MEŞRUİYETİN DİJİTALLEŞMESİ: EL-ŞEBAB’IN MEDYA STRATEJİSİ VE SOMALİ’DE RAKİP OTORİTENİN İNŞASI (2006-2025)

Öz

Bu makalede, el-Şebab’ın 2006-2025 döneminde Somali’de meşruiyet üretmek amacıyla medyayı nasıl kullandığı incelenmektedir. Makalede, örgütün iletişim repertuvarındaki dönüşümün teknolojik değişimin bir sonucu olmaktan çok toprak kontrolündeki aşınmaya verilen bir yanıt olduğu savunulmaktadır. Örgüt, üzerinde yönetim uyguladığı toprakları kaybettikçe meşruiyet üretimini fiziksel mekandan enformasyon ortamına taşımıştır. Böylece medya, yönetime eşlik eden bir unsur olmaktan çıkarak yönetimin yerine geçmeye başlamıştır. Metodolojik olarak nitel gömülü tek durum deseni esas alınmış; Somali genel analiz birimi (durum), belirlenen üç meşruiyet kaynağı ise bu durumun altındaki gömülü analiz birimleri olarak tanımlanmıştır. Söz konusu kaynaklar dini meşruiyet, tarihsel ve ulusal meşruiyet ile performatif meşruiyettir. Her bir birim, devlet dışı silahlı aktörlere ilişkin literatürden türetilen dört analitik kategori üzerinden okunmaktadır. Bu kategoriler iddia edilen otorite kaynağı, baskın iletişim aracı, hedef kitle ve eşzamanlı toprak kontrolü durumudur. Çalışmanın kaynak temelini İngilizce ve Türkçe hakemli yayınlar, izleme raporları, monografiler ve gazetecilik ürünleri oluşturmaktadır. Çalışma, el-Şebab’ın meşruiyet iddialarının içeriğinin dikkat çekici ölçüde istikrarlı kaldığını, buna karşılık araçlarının birkaç kez değiştiğini göstermektedir. Ayrıca 2022 sonrasında sahte sivil ve kadın kimlikli hesaplara yönelişin nitel bir kopuşa işaret ettiği ortaya konulmaktadır. Zira örgüt artık meşruiyeti kendi failliğini gizleyerek aramaktadır. Makalede bu gizleme, meşruiyet açığının bir kanıtı olarak değerlendirilmektedir. Sonuç olarak, isyancı yönetimi literatürünün yönetimin toprak gerektirdiği yönündeki varsayımını gevşetmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• El-Şebab
• Devlet Dışı Silahlı Aktörler
• İsyancı Yönetimi
• Stratejik İletişim

Kaynakça

1. “Airstrike Destroys Somali al-Shabab Radio Station”, Middle East Monitor, 19 Kasım 2018.
2. Anzalone, Christopher. “Addressing the Enemy: Al-Shabaab’s PSYOPS Media Warfare”, CTC Sentinel, Cilt 13, Sayı 3, Mart 2020.
3. Anzalone, Christopher. Continuity and Change: The Evolution and Resilience of Al-Shabab’s Media Insurgency, 2006 to 2016, Hate Speech International, Kasım 2016.
4. Anzalone, Christopher. “Framing Insurgency and the Rebel Proto-State: Al-Shabaab’s Media and Information Operations”, The Journal of the Middle East and Africa, Cilt 12, Sayı 3, 2021, doi 10.1080/21520844.2021.1962144.
5. Anzalone, Christopher. “Projecting Power: Proto-State-Building by Sunni Islamist Rebel Groups”, MES Insights, Cilt 12, Sayı 1, Middle East Studies at Marine Corps University, Şubat 2021.
6. Arjona, Ana. Rebelocracy: Social Order in the Colombian Civil War, Cambridge University Press, New York, 2016.
7. Boege, Volker, M. Anne Brown, Kevin P. Clements ve Anna Nolan. “On Hybrid Political Orders and Emerging States: What is Failing – States in the Global South or Research and Politics in the West?”, Martina Fischer ve Beatrix Schmelzle (der.), Building Peace in the Absence of States: Challenging the Discourse on State Failure içinde, Berghof Handbook Dialogue Series No. 8, Berghof Research Center, Berlin, 2009, s. 15-35.
8. Demirtaş, Tunç ve Afifa A. Warsame. Al-Shabab’s Evolving Media Strategy: Narratives, Tools, and Impact (2006-2025), SETA Analiz No. 94, SETA Vakfı, Ankara, Nisan 2025.

9. Duyvesteyn, Isabelle. “Rebels and Legitimacy: An Introduction”, Small Wars and Insurgencies, Cilt 28, Sayı 4-5, 2017, s. 669-685.
10. “Ethiopia’s Air Force Unleashes Barrel Bombs on Two Towns in South Somalia”, Somali Guardian, 16 Mart 2025, https://www.somaliguardian.com/news/somalia-news/ethiopias-air-force-unleashes-barrel-bombs-on-two-towns-in-south-somalia/, erişim tarihi: 22 Temmuz 2026.
11. “German Nurse Abducted in Mogadishu Pleads for Release in Video after Seven Years”, Hiiraan Online, 27 Mart 2025.
12. Gilroy, Georgia. “The Online Frontline: Decoding al-Shabaab’s Social Media Strategy”, CTC Sentinel, Cilt 17, Sayı 1, Ocak 2024.
13. Grobbelaar, Alta. “Media and Terrorism in Africa: Al-Shabaab’s Evolution from Militant Group to Media Mogul”, Insight on Africa, Cilt 15, Sayı 1, 2023, s. 7-22.
14. Harper, Mary. “Is Anybody Listening? Al-Shabaab’s Communications”, Michael Keating ve Matt Waldman (der.), War and Peace in Somalia: National Grievances, Local Conflict and Al-Shabaab içinde, Oxford University Press, Oxford, 2019.
15. Ingiriis, Mohamed Haji. “Building Peace from the Margins in Somalia: The Case for Political Settlement with Al-Shabaab”, Contemporary Security Policy, Cilt 39, 2018, s. 512-536, doi 10.1080/13523260.2018.1429751.
16. Ingiriis, Mohamed Haji. “Insurgency and International Extraversion in Somalia: The National Intelligence and Security Agency (NISA) and Al-Shabaab’s Amniyat”, African Security Review, Cilt 29, Sayı 2, 2020, s. 125-151.
17. Institute for Strategic Dialogue. Under-Moderated, Unhinged and Ubiquitous: Al-Shabaab and the Islamic State Networks on Facebook, ISD, Londra, 14 Haziran 2022.
18. International Crisis Group. Somalia’s Islamists, Africa Report No. 100, ICG, Brüksel, 12 Aralık 2005.
19. “Kenyan Soldier Held Hostage since January 2016 Appears in Shabaab Video”, FDD’s Long War Journal, 10 Mayıs 2017.
20. Kriel, Robyn. “TV, Twitter, and Telegram: Al-Shabaab’s Attempts to Influence Mass Media”, Defence Strategic Communications, Cilt 4, Bahar 2018, s. 11-48.
21. Mair, David. “#Westgate: A Case Study: How al-Shabaab Used Twitter during an Ongoing Attack”, Studies in Conflict and Terrorism, Cilt 40, Sayı 1, 2017, s. 24-43.
22. Mampilly, Zachariah Cherian. Rebel Rulers: Insurgent Governance and Civilian Life during War, Cornell University Press, Ithaca, 2011.
23. McCullough, Aoife. The Legitimacy of States and Armed Non-State Actors: Topic Guide, Governance and Social Development Resource Centre, University of Birmingham, 2015, https://assets.publishing.service.gov.uk/media/57a08989ed915d3cfd0002c6/Legitimacy.pdf, erişim tarihi: 1 Nisan 2025.
24. Menkhaus, Ken. “Al-Shabaab and Social Media: A Double-Edged Sword”, The Brown Journal of World Affairs, Cilt 20, Sayı 2, 2014, s. 309-327.
25. Osman, Liban. “Sonja Nientiet, German ICRC Nurse Held Hostage in Somalia for Nearly 7 Years”, YouTube videosu, 5.34, 26 Mart 2025, https://www.youtube.com/watch?v=ME2QcbB5Gio, erişim tarihi: 1 Nisan 2025.
26. Schlichte, Klaus ve Ulrich Schneckener. “Armed Groups and the Politics of Legitimacy”, Civil Wars, Cilt 17, Sayı 4, 2015, s. 409-424.
27. Skjelderup, Michael. “Hudud Punishments in the Forefront: Application of Islamic Criminal Law by Harakat al-Shabaab al-Mujahideen”, Journal of Law and Religion, Cilt 29, Sayı 2, 2014, s. 317-329.
28. Skjelderup, Michael. “Jihadi Governance and Traditional Authority Structures: al-Shabaab and Clan Elders in Southern Somalia, 2008-2012”, Small Wars and Insurgencies, Cilt 31, Sayı 6, 2020, s. 1174-1195, doi 10.1080/09592318.2020.1780686.
29. “Somalia: Airstrike Destroys Al-Shabab Radio Station in Jilib Town”, Garowe Online, 18 Kasım 2018.
30. “Somalia: German Nurse Kidnapped in 2018 Calls for Help”, Africanews, 28 Mart 2025.
31. “Somalia Identifies Suspect in Kidnapping of German Nurse”, Africanews, 4 Mayıs 2018.
32. “Somalia: Info Minister Hails Suspension of Controversial Twitter Account as Holder Breaks Silence over Ban”, Radio Dalsan, 21 Haziran 2017, allAfrica tarafından yayımlanmıştır, https://allafrica.com/stories/201706210121.html, erişim tarihi: 22 Temmuz 2026.
33. Williams, Paul D. The Battle at El Adde: The Kenya Defence Forces, al-Shabaab, and Unanswered Questions, International Peace Institute, New York, Temmuz 2016.
34. Yusuf, Mohammed. “Al-Shabab Radio Station Off the Air in Somali Capital”, Voice of America, 29 Mayıs 2012.