TDS-Setleri (Erişim Tarihi: 04.10.2025)
15. Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulu (t.y), public oversight authority (turkey) [PDF]. Erişim adresi: https://www.kgk.gov.tr (Erişim Tarihi: 14.11.2025).
16. Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulu (2024). TDS 2024 setinin yayımlanması. Erişim adresi: https://www.kgk.gov.tr/ContentAssignmentDetail/4941/TDS-2024-seti-yay%C4%B1mlanm%C4%B1s%CC%A7t%C4%B1r- (Erişim Tarihi: 13.09.2025)
17. Özger, S.ve Tuğay, O. (2020). Bağımsız denetimde zorunlu rotasyonun denetçi bağımsızlığı ve denetim kalitesine etkisi ve rotasyon ile denetim kalitesi arasındaki ilişkide denetçi bağımsızlığının aracılık rolü: bağımsız denetçilerin algılarına yönelik bir araştırma. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (87), 33-52. https://doi.org/10.25095/mufad.756186
18. Patten, M. L. (2016). Understanding research methods: An overview of the essentials. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315266312
19. Polat, E., Karyağdı, N. G., ve Özer, E. Y. (2024). Bağımsız denetçilerin denetim standartlarını uygularken karşılaştıkları sorunların tespit edilmesi: Bir alan araştırması. Muhasebe ve Denetime Bakış, 24(73), 43–60. https://doi.org/10.55322/mdbakis.1473411
20. Public Company Accounting Oversight Board (2013). Standing Advisory Group meeting discussion—Audit quality indicators. Erişim adresi: https://pcaobus.org/news/events/documents/05152013_sagmeeting/audit_quality_indicators.pdf (Erişim Tarihi: 12.11.2025).
21. Rahmina, L. Y. ve Agoes, S. (2014). Influence of auditor independence, audit tenure, and audit fee on audit quality of members of capital market accountant forum in Indonesia. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 164, 324-331. doi: 10.1016/j.sbspro.2014.11.083
22. Rustamlı, T. (2024). Denetçilerin denetim kalitesine ilişkin teorik algılarının demografik değişkenlere göre incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Marmara Üniversitesi, İstanbul, Türkiye.
23. Tünaydın, B. İ. (2020). Quality control for auditing firms in Turkey: A research on difficulties encountered by external auditors in compliance with quality control standards. TIDE AcademIA Research, 2(2), 215–256.
24. Wang, J., ve Wang, Y. (2025). Is auditor-AC communication a good indicator of audit quality?. Managerial Auditing Journal, 40(3), 245-277. https://doi.org/10.1108/MAJ-06-2024-4358
25. Yağar, F. (2023). Nitel araştırmalarda örneklem büyüklüğünün belirlenmesi: veri doygunluğu. Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(2), 138-152. https://doi.org/10.38122/ased.1030365
26. Yıkmış, M. S. (2020). Nitel araştirmalarda e-görüşme tekniği. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(1), 183-197. https://doi.org/10.26468/trakyasobed.556296
27. Yavuz, H. (2023). Bağımsız denetimde bağımsızlık ve kalite algısı: Batı Karadeniz’de bağımsız denetçiler üzerinde bir araştırma. Yayımlanmamış doktora tezi. Bartın Üniversitesi, Bartın, Türkiye.
28. Yavuz, H., Öz, Y., ve Saban, M. (2025). Bağımsız denetçilerin bağımsızlık ve kalite algısı: Batı Karadeniz bölgesi örneği. Financial Analysis / Mali Çözüm Dergisi, 35(188).