Asymmetric Effects of CDS Shocks on Digital Consumption Behavior in Türkiye

Öz

This study aims to determine the asymmetric relationships between changes in country risk perception and digital consumption behaviors in Türkiye. For this purpose, the relationships between the weekly 5-year Türkiye’s CDS (Credit Default Swap) premium and the debit and credit card spending amounts of 15 sectors were analyzed using the Hatemi-J (2012) asymmetric causality test for the period of 7 March 2014-15 May 2026. The findings indicate that CDS premium changes are not reflected homogeneously in sectoral spending. Another important finding of the study is that most of the identified relationships stemmed from decreases in CDS premiums. It was found that decreases in CDS premium are related to increases in spending on vehicle, electronics, jewelry, fuel and food, while increases in CDS premium are related to decreases in spending on healthcare, health products, cosmetics and fuel. Also, it was determined that decreases in CDS premium are associated with decreases in insurance and private pension spending. The results indicate that CDS premiums can be used as a complementary indicator for policymakers and investors in monitoring sectoral demand.

Anahtar Kelimeler

• Sectoral card expenditures
• sovereign risk premium
• household spending

CDS Şoklarının Türkiye’de Dijital Tüketim Davranışı Üzerindeki Asimetrik Etkileri

Öz

Çalışmada, Türkiye’de ülke risk algısındaki değişimler ile dijital tüketim davranışları arasındaki asimetrik ilişkilerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, 07 Mart 2014-15 Mayıs 2026 dönemine ait haftalık 5 yıllık Türkiye CDS primi ile 15 sektörel banka ve kredi kartı harcama tutarı arasındaki ilişkiler Hatemi-J (2012) asimetrik nedensellik testiyle analiz edilmiştir. Bulgular, CDS primindeki değişimlerin sektörel harcamalara homojen şekilde yansımadığını göstermektedir. Çalışma ile ulaşılan bir diğer önemli bulgu, tespit edilen ilişkilerin çoğunlukla CDS primindeki azalışlardan kaynaklanmasıdır. CDS primindeki azalışlarının araç, elektronik, kuyumculuk, yakıt ve yemek harcamalarındaki artışlarla, CDS primindeki artışlarının ise sağlık, sağlık ürünleri ve kozmetik ile yakıt harcamalarındaki azalışlarla ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca CDS primindeki azalışlarının sigorta ve bireysel emeklilik harcamalarındaki azalışlarla ilişkili olduğu belirlenmiştir. Sonuçlar, CDS priminin sektörel talebin izlenmesinde politika yapıcılar ve yatırımcılar açısından tamamlayıcı bir gösterge olarak kullanılabileceğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Sektörel kart harcamaları
• ülke risk primi
• hanehalkı harcamaları

Kaynakça

1. Agarwal, S., Hadzic, M., Song, C., & Yildirim, Y. (2023). Liquidity constraints, consumption, and debt repayment: Evidence from Macroprudential policy in Turkey. The Review of Financial Studies, 36(10), 3953-3998. https://doi.org/10.1093/rfs/hhad024
2. Akgüneş, A. O. (2021). Kredi temerrüt takasları, borsa endeksleri, tahvil faizleri ve döviz kuru arasındaki ilişki: Türkiye örneği. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 6(14), 71-83. https://doi.org/10.25204/iktisad.837722
3. Başkaya, H., & Özdemir, A. (2025). Türkiye’de finansal risk göstergeleri ile hisse senedi piyasası arasındaki ilişki: Ekonometrik bir analiz. Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(Özel Sayı), 139-153. https://doi.org/10.52122/nisantasisbd.1807780
4. Bektur, C., & Malcıoğlu, G. (2017). Kredi temerrüt takasları ile BIST 100 endeksi arasındaki ilişki: Asimetrik nedensellik analizi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(3), 73-83. https://izlik.org/JA87UL97LK
5. Çetin, A. C. (2022). Kredi temerrüt takasları primi ile BIST 100 endeksi, döviz kuru ve faiz arasındaki ilişki: Türkiye örneği. Bingöl Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(1), 39-77. https://doi.org/10.33399/biibfad.926544
6. Coibion, O., Georgarakos, D., Gorodnichenko, Y., Kenny, G., & Weber, M. (2024). The effect of macroeconomic uncertainty on household spending. American Economic Review, 114(3), 645-677. https://doi.org/10.1257/aer.20221167
7. Evci, S. (2020). Kredi temerrüt swapları ile Borsa İstanbul arasındaki eşbütütünleşme ilişkisinin analizi. Gaziantep Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(1), 100-117. https://izlik.org/JA23UJ45FB
8. Göv, A., & Salihoglu, E. (2020). Türkiye’de Ekonomik Göstergeler ve para arzının bireysel kredi kartı kullanımına etkileri. The Journal of International Scientific Researches, 5(1), 50-63. https://doi.org/10.23834/isrjournal.670283

9. Güngör, S., & Erer, E. (2020). Kredi temerrüt swap primleri ile hisse senedi piyasaları arasındaki oynaklık yayılım etkisi: Türkiye’den kanıtlar. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(2), 19-41. https://doi.org/10.47147/ksuiibf.778698
10. Hacker, R. S., & Hatemi-J, A. (2006). Tests for causality between integrated variables using asymptotic and bootstrap distributions: Theory and application. Applied Economics, 38(13), 1489-1500. https://doi.org/10.1080/00036840500405763
11. Hancı, G. (2014). Kredi temerrüt takasları ve BİST-100 arasındaki ilişkinin incelenmesi. Maliye Finans Yazıları, (102), 9-22. https://doi.org/10.33203/mfy.170744
12. Hatemi-J, A. (2012). Asymmetric causality tests with an application. Empirical Economics, 43, 447-456. https://doi.org/10.1007/s00181-011-0484-x
13. İlhan, A. (2024). The asymmetric effects of consumer confidence on credit card spending in Turkey. Journal of Management and Economics Research, 22(1), 101-114. https://doi.org/10.11611/yead.1407003
14. Kantur, Z., & Özcan, G. (2021). Card spending dynamics in Turkey during the COVID-19 pandemic. Central Bank Review, 21(3), 71-86. https://doi.org/10.1016/j.cbrev.2021.07.002
15. Kar, M., Bayat, T., & Kayhan, S. (2016). Impacts of credit default swaps on volatility of the exchange rate in Turkey: The case of euro. International Journal of Financial Studies, 4(3), 14. https://doi.org/10.3390/ijfs4030014
16. Longstaff, F. A., Pan, J., Pedersen, L. H., & Singleton, K. J. (2011). How sovereign is sovereign credit risk? American Economic Journal: Macroeconomics, 3(2), 75-103. https://doi.org/10.1257/mac.3.2.75
17. Mateev, M. (2019). Volatility relation between credit default swap and stock market: New empirical tests. Journal of Economics and Finance, 43, 681-712. https://doi.org/10.1007/s12197-018-9467-5
18. Mateev, M., & Marinova, E. (2019). Relation between credit default swap spreads and stock prices: A non-linear perspective. Journal of Economics and Finance, 43, 1-26. https://doi.org/10.1007/s12197-017-9423-9
19. Norden, L., & Weber, M. (2009). The Co‐movement of credit default swap, bond and stock markets: An empirical analysis. European Financial Management, 15(3), 529-562. https://doi.org/10.1111/j.1468-036x.2007.00427.x
20. Özçelik, Ö., & Göksu, S. V. (2020). Cds Primleri ve enflasyon oranının, faiz oranlarına etkisi: Türkiye Örneği. Aksaray Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(1), 69-78. https://izlik.org/JA68XB82HS
21. Pan, J., & Singleton, K. J. (2008). Default and recovery implicit in the term structure of sovereign CDS spreads. The Journal of Finance, 63(5), 2345-2384. https://doi.org/10.1111/j.1540-6261.2008.01399.x
22. Şahin, E. E., & Özkan, O. (2018). Kredi temerrüt takası, döviz kuru ve Bist100 endeksi ilişkisi. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(3), 1939-1945. https://doi.org/10.17218/hititsosbil.450178
23. Şahinler, A. N. (2025). CDS primleri ve BİST100 endeksi arasında risk durumunda nedensellik ilişkisi. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (39), 109-128. https://doi.org/10.54600/igdirsosbilder.1617731
24. Sarıgül, H., & Şengelen, H. E. (2020). Ülke kredi temerrüt takas primleri ile hisse senedi fiyatları arasındaki ilişki: Borsa İstanbul’da banka hisse senetleri üzerine ampirik bir araştırma. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (86), 205-222. https://doi.org/10.25095/mufad.710367
25. Simonyan, S., & Bayraktar, S. (2023). Asymmetric dynamics in sovereign credit default swaps pricing: Evidence from emerging countries. International Journal of Emerging Markets, 18(12), 5607-5629. https://doi.org/10.1108/ijoem-03-2021-0469
26. Wang, A. T., & Liang, C. (2024). Exchange rates, credit default swaps and market volatility of emerging markets: Panel CS-ARDL approach. Borsa Istanbul Review, 24(1), 176-186. https://doi.org/10.1016/j.bir.2023.12.001
27. Yalçın, H. (2026). Türkiye’de politika faizi, kur oynaklığı, Cds primi ve tüketici güveni arasındaki nedensellik ilişkilerinin analizi. Fiscaoeconomia, 10(1), 1-21. https://doi.org/10.25295/fsecon.1710310
28. Yilmazkuday, H. (2024). Uneven effects of monetary policy: Sectoral disparities in credit card spending. Central Bank Review, 24(4), 100181. https://doi.org/10.1016/j.cbrev.2024.100181