TÜRKİYE - AZERBAYCAN ORTAK GÜVENLİK İNŞASINDA BİZ DUYGUSU VE GURURUN ROLÜ

Yıl 2026, Sayı: 65 , 289 - 324 , 30.04.2026

Nihal Emeklier , Cansu Ulu

https://izlik.org/JA59SP24WH

Öz

Bu çalışmada, İkinci Karabağ Savaşı ve 2023 Dağlık Karabağ Çatışmaları örnek olay olarak seçilerek duygu çalışmaları açısından biz duygusu ve gururun ortak güvenlik inşasında ve güvenlik politikalarında işbirliğinin derinleşmesindeki rolü ele alınmıştır. Bu kapsamda çalışmanın amacı, 2020-2023 yılları arasında Türkiye ve Azerbaycan arasındaki ortak güvenlik söylemi analiz edilerek, paylaşılan ortak zafer duygusu ve biz duygusunun katalizör etkisiyle güvenlik topluluklarının oluşumunu, duygusal normların etkisini ve duyguların söylemsel düzlemde nasıl araçsallaştırıldığını ortaya koymaktır. Ayrıca, Türkiye’nin İHA ve SİHA kullanımı bu söylem bağlamında incelenmiş; metin analizinden elde edilen bulgularla duyguların güvenlik politikalarındaki rolü ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

Duygular , Güvenlik Toplulukları , Biz Duygusu , Gurur , İkinci Karabağ Savaşı

THE ROLE OF WE-FEELING AND PRIDE IN COMMON SECURITY-BUILDING BETWEEN TURKEY AND AZERBAIJAN

https://izlik.org/JA59SP24WH

Öz

In this study, the Second Karabakh War and the 2023 Nagorno-Karabakh Clashes are selected as case studies to examine the role of we-sentiment and pride in the construction of collective security and the deepening of cooperation in security policies, from the perspective of emotion studies. Within this framework, the primary aim of the study is to analyze the joint security discourse between Turkey and Azerbaijan from 2020 to 2023, and to reveal how the shared sense of victory and the feeling of togetherness function as catalysts in the formation of security communities, the influence of emotional norms, and the instrumentalization of emotions within discursive practices. Furthermore, Turkey’s use of UAVs and UCAVs is analyzed in the context of this discourse, and findings obtained through textual analysis demonstrate the role of emotions in shaping security policies.

Anahtar Kelimeler

Emotions , Security Communities , We-Sentiment , Pride , the Second Karabakh War

Kaynakça

• Åhäll, Linda - Thomas A. Gregory. “Security, Emotions, Affect”, Critical Studies on Security, 1:1, 2013, ss. 117-120.
• Anholt, Simon. Competitive Identity: The New Brand Management for Nations, Cities and Regions, Palgrave Macmillan, New York 2006.
• Ariffin, Yohan. “Introduction: How Emotions Can Explain Outcomes in International Relations.” Emotions in International Politics: Beyond Mainstream International Relations, Yohan Ariffin, Jean-Marc Coicaud ve Vesselin Popovski (Eds.), Cambridge University Press, Cambridge, 2016, ss. 1-16.
• Arıboğan, Deniz Ülke - Hadiye Yılmaz Odabaşı. Travmadan Zafere Türk Ulus Kimliğinin Psikopolitik Hikayesi, İnkılap, İstanbul, 2023.
• Askerzade, Aygün. “NATO Çerçevesinde Azerbaycan-Türkiye Askerî İşbirliği ve Bölgesel Güvenlik Sorunları”, Karadeniz Araştırmaları, 20, 2009, ss. 1-17.
• Aslan, Murat. “Türkiye’nin Savunma Stratejileri ve Politikaları.” Savunma Politikalarına Giriş, Ferhat Pirinççi ve Murat Yeşiltaş (Eds.), SETA Kitapları, Ankara, 2021, ss. 225-252.
• Aydın, Mustafa. “Kafkasya ve Orta Asyayla İlişkiler”, Türk Dış Politikası Kurtuluş Savaşından Bugüne Olgular, Belgeler, Yorumlar (Cilt 2: 1980-2001), Baskın Oran (Eds.), 12. Basım, İletişim Yayınları, London 2010, ss. 366-439.
• Babayeva, Vefa. “Haydar Aliyev Dönemi Türkiye-Azerbaycan İlişkileri”, İstanbul Ticaret Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul 2013 (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi).
• Baele, Stephane J. - Gregorio Bettiza. “‘Turning’ Everywhere in IR: On the Sociological Underpinnings of the Field’s Proliferating Turns”, International Theory, 13:2, 2021, ss. 314-340.
• Bleiker, Roland - Emma Hutchison. “Fear No More: Emotions and World Politics”, Review of International Studies, 34, ss. 115-135.
• Coetzee, W. Stephen et al. “Branding ‘Progressive’ Security: The Case of Sweden”, Cooperation and Conflict, 59:1, 2023, ss. 86-106.
• Coicaud, Jean-Marc. “Emotions and Passions in the Discipline of International Relations”, Japanese Journal of Political Science, 15, 2014, ss. 485–513.
• Coşkun, Efser Rana. “Uluslararası İlişkiler’de Duygusal Dönüş: Duyguların Analizi”, Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi, Özel Sayı, 2023, ss. 119-134.
• Crawford, Neta C. “The Passion of World Politics: Propositions on Emotion and Emotional Relationships”, International Security, 24:4, 2000, ss. 116–56.
• Deutsch, Karl W., Political Community at the International Level: Problems of Definitions and Measurement, Doubleday & Company, Michigan 1954.
• Emeklier, Bilgehan - Nihal Emeklier. “Emotions in War: The Emotionality-Rationality Equation in Clausewitz’s Theory of War”, The Philosophical Journal of Conflict and Violence, 6:1, 2022, ss. 44-64.
• Epstein, Charlotte - Ole Wæver. “The turn to turns in International Relations”, European Journal of International Relations, 0:00, 2025, ss. 1-28.
• Ertuna, Can. “İnsansız Hava Aracı Görüntüleri ve Barış Gazeteciliği: İkinci Karabağ Savaşı Örneği”, Hacettepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Kültürel Çalışmalar Dergisi, 9:1, ss. 73-91.
• Ganz, Aurora. “Emotions and Securitisation: A New Materialist Discourse Analysis”, European Journal of International Relations, 30:2, 2023, ss. 280-305.
• Gustafsson, Karl - Todd. H. Hall. “The Politics of Emotions in International Relations: Who Gets to Feel What, Whose Emotions Matter, and the “History Problem” in Sino-Japanese Relations”, International Studies Quarterly, 65:4, 2021, ss. 973–984.
• Gürsoy, Yaprak. “Emotions and Narratives of the Spirit of Gallipoli: Turkey’s Collective Identity and Status in International Relations”, British Journal of Middle Eastern Studies, 50:4, 2023, ss. 1039–1057.
• Houde, Anne-Marie. “Emotions, International Relations, and the everyday: Individuals’ emotional attachments to international organisations”, Review of International Studies, 2025, 51:3, ss. 504-522.
• Hovsepyan, Levon - Artyom A. Tonoyan. “From alliance to ‘soft conquest’: the anatomy of the Turkish-Azerbaijani military alliance before and after the 2020 Nagorno-Karabakh war”, Small Wars & Insurgencies, 35:4, 2024, ss. 622-655.
• Hutchison, Emma - Roland Bleiker. “Emotion, Agency, and Power in World Politics”, The Power of Emotions in World Politics, Simon Koschut (Eds.), Routledge Taylor and Francis, London 2020, ss. 185-196.
• Hutchison, Emma - Roland Bleiker. “Theorizing emotions in world politics”, International Theory, 6, 2014, ss. 491-514.
• Hutchison, Emma. “Affective Communities as Security Communities”, Critical Studies on Security, 1:1, 2013, ss. 127–129.
• Jones, Seth G. et al. “Combined Arms Warfare and Unmanned Aircraft Systems”, Center for Strategic and International Studies, 2022.
• Kasapoğlu, Can. “Techno-Geopolitics and the Turkish Way of Drone Warfare”, Atlantic Council, 2022.
• Koschut, Simon (eds.). The Power of Emotions in World Politics, Routledge Taylor and Francis, London, 2020.
• Koschut, Simon. “Emotional (Security) Communities: The Significance of Emotion Norms in Inter-Allied Conflict Management”, Review of International Studies, 40:3, 2014, ss. 533-558.
• Jedvis, Robert. Perception and Misperception in International Politics, Princeton, Princeton University Press, 1976.
• Markwica, Robin. Emotional Choices: How the Logic of Affect Shapes Coercive Diplomacy, Oxford University Press, Oxford, 2018.
• Mercer, Jonathan. “Emotional Beliefs”, International Organization, 64:1, 2010, ss. 1–31.
• Mercer, Jonathan. “Human Nature and The First Image: Emotion in International Politics”, Journal of International Relations and Development, 9, 2006, ss. 288-303.
• Mercer, Jonathan. “Rationality and Psychology in International Politics”, International Organization, 59:1, 2005, ss. 77–106.
• Mihaila, Viorel. “Security Branding and National Security. Concepts at Work”, Social and Behavioral Sciences, 187, 2015, ss. 424 – 428.
• Osnabrügge, Moritz et al. “Playing to the Gallery: Emotive Rhetoric in Parliaments”, American Political Science Review, 115:3, 2021, ss. 885-899.
• Özlük, Erdem. Uluslararası İlişkilere Duygusal Bakış, Konya, Çizgi Kitabevi, 2016.
• Özsoy, Bahar. “1918’den 2023’e Türkiye-Azerbaycan İlişkilerinin Askeri Boyutu”, Güvenlik Stratejileri Dergisi, 9:46, 2023, ss. 585-605.
• Pace, Michelle - Ali Bilgic. “Studying Emotions in Security and Diplomacy: Where We Are Now and Challenges Ahead”, Political Psychology, 40:6, 2019, ss. 1407–1417.
• Pierce, Jonathan J. “Emotions and the Policy Process: Enthusiasm, Anger and Fear”, Policy&Politics, 49:4, 2021, ss. 595-614.
• Rosenwein, Barbara H. Emotional Communities in the Early Middle Ages, Cornell University Press, New York, 2006.
• Solomon, Ty. “Attachment, Tautology, and Ontological Security”, Critical Studies on Security, 1:1, 2013, ss. 130-132.
• Tarçın, Uğur,.“Türk Devletleri Teşkilatı’nda Askeri İşbirliği: Stratejik Bir Perspektif”, Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 12, Türk Devletleri Teşkilatı (Özel Sayı), 2025, ss. 244 – 267.
• Tracy, Jessica L. - Richard W. Robins. “The Psychological Structure of Pride: A Tale of Two Facets”, Journal of Personality and Social Psychology, 92:3, 2007, ss. 506–525.
• Travouillon, Katrin - Nicolas Lemay-Hébert - Joanne Wallis. “An emotions agenda for peace: Connections beyond feelings, power beyond violence”, Cooperation and Conflict, 0:00, 2023, ss. 1-14.
• van Noort, Carolijn. “On the Use of Pride, Hope and Fear in China’s International Artificial Intelligence Narratives on CGTN”, AI &Society, 39:1, 2024, ss. 295–307.
• Wendt, Alexander. Social theory of international politics, Cambridge, Cambridge University Press, 1999.
• Wonderly, Monique. “On the Affect of Security”, Philosophical Topics, 47:2, 2019, ss. 165–182.
• Wrangel, C. Tängh. “Biopolitics of Hope and Security: Governing the Future through US Counterterrorism Communications”, Globalizations, 16:5, 2019, ss. 664–677.
• Yılmaz, Reha. “Türkiye-Azerbaycan İlişkilerinde Son Dönem”, Bilge Strateji, 2:2, 2010, ss. 23-42.
• Zeytinci, Talha. “Türkiye-Azerbaycan İş Birliğinin Dinamikleri ve Özellikleri: İlişkilerin Söylemsel Yönü”, Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi,10:20, 2025, ss. 1-14.
• Aliyev, Haydar. “Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev’in Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde Konuşması”, Aliyev Heritage, 09 Şubat 1994, https://lib.aliyevheritage.org/tk/3554962.html, Erişim tarihi: 15.06.2025.
• Anadolu Ajansı, “Milli savunma teknolojileri Efes-2018’de sergilendi”, Ekonomi, 07 Mayıs 2018, https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/milli-savunma-teknolojileri-efes-2018de-sergilendi/1137947, Erişim tarihi: 15.06.2025.
• Aydın, Mustafa Aydın, et. al. “Türk Dış Politikası Kamuoyu Algıları Araştırması”, Türkiye Çalışmaları Merkezi – Kadir Has Üniversitesi, 4 Temmuz 2019, https://www.mustafaaydin.gen.tr/source/TDP-2019.pdf, Erişim tarihi: 02.02.2026.
• Aydın, Mustafa et. al. Kantitatif Araştırma Raporu: Türk Dış Politikası Kamuoyu Algıları Araştırması 2022, İstanbul, 8 Eylül 2022, Kadir Has Üniversitesi Türkiye Çalışmaları Grubu, Global Akademi, Akademetre, https://www.mustafaaydin.gen.tr/source/TDP_2022_TUR_FINAL_.pdf, Erişim tarihi: 02.02.2026.
• Azemedia, “Azerbaijan and Pakistan Already Have Trained Akinci UCAV ‘pilots’”, 23 Ekim 2022, https://aze.media/azerbaijan-and-pakistan-already-have-trained-akinci-ucav-pilots/, Erişim tarihi: 15.06.2025.
• Azerbaycan Cumhuriyetinin Türkiye Cumhuriyetindeki Büyükelçiliği, “Kültürel ve insani işbirliği”, İki Taraflı İlişkiler, https://ankara.mfa.gov.az/tr/category/kulturel-ve-insani-isbirligi, Erişim tarihi: 15.06.2025.
• Baykar, “Baykar ile Azerbaycan, İnsansız Hava Aracı Sistemlerinin Ortak Üretimi İçin İyi Niyet Protokolü İmzaladı”, 29 Nisan 2023, https://baykartech.com/tr/press/baykar-ile-azerbaycan-insansiz-hava-araci-sistemlerinin-ortak-uretimi-icin-iyi-niyet-protokolu-imzaladi/, Erişim tarihi: 15.06.2025.
• Defence Turkey, “Kış Tatbikatı – 2023”, Latest News, 02 Şubat 2023, https://www.defenceturkey.com/en/content/kis-tatbikati-2023-5377, Erişim tarihi: 15.06.2025.
• Erdoğdu, M. Fatih. “Üç Ülkeyi Uçarak Geçen Bayraktar AKINCI, Azerbaycan’da”, Anadolu Ajansı, 21 Mayıs 2022, https://www.aa.com.tr/tr/gundem/uc-ulkeyi-ucarak-gecen-bayraktar-akinci-azerbaycan-da/2594291?utm_source=chatgpt.com, Erişim tarihi: 15.06.2025.
• Fərhadoglu, Tapdıq. “Ankarada ‘Qafqaz Qartalı’Hərbi Təlimləri Başlayıb”, Voice of America, 26 Kasım 2012, https://www.amerikaninsesi.org/a/herbi-telim/1552925.html, Erişim tarihi: 15.06.2025.
• Hürriyet, “İran’a Gözdağı”, 23 Ağustos 2001, https://www.hurriyet.com.tr/gundem/irana-gozdagi-38260837, Erişim tarihi: 15.06.2025.
• Kasapoğlu, Can. “Five Key Military Takeaways from Azerbaijani-Armenian War”, Anadolu Ajansı, 30 Ekim 2020, https://www.aa.com.tr/en/analysis/analysis-five-key-military-takeaways-from-azerbaijani-armenian-war/2024430, Erişim tarihi: 15.06.2025.
• Kasapoğlu, Can. “Hard Fighting in the Caucasus: The Azerbaijani Armed Forces’ Combat Performance and Military Strategy in the2020 Nagorno-Karabakh War”, SAM Papers, no.18, 2021.
• Mammadov, Aghshin. “The President’s Actıvıty in Public Opinion Prepared on The Basis of a Sociological Survey Analytical Report”, The Social Research Center, Nisan-Kasım 2021, https://stm.az/frq-content/plugins/confindeks_x1/item/file/20250505103343_22834500.pdf, Erişim tarihi: 02.02.2026.
• NATO, “Cooperative Determination 2001” NATO Update, 7 Kasım 2001, https://www.nato.int/docu/update/2001/1105/e1105d.htm, Erişim tarihi: 15.06.2025.
• NATO, “Relations with Azerbaijan”, 27 Mayıs 2024, https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_49111.htm, Erişim tarihi: 15.06.2025.
• President of the Republic of Azerbaijan, “Speech by Ilham Aliyev at the TEKNOFEST Azerbaijan Festival in Baku”, 28 Mayıs 2022, https://president.az/en/articles/view/56522?, Erişim tarihi: 02.02.2026.
• President of Azerbaijan Republic. “Speech by Ilham Aliyev at the TEKNOFEST Festival in Istanbul”, 29 Nisan 2023, https://president.az/en/articles/view/59722/, Erişim tarihi: 03.02.2026.
• Nazimgizi Shafiga. “Some 91.2% of Azerbaijani Citizens Fully Trust The President – Poll”, Report News Agency, 24 Aralık 2021, https://report.az/en/amp/domestic-politics/some-91-2-of-azerbaijani-citizens-fully-trust-the-president-poll?, Erişim tarihi: 02.02.2026.
• Rehimov, Ruslan. “Azerbaycan’daki ‘Mustafa Kemal Atatürk-2023 Tatbikatı’ Savaş Sahnelerini Aratmadı”, Anadolu Ajansı, 24 Ekim 2023, https://www.aa.com.tr/tr/gundem/azerbaycandaki-mustafa-kemal-ataturk-2023-tatbikati-savas-sahnelerini-aratmadi/3030606, Erişim tarihi: 15.06.2025.
• Rehimov, Ruslan-Tolga Yanık. “İlham Aliyev, Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Bayraktar’ı Kabul Etti”, Anadolu Ajansı, 04 Nisan 2023, https://www.aa.com.tr/tr/gundem/ilham-aliyev-baykar-yonetim-kurulu-baskani-selcuk-bayraktari-kabul-etti/2862306, Erişim tarihi: 15.06.2025.
• Rehimov, Ruslan. “Azerbaycan halkının Türkiye’ye yardım seferberliği sürüyor”, Anadolu Ajansı, 08.02.2023, www.aa.com.tr/tr/dunya/azerbaycan-halkinin-turkiyeye-yardim-seferberligi-suruyor/2811388, Erişim tarihi: 04.02.2026.
• Reynolds, Michael A. “Confidence and Catastrophe: Armenia and the Second Nagorno-Karabakh War”, War on the Rocks, 11 Ocak 2021, https://warontherocks.com/2021/01/confidence-and-catastrophe-armenia-and-the-second-nagorno-karabakh-war/, Erişim tarihi: 15.06.2025.
• Sarukhanyan, Vahe. “Armenia vs. Azerbaijan: Military Expenditures”, Hetq, 24 Ekim 2020, https://hetq.am/en/article/123482, Erişim tarihi: 15.06.2025.
• Savunma Sanayist, “Azerbaycan Bayraktar TB2’lerinin İmha Ettiği S-300’ler”, 15 Eylül 2022, https://www.savunmasanayist.com/azerbaycan-bayraktar-tb2lerinin-imha-ettigi-s-300ler/, Erişim tarihi: 15.06.2025.
• Shaikh, Shaan - Wes Rumbaugh. “The Air and Missile War in Nagorno-Karabakh: Lessons for the Future of Strike and Defense”, CSIS, 8 Aralık 2020, https://www.csis.org/analysis/air-and-missile-war-nagorno-karabakh-lessons-future-strike-and-defense, Erişim tarihi: 15.06.2025.
• Şahin, Hilal. “Efes-2022 Birleşik Müşterek Fiili Atışlı Arazi Tatbikatı başarıyla tamamlandı”, Anadolu Ajansı, 10 Haziran 2022, https://www.aa.com.tr/tr/gundem/efes-2022-birlesik-musterek-fiili-atisli-arazi-tatbikati-basariyla-tamamlandi/2609633, Erişim tarihi: 15.06.2025.
• Torlak, Hakan. “Azerbaycan’da Hava Kuvvetleri Komuta Merkezi açıldı”, DefenceTurk, 5 Temmuz 2023, https://www.defenceturk.net/azerbaycanda-hava-kuvvetleri-komuta-merkezi-acildi, Erişim tarihi: 15.06.2025.
• Türkiye Azerbaycan Dergisi, “Cumhurbaşkanı İlham Aliyev Şuşa Zafer Kurultayı’nda Tarihi Bir Konuşma Yaptı”, https://www.turkiyeazerbaycan.com/haber/cumhurbaskani-ilham-aliyev-susa-zafer-kurultayi-nda-tarihi-bir-konusma-yapti, Erişim tarihi: 02.02.2026.
• Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı, “Cumhurbaşkanı Erdoğan, Efes-2016 Tatbikatı’na Katıldı”, 31 Mayıs 2016, https://www.tccb.gov.tr/haberler/410/44191/cumhurbaskani-erdogan-efes-2016-tatbikatina-katildi, Erişim tarihi: 15.06.2025.
• Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, “Cumhurbaşkanı Erdoğan: “Hürriyet Sancağı, Şehitlerimizin Birbirine Karışan Kanlarının Üzerinde Yükseliyor”, 08 Kasım 2025, https://www.iletisim.gov.tr/turkce/haberler/detay/cumhurbaskani-erdogan-hurriyet-sancagi-sehitlerimizin-birbirine-karisan-kanlarinin-uzerinde-yukseliyor, Erişim tarihi: 02.02.2026.
• Türkiye Cumhuriyeti ile Azerbaycan Cumhuriyeti Arasında Müttefiklik İlişkileri Hakkında Şuşa Beyannamesi, 15 Haziran 2021, https://www.tccb.gov.tr/assets/dosya/2021-06-15-Azaebaycan-SusaBeyannamesi.pdf, Erişim tarihi: 15.06.2025.
• Türkiye Cumhuriyeti Milli Savunma Bakanlığı Kara Kuvvetleri Komutanlığı, “Sonsuzluk (Eternity) 2024 Tatbikatı”, 27 Eylül 2024, https://www.kkk.tsk.tr/default/haber/haber-674.aspx, Erişim tarihi: 15.06.2025.
• Türkiye Cumhuriyeti Milli Savunma Bakanlığı, “EFES-2024 Tatbikatı Başarıyla Tamamlandı”, https://www.msb.gov.tr/SlaytHaber/94a37ed97a344ef4b1122de266da0ff8, Erişim tarihi: 15.06.2025.
• Türkiye Cumhuriyeti Milli Savunma Bakanlığı, “Kış-2025 Tatbikatı’nın Seçkin Gözlemci Günü Dolayısıyla Kars’ta Gerçekleştirildi”, Haftalık Basın Bilgilendirme Toplantısı, 6 Şubat 2025, https://www.msb.gov.tr/SlaytHaber/48fa5cd2ad6741f48e04631688c09e54, Erişim tarihi: 15.06.2025.
• Türkiye Cumhuriyeti Milli Savunma Bakanlığı, “TURAZ Kartalı Tatbikatı Basın Duyurusu”, 25 Ağustos 2022, https://www.msb.gov.tr/Basin-ve-Yayin/Aciklamalar/turaz-kartali-tatbikati-basin-duyurusu-2582022, Erişim tarihi: 15.06.2025.
• Wezeman, Pieter. D. Et al. “Arms Transfers to Conflict Zones: The Case of Nagorno-Karabakh”, SIPRI, 30 Nisan 2021, https://www.sipri.org/commentary/topical-backgrounder/2021/arms-transfers-conflict-zones-case-nagorno-karabakh, Erişim tarihi: 15.06.2025.
• Yıldırım, Göksel. “TEKNOFEST Heyecanı Azerbaycan’a Taşınıyor”, Anadolu Ajansı, 12 Mayıs 2022, https://www.aa.com.tr/tr/teknofest/teknofest-heyecani-azerbaycana-tasiniyor/2585758, Erişim tarihi: 15.06.2025.