Kültürel Mirasın Bir Parçası Olan Kalandar’ın Kuşaklar Arası Aktarımı: Trabzon Yomra Örneği

Öz

Çalışmanın temel amacı, “Kalandar Geleneği”nin kuşaklar arası aktarımını inceleyerek geleneği yaşatan unsurları belirlemek, aktarımdaki kopuş ve dönüşüm noktalarını ortaya çıkarmak ve kültürel mirasın sürdürülebilirliğine yönelik öneriler geliştirmektir. Bu çerçevede araştırmanın temel sorusu; “Genç kuşaklar “Kalandar Geleneği”ne nasıl bakmaktadır ve geleneği ne ölçüde tanımaktadır?” şeklinde belirlenmiştir. Araştırma, iki farklı kuşağın “Kalandar Geleneği”ne ilişkin algılarının karşılaştırılması üzerinden, aktarımdaki farklılıkları ve geleneğin gelecekte devam edip etmeyeceğine dair güçlü göstergeler sunmaktadır. Bu amaçla, Kalandar algısını ve kültürel aktarım süreçlerini değerlendirmek için nitel araştırmanın içerik analiz yöntemi kullanılmıştır. Böylece araştırmanın daha bütüncül bir yapıda ele alınması sağlanmıştır. Bu durum dikkate alınarak çalışma kapsamında 8 yarı yapılandırılmış mülakat sorusu hazırlanmıştır. Çalışma grubunu Trabzon’un Yomra ilçesinde yaşayan katılımcılar oluşturmaktadır. Veriler, 28 yaş ve altı ile 45 yaş ve üzeri iki kuşaktan toplam 60 katılımcıyla yapılan görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Yanıtlar içerik analiziyle değerlendirilerek iki kuşağın bakış açıları karşılaştırılmıştır. Bulgular, genç kuşağın “Kalandar Geleneği”ni öğrenme ve uygulama konusunda istekli olduğunu, büyük kuşakların geleneği aktarmada yetersiz kaldıklarını göstermektedir. Genç kuşağı, gelenekleri yaşatmak konusunda teşvik etmedikleri aynı zamanda genç kuşağın da gelenekleri öğrenme, uygulama konusunda istekliliklerini eylemlerine dökmedikleri görülmüştür. Kuşaklar arası aktarımının zayıflaması, ileride geleneksel faaliyetlerin kutlanışının çok düşük bir yaygınlığa düşeceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Kültürel Miras
• Kuşaklara Aktarım
• Kalandar

Destekleyen Kurum

Trabzon 15 Temmuz Şehitleri Anadolu Lisesi

Proje Numarası

1

Etik Beyan

Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davranıldığı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterildiği ve bu kaynaklara kaynakçada yer verildiği; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapılmadığını beyan ederiz.

Teşekkür

Okul müdüründen tüm okul çalışanlarına kadar teşekkürü bir borç biliriz.

The Intergenerational Transmission of Kalandar, a Part of Cultural Heritage: The Case of Yomra, Trabzon

Öz

The main objective of this study is to examine the intergenerational transmission of the "Kalandar Tradition," identify the elements that sustain the tradition, reveal points of rupture and transformation in its transmission, and develop recommendations for the sustainability of cultural heritage. Within this framework, the fundamental research question is: "How do younger generations view the 'Kalandar Tradition' and to what extent do they understand it?" The research compares the perceptions of two different generations regarding the "Kalandar Tradition," offering strong indicators of differences in transmission and the potential continuation of the tradition in the future. To this end, the content analysis method of qualitative research was used to evaluate the perception of Kalandar and the processes of cultural transmission. This ensures a more holistic approach to the research. Considering this, eight semi-structured interview questions were prepared for the study. The study group consisted of participants living in the Yomra district of Trabzon. Data were collected through interviews with a total of 60 participants from two generations: those aged 28 and under, and those aged 45 and over. The responses were evaluated using content analysis to compare the perspectives of the two generations. The findings indicate that while the younger generation is eager to learn and practice the "Kalandar Tradition," the older generations are failing to adequately transmit the tradition. It appears that they neither encourage the younger generation to keep the traditions alive, nor do the younger generation translate their willingness to learn and practice the traditions into action. The weakening of intergenerational transmission suggests that the celebration of traditional activities will become very rare in the future.

Anahtar Kelimeler

• Cultural Heritage
• Transmission Through Generations
• Kalandar

Destekleyen Kurum

Trabzon 15 Temmuz Şehitleri Anatolia High School

Proje Numarası

1

Etik Beyan

We declare that this study is an original study; that all stages of the study, including preparation, data collection, analysis, and presentation of information, were conducted in accordance with scientific ethical principles and rules; that sources were cited for all data and information not obtained within the scope of this study and these sources are included in the bibliography; and that no changes were made to the data used.

Teşekkür

We owe a debt of gratitude to everyone involved, from the school principal to all school staff.

Kaynakça

1. Alay, O. (2018). Anadolu ve Kafkasya kavşağında geleneksel bir yılbaşı kutlaması: Kalandar. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 11(23), 96–110.
2. Bülbüloğlu, D. (2022). Trabzon Yalı Mahallesi örnekleri Kalandar ve Alaburi kutlamaları. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 9(4), 1–14.
3. Demir, N. (2012). Trabzon yöresinde zaman, halk takvimi ve sayılı günler. Journal of World of Turks, 4(1). Güleç, S., & Yalçın, A. (2025). Kültürel mirasın aktarılmasında yerel kültürel unsurların rolü. İzmir Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 44–58.
4. Güner, E. C., Öztürk, A., Gültekin, S., Ezber, A., & Maral, B. (2024). Doğu Karadeniz’in yılbaşı kutlamaları: Kalandar gecesi. HIST 200-18 (2023-2024 Spring); 7
5. Kanbir, A. E. (2025). New Year Celebrations as a Cultural Heritage in Trabzon: Kalandar Tradition. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 8(4), 264-279
6. Kantarcı, Z. (2017). Kalandar kutlaması: Livera (Yazlık) köyü örneği. Sosyal Bilimler Dergisi, 4(10), 491-503.
7. Kuşçuoğlu, G. Ö., & Taş, M. (2017). Sürdürülebilir kültürel miras yönetimi. Yalvaç Akademi Dergisi, 2(1), 58–67.
8. Özyurt, P. M., & Sarıibrahimoğlu, S. (2022). Doğu Karadeniz’e özgü Kalandar kutlamalarının kültürel miras turizmi kapsamında incelenmesi. Karadeniz İncelemeleri Dergisi, 16(33), 263–284.

9. Rzayeva, S. (2018). Küreselleşme kapsamında iletişim teknolojileri ve somut olmayan kültürel miras ilişkisi. Asya Studies, 5(5), 45–55.
10. Uçankuş, S. K., & Kızılırmak, İ. (2023). Somut olmayan kültürel mirasın sürdürülebilirliği ve kültürler arası geçişkenlik: Trabzon Kalandar geleneği. Multidisipliner Akademik Yaklaşım Araştırmaları, 3(1), 64-79.
11. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. baskı). Seçkin Yayınları.
12. Yılmaz, Ç. (2021). Trabzon ili Çarşıbaşı ilçesinde geleneksel yılbaşı kutlaması: Kalandar gecesi. VI. Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatı Öğrenci Kongresi (İstanbul 13-16 Haziran 2021) Kongre Bildiriler Kitabı. İstanbul Kültür Üniversitesi, 1601-1608.