PEYZAJ TASARIMLARI AÇISINDAN İYİLEŞTİRİCİ VE TERAPİ BAHÇELERİ

Öz

Son yıllarda, insanların sağlığına olan olumlu etkileriyle doğa ve doğal alanlar, birçok bilim insanı tarafından da tespit edilmiştir. Bu nedenle, yapısal çevrenin insan sağlığı üzerindeki etkileri giderek önem kazanmış ve "iyileştirici bahçe" kavramı ortaya çıkmıştır. Bu kavram, peyzaj mimarlığı alanında yeni bir hareket etkisi oluşturmaktadır. .Bu çalışma, peyzaj tasarımında farklı yaklaşımlar arasında, özellikle hastaların tedavisine önemli katkı sağlayan iyileştirici ve terapi bahçelerinin dünya genelindeki farklı örneklerini ve tasarım ilkelerini incelemeyi amaçlamaktadır. Böylece, hastaneler için iyileştirme bahçeleri ve terapi bahçelerinin kentsel açık-yeşil alan sistemine entegrasyonu için alternatifler geliştirilmiştir. Bu çalışmada, dünyadan hastaneleri öne çıkan özellikleri ile 5 adet iyileştirici bahçe örnekleri peyzaj tasarımı ve planlama kriterleri açısından değerlendirilmiş ve öne çıkan özellikleri ortaya koyulmuştur ve bulgular ışığında elde edilen verilere dayanarak, iyileştirici bahçeler için öne çıkan tasarım kriterleri sunulmuştur. Sonuç olarak, peyzaj tasarımı alanında yeni bir bakış açısı sunmaktadır. Hastaneler için iyileştirme bahçeleri ve terapi bahçelerinin kentsel planlama süreçlerinde nasıl değerlendirilebileceği konusunda önemli ipuçları vermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Şifa
• iyileştirici bahçeler
• terapi bahçeleri
• hastane bahçeleri

Healing and Therapy Gardens in Regard to Landscape Designs

Öz

In recent years, the positive effects of nature and natural environments on human health have been recognized by many scientists. Consequently, the effects of the built environment on human health have become increasingly important, leading to the emergence of the concept of "healing garden." This concept is creating a new movement in landscape architecture. This study aims to examine different examples and design principles of healing and therapy gardens with regard to different landscape design approaches. For this aim, 5 examples of healing gardens with outstanding characteristics of hospitals from the world were evaluated in terms of landscape design and planning criteria such as space organisation, security, lightining and in particular plants used. The results showed the deconstructive and therapeutic gardens that make an important contribution to the treatment of patients where native plants with medicinal and theraputic properties play importnat role. For the integration of healing and therapy gardens for hospitals into the open-green space systems, new planning and design alternatives will be helpful in urban planning processes.

Anahtar Kelimeler

• Healing
• Healing gardens
• Therapy gardens
• Hospital gardens

Kaynakça

1. AHTA, 2023. About Therapeutic Gardens. AHTA. The American Horticultural Therapy Association. Erişim https://www.ahta.org/index.php (18.11.2023)
2. Akgün, T., 2018. Hastane Bahçelerinde Bulunan Peyzaj Ögelerinin İrdelenmesi: Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Örneği. Yüksek Lisans Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı. Isparta.
3. Akpınar Külekçi, E., Sezen I., 2020. Peyzaj Tasarım Sürecinde İyileştirme Bahçeleri. Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 34 Özel Sayı: 337-350.
4. Altimier, L., 2004. Healing Environments: For Patients And Providers. “Newborn And Infant Nursing Reviews”, 4(1). 89-92.
5. Arslan, M., Ekren E., 2017. Yaşlı Kişilerin Sağlığı Ve Etkinlikleri İçin Terapi Bahçeleri. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3 (2): 361-373.
6. Boğa C., 2015. Lady Cilento Children’s Hospital landscapes. Architecture Australia. Erişim : https://architectureau.com/articles/lady-cilento-landscapes/ (8.04.2024)
7. Chang, C.Y., Chen, P.K., 2005. Human Response to Window Viewsand Indoor Plants in The Workplace. Department of Horticulture, National Chung Hsing University, Taichung, Taiwan.
8. Demirkan, G., 2019. İyileştirici Bahçeler ve Tasarım Kriterlerinin Değerlendirilmesi. Turkish Journal Of Agriculture - Food Science And Technology, 2019, 7(1): 148-151.

9. Gölcük Haber, 2017. Tıbbi Aromatik Bahçeler İlgi Görüyor. Gölcük Haber, Erişim https://golcukhaber.com.tr/2017/09/tibbi-aromatik-bitkiler-bahcesi-ilgi-goruyor/ (26.10.2023)
10. Harefield Hospital, 2024. Harefield Hospital Healing Garden. Erişim https://www.harefieldhealinggarden.co.uk/about-the-garden/ (02.05.2024)
11. IFLA, 2022. Healing Gardens Public Hospital ‘Klinik Floridsdorf’. İnternational Federation of Landscape Architects. Erişim https://iflaeurope.eu/index.php/site/project/2022-healing-gardens-public-hospital-klinik-floridsdorf (5.10.2023)
12. Jones, C.F., 2016. Healing Gardens: Hospital Design Using Nature to Heal and Soothe. Landscape Australia. Erişim Https://Landscapeaustralia.Com/Articles/Healing-Gardens-Hospital-Design-Using-Nature-To-Heal-And-Soothe/# (3.05.2024)
13. Kaplan, R., Kaplan, S., Ryan, R., 1998. With People In Mind: Design And Management Of Everyday Nature. Washington, Dc: Island Press.
14. Keçecioğlu, P., 2014. Ruh Sağlığı Kurumlarında İyileştirme Bahçelerinin İrdelenmesi ve Peyzaj Tasarım İlkelerinin Belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı. İstanbul.
15. Marcus, C.C., 2007. Healing gardens in hospitals. Interdisciplinary Design and Research e-journal, 1, 1, 1-27. Erişim: http://www.idrp.wsu.edu/ (15.03.2024)
16. Nieberler-Walker, K., Reeve A., 2016. Healing Gardens: Hospital Design Using Nature To Heal And Soothe. Landscape Australia. Erişim https://landscapeaustralia.com/articles/healing-gardens-hospital-design-using-nature-to-heal-and-soothe/# (3.05.2024)
17. Özdemir, A., Çelik Cengiz M., 2018. Kullanıcı Tercihlerine Göre Hastane Çevresi İyileştirme Tasarımı Önerisi; ADSM Kıbrıs Şehitleri Polikliniği, Denizli. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 2018, 20 (3): 388-401.
18. Pirli, A., 2020. Peyzaj Tasarımı Bağlamında Ege Üniversitesi Hastanesi Bahçesinin Fiziksel Yeterlilik Analizi. Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü. İzmir.
19. Sachs, N.A., 1999. Psychiatric Hospitals. In Healing Gardens: Therapeutic Benefits And Design Recommendations, P. 235-322, Eds. Marcus, C. C. And Barnes, M., John Willey & Sons, New York.
20. Sağlık, E., 2010. Kentsel Dış Mekan Tasarımlarının Tekerlekli Sandalye Kullanıcıları Için Yeterliliği Ve Geliştirme Olanakları: Ordu Kent Merkezi Örneği. Yüksek Lisans Tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı. Çanakkale. 3
21. Serez, A., 2011. Tarihsel Süreç İçinde Sağlık Bahçeleri. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü. İstanbul.
22. Turgay, Y,. 2021. Sağlık Yapılarında Şifa Bahçeleri ve Günümüz Hastanelerinde Kullanımı. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Kültür Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Dalı. İstanbul.
23. Uslu, A., 2008. Zihinsel ve Fiziksel Engelliler İçin Hortikültürel Terapi. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 8 (1- 2): 5-24.
24. Yılmaz, E., 2017. Hastanelerde Terapi Bahçelerinin İyi Olma Haline Etkilerinin Araştırılması. Yüksek Lisans Tezi, Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü Mimarlık Anabilim Dalı. İstanbul.
25. YNHH, 2024. Healing Garden at Smilow Cancer Hospital. Yale New Haven Health. Erişim https://www.ynhh.org/smilow/services/support-services/healing-garden (02.05.2024)