TÜRKİYE’NİN YENİLENEBİLİR ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE GELECEĞİ

Yıl 2025, Sayı: 64, 39 - 75, 30.06.2025

Mustafa Özalp

Öz

Enerji bağımsızlığı enerjinin üretimi, tüketimi ve iletimi çerçevesinde; devletlerin ulusal ve uluslararası bağımsızlıklarıyla paralel yöndedir. Enerji güvenliği, enerji bağımlılığı ve enerjide karşılıklı bağımlılığa ilişkin ayrıntılı analiz ve tanımlamaların yapıldığı bu araştırmanın temel konusu; Türkiye’nin yenilenebilir enerjideki mevcut konumu, potansiyeli ve 2035-2053 yıllarına yönelik görünümüdür.
Bu araştırmada devletlerin gerek sürdürülebilir büyüme ve kalkınmalarında gerekse refah seviyelerinin yükselmesinde, enerji güvenliğinin/bağımsızlığının önemi vurgulanmıştır. Araştırmanın cevaplamaya çalıştığı sorular, enerji bağımsızlığının garanti altına alınabilmesi için atılması gereken stratejik adımların neler olduğuna dairdir.
Araştırma kapsamında özelikle fosil yakıtlarda Türkiye’nin büyük oranda ithalat bağımlısı olduğuna vurgu yapılarak, bu bağımlılığın çok yüksek oranlarda cari açığa sebebiyet verdiği tespiti öne çıkarılmaya çalışılmıştır. Bununla birlikte coğrafi konumundan dolayı, Türkiye’nin yenilenebilir enerji potansiyeline yönelik avantajlarına dikkat çekilmiştir. Türkiye’de yenilenebilir enerji kaynakları ve yeşil teknolojiler alanında gerçekleşecek her türlü gelişmenin, Türkiye’nin ulusal ve uluslararası bağımsızlığına doğrudan katkı sağlayacağı tespitine ulaşılmıştır.
Bu araştırmanın hipotezi: Türkiye’nin yenilenebilir enerji kaynak potansiyelinden yeterli oranda yararlanmasının sonucunda, enerji bağımsızlığının çok büyük oranlarda garanti altına alınabileceği gerçeğini ispatlamaya çalışmaktır.
Araştırma sonucunda ulaşılan çıktılar ise enerji bağımsızlığının Türkiye’nin sürdürülebilir ekonomik kalkınmasına doğrudan etki edeceği ve bu etkinin de Türkiye’de çok yönlü refah artışını, beraberinde getireceği tespitidir.
Araştırmanın yönteminde teorik olarak enerji verimliği ve enerji tasarrufunun, enerji güvenliği üzerindeki etkileri nitel metotlarla analiz edilmiştir. Bununla birlikte çeşitli raporlar ve veriler doğrultusunda nicel yöntem kullanılarak; Türkiye ve dünyadaki enerji üretimi, tüketimi, rezervleri ve transferine ilişkin yayınlardan istifade edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Türkiye , enerji güvenliği , yenilenebilir enerji , ulusal ve uluslararası güvenlik , ekonomik kalkınma

TURKEY’S RENEWABLE ENERGY OUTLOOK AND IT’S FUTURE

Öz

Energy independency is parallel to both national and international independence of states within the framework of energy production, consumption and transmission. The main subject of this research, in which detailed analyses and definitions are made regarding energy security, energy dependency, interdependence in energy and Turkey's current position in renewable energy, its potential and its outlook for the years 2035-2053.
This research emphasizes the importance of energy security/independence in both sustainable growth and development and their impact on welfare levels. The question that the research attempts to answer is about the strategic steps that need to be taken to guarantee energy independence.
Within the scope of the research, it is emphasized that Turkey is highly dependent on imports, especially in fossil fuels, and it is emphasized that this dependency causes a very high current account deficit. In addition, attention is drawn to the advantages of Turkey's renewable energy potential due to its geographical location. It has been determined that any developments in Turkey in the field of renewable energy sources and green technologies will directly contribute to Turkey's national and international independence.
The hypothesis of this research is to prove the fact that energy independence can be guaranteed to a very large extent as a result of Turkey's sufficient use of renewable energy resource potential.
The results of the research are that energy independence will directly affect Turkey's sustainable economic development and that this effect will bring a multifaceted increase in welfare in Turkey.
In the method of the research, the effects of energy efficiency and energy saving on energy security are theoretically analyzed with qualitative methods. In addition, the quantitative method is used in line with various reports and data; publications on energy production, consumption, reserves and transfer in Turkey and the world.

Anahtar Kelimeler

Türkiye , energy security , renewable energy , national and international security , economic development.

Kaynakça

• Akyazı, Ömür, Başlık Şeymanur, Khıdırzade Kanan, Çavdar Bora, 2024, Türkiye’nin Güneş Enerjisi Potansiyelinin PVSyst ile Analizi, Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi, Cilt: 14 Sayı: 3
• Anadolu Ajansı, 2025, AA, Enerji Habercisi, Türkiye’nin bu yıl 53,2 milyar metreküp doğal gaz tüketeceği öngörüldü, https://www.aa.com.tr/tr/enerjiterminali/dogal-gaz/turkiyenin- bu-yil-53-2-milyar-metrekup-dogal-gaz-tuketecegi-ongoruldu/47057
• An Nazan, Turp Mustafa Tufan, Kurnaz Levent, 2021, İklim Değişikliğine Bağlı Çevresel Bozulmanın Göç Kararına Etkisi: Genel Bir Bakış, Ege Coğrafya Dergisi, 30(2),
• Bayraktar, Alparslan, 2024, Yenilenebilir Enerjide 2035 Yol Haritası, T.C. Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığının 2024 https://enerji.gov.tr/haber-detay?id=21380
• Beyza Kılıç, Zeynep, 2024 Türkiye’nin “enerji filosuna” 7’nci gemi katılıyor, Anadolu Ajansı, https:// www.aa.com.tr/tr/ekonomi/turkiyenin-enerji-filosuna-7nci-gemi-katiliyor/3281985
• Belser, Jannik, 2025, Seit dem 1. Januar strömt kein russisches Gas mehr durch die Ukraine. Das sind die Folgen für Europa, Neue Zürcher Zeitung https://www.nzz.ch/wirtschaft/seit-dem-1- januar-stroemt-kein-russisches-gas-mehr-durch-die-ukraine-das-sind-die-folgen-fuer-europald. 1864751
• Bula Niels, 2025, Russischer Erdgasexport über die Ukraine gestoppt, ARD Kiew, tagesschau, https:// www.tagesschau.de/ausland/europa/ukraine-erdgas-russland-100.html
• Buket, Pınar Pala Kılınç, 2024, Küresel enerji dönüşümü: yeşil enerji kavramı ve Teşvik programları, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, Cil, 23, Sayı, 90
• Çağatay, Gülşen, Ayaz Hümeyra, 2024, Yenilenebilir enerji yatırımları 132 milyar dolarlık doğal gaz ithalatının önüne geçti, https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/yenilenebilir-enerji-yatirimlari- 132-milyar-dolarlik-dogal-gaz-ithalatinin-onune-gecti/3433874
• EPDK, 2024, Elektrik Piyasası 2023 Yılı Piyasa Gelişim Raporu, T.C. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı, Ankara, 2024 https://www.epdk.gov.tr/Detay/ Icerik/3-0-24/elektrikyillik-sektor-raporu
• EPDK, 2024 Doğal Gaz Piyasası 2023 Yılı Sektör Raporu, T.C. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı, Ankara, https://www.epdk.gov.tr/Detay/Icerik/3-0-94/ dogal-gazyillik-sektor-raporu
• Günay Enver ve Yıldırım Selvi, 2024, Yenilenebilir Enerji Kapasitesi Bakımından Türkiye’nin Potansiyelinin Değerlendirilmesi, Ekonomi ve Araştırma Dergisi, Cilt: 5 Sayı: 2, 61 - 72,
• IRENA, 2024, Renewable Energy and Jobs Annual Review 2024, Renewable Energy and Jobs Annual Review 2024, You can explore IRENA’s comprehensive research on socio economic impacts, by visiting www.irena.org/Publications ISBN: 978 92 9260 627 5 IRENA HEADQUARTERS P.O. Box 236, Abu Dhabi United Arab Emirates www.irena.or
• Habertürk, 2025, Doğu Batı Programı, 2024’te Enerji Alanında Neler Yaşandı? | Doğu Batı - 4 Ocak 2025, https://www.youtube.com/watch?v=g4EwrEQus_Q
• Hodaloğulları Zeliha ve Aydın Aydın, 2016, Türkiye İle Rusya Arasındaki Doğal Gaz İşbirliğinin Türkiye’nin Enerji Güvenliğine Etkisi, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, Nisan, Cilt: 9 Sayı: 43
• KPMG APLUS Enerji, 2024, Enerji Sektör Raporu 2024, https://assets.kpmg.com/content/dam/ kpmg/tr/pdf/2024/10/KPMG%20APlus%20Enerji%20Sekt%C3%B6r%20Raporu.pdf
• Kurum, Murat, 2024, Bakan Kurum Cop29’da Türkiye’nin İklim Vizyonunu Paylaştı, T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, https://iklim.gov.tr/bakan-kurum-cop29-da-turkiye- nin-iklim-vizyonunu-paylasti-haber-4353#:~:text=Bakan%20Kurum%2C%20T%C3%BCrkiye’nin%20yenilenebilir,d%C3%BCnya%20i%C3%A7in’%20%C5%9Fartt% C4%B1r%E2%80%9D%20dedi.
• Özalp, Mustafa. 2020 Küresel Enerjinin İpek Yolu: Türkiye, Seçkin Ankara
• Önder, Hüseyin, Yılmaz Denizbilen Senem, 2023, Türkiye’de Enerji İthalatının Ödemeler Bilançosuna Etkisinin İncelenmesi, The Journal of International Scientific Researches, Cilt: 8 Sayı: 1, 19
• Şahingöz Recep, Yozgat’ın acil kurtuluş eylem planı Uranyum yakıtlı mikro reaktörler, Editör, Özalp, MustafaUluslararası Kalkınmada Yozgat’ın Potansiyeli Problemleri ve Çözüm Önerileri, 2024,
• Şeref, Çetinkaya ve Öztürk Ahmet, 2019, 2006-2009 Doğal Gaz Krizleri Sürecinde Türkiye’nin ‘Güvenilir Güzergâh’ Tezinin Enerji Güvenliği Bağlamında Değerlendirilmesi, Karadeniz Araştırmaları. Cilt: 16 Sayı: 63, 401-415.
• TSKB, 2025, Türkiye Sınai Kalkınma Bankası, TSKB Ekonomik Araştırmalar, Aylık Enerji Bülteni, Mart 2025 #82, 7 Nisan 2025, Koçlu Ezgi İpek ve Hakyemez Can https://www.tskb.com. tr/uploads/file/enerji-bulteni-mart-20250407.pdf
• TSKB, 2024, Türkiye Sınai Kalkınma Bankası, TSKB Ekonomik Araştırmalar, Aylık Enerji Bülteni, Aralık 2024 #78, 7 Kasım 2024, Koçlu Ezgi İpek ve Hakyemez Can https://www.tskb.com.tr/uploads/file/enerji-bulteni-kasim-20241209.pdf
• Temizer Murat, Çağatay Gülşen, Yüksel Firdevs, Kılıç Zeynep Beyza, Topbaş Gökçe, 2024, Türkiye’nin Enerji Dönüşümü ve Yenilenebilirde 2035 Yol Haritası, Anadolu Ajansı, Açıklandı, https:// www.aa.com.tr/tr/ekonomi/turkiyenin-enerji-donusumu-ve-yenilenebilirde-2035-yol-haritasi- aciklandi/3368874
• T.C. Enerji Bakanlığı, 2024, T.C. Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığının 2035 Yılı Enerji Dönüşümü Yenilenebilir Enerjide Politika Öncelikleri raporu 2024, https://enerji.gov.tr/Media/Dizin/ BHIM/tr/Duyurular/Yenilenebilir%20Enerjide%202035%20Yol%20Haritas%C4%B1%20 Lansman%20Sunumu_202410221014.pdf
• Telli Azime ve Özkan Arda, 2024, Enerji Politikası Üzerinden Türkiye’nin Sürdürülebilirlik Ve Kalkınma Hedeflerinin Değerlendirilmesi, Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 14 Sayı: 28, 332 – 352.
• TPAO, 2023, Türkiye Petrolleri A.O. 2023 Petrol ve Doğal Gaz Sektör Raporu, https://www.tpao. gov.tr/file/2405/tpao-2023-petrol-ve-dogal-gaz-sektor-raporu-19746659d1d4d2383.pdf
• https – 1: ETKB, T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, https://enerji.gov.tr/bilgi-merkezi-enerji- elektrik
• https -2 ETKB, 2025, T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, 2025, https://enerji.gov.tr/bilgi- merkezi-enerji-gunes
• https -3, Enerji Atlası, 2025, Türkiye Rüzgar Enerjisi Potansiyeli Haritası https://www.enerjiatlasi. com/ruzgar-enerjisi-haritasi/turkiye
• https -4 Enerji Atlası, 2025, İllere Göre Hidroelektrik Santraller, https://www.enerjiatlasi.com/ hes-haritasi/turkiye
• https- 5, Enerji Günlüğü, 2024, Türkiye 2023’te enerjiye 69 milyar dolar ödedi, https://www.enerjigunlugu. net/turkiye-2023te-enerjiye-69-milyar-dolar-odedi-57519h.htm