Türkiye’nin “Sınır-Ülke” Niteliği:
Farklı Stratejik Kültürler Arasında
Türk Dış Politikası
Öz
Türkiye’nin jeopolitik konumu, diğer tüm ülkeler gibi onun dış politika sorunları karşısındaki davranışlarını şekillendirmektedir. Ancak Türkiye’yi diğer ülkelerden ayıran en önemli özelliklerden biri, onun farklı stratejik kültürler ve farklı algılamalara sahip ülkelerle çevrilmiş olması, yani birbirinden son derece farklı alt-sistemler arasında bir “sınır-ülke” konumunda olmasıdır. Bir tarafta ilişkilerini kurumsal düzeyde yürüten ve post-modern olarak nitelenebilecek bir uluslararası sistem, yani Avrupa, diğer tarafta reelpolitik ilkelerin büyük ölçüde geçerliliğini koruduğu Ortadoğu ve Kafkaslar. Uluslararası sorunlar karşısında tamamen farklı davranış modelleri ve algılamalara sahip bu stratejik kültürler arasında sıkışan Türkiye’nin dış politika sorunlarının büyük bir kısmı bu konumundan kaynaklanmaktadır. Bir tarafta ait olmayan ve katılmaya çalıştığı Avrupa altsisteminin öngördüğü bir siyasal model ve buna dayalı davranış şekilleri, diğer tarafta kendi güvenliğine yönelik önemli tehditlerin kaynağı olan Ortadoğu arasında sıkışan Türkiye, bu durumdan kaynaklanan çelişkileri çözmek zorundadır. Bu makale, Avrupa ve Ortadoğu’ya ait olma temelinde şekillenen ve ulusal kimliğe dair kültürel tartışmalara girmemekte, daha çok bu farklı alt-sistemlerin öngördüğü farklı dış politika tarzları arasındaki gerilimler üzerinde yoğunlaşmaktadır. Bu gerilimler daha çok Soğuk Savaş sonrası ortaya çıkan nispeten yeni gerilimlerdir. Jeopolitik konumdan kaynaklanan sorunların çözülmesi, Türkiye’nin sınır-ülke niteliğini ortadan kaldırmaz, ancak bazı dezavantajların avantaja dönüşmesine katkı sağlayabilir
Anahtar Kelimeler
Turkey as a “Borderland” Country: Turkish Foreıgn
Policy Between Different Strategic Cultures
Öz
The geopolitical position of Turkey, like any other country, shapes its foreign policy behaviour. However, Turkey’s “borderland” position between different strategic cultures and the fact that it is surrounded by countries, which have radically different views of international politics, separates Turkey from other countries. On one side, in Europe, there is an international system where countries carry out their relations among themselves on institutional and legal bases, on the other side, there are the Middle East and the Caucasus where the main principles of realpolitics are still at work. Most of the foreign policy problems that Turkey faces in the post-Cold War world stems from being located between these different and sometimes contradicting perceptions and modes of action based on different strategic cultures. On one side, there is the Kantian Europe where Turkey aspires to join, and on the other side, there is the Hobbesian Middle East from where most of Turkey’s security problems emerge. Focusing on the tensions between different strategic cultures, the primary concern of this article is not the cultural issues revolving around the Middle Eastern (Islamic) or European (secular) models of national identity. Instead, the focus is on the tensions between different foreign policy approaches that are prescribed or required by different strategic cultures surrounding Turkey. These tensions are relatively new, peculiar to the post-Cold War era. Undoubtedly, solving such tensions does not change the borderland position of Turkey, but it can bring forward the advantages of being a borderland country while minimizing the disadvantages and problems
Anahtar Kelimeler
