Lahnın (Dil Bilgisi Hatası) Eser Telifi ve Dilbilgisi Araştırmaları Üzerindeki Etkisi

Yıl 2023, Cilt: 5 Sayı: 2, 379 - 400, 09.04.2025

Faizeh Alghafeer

Öz

Tarih boyunca Araplar; dilin bozulması, dağılması ve kaybolmasından korkmuş, dil çalışmalarıyla Arap dilinin bütünlüğünü korumayı hedeflemiştir. Araplar, doğru konuşmayı tanımlamak ve doğru ifadeleri yanlışlardan ayırmak için kurallar koyma noktasında büyük çaba harcamıştır. Çünkü Araplar, hataların dilden Kur'an-ı Kerim'e yayılarak tahrif ve değişikliğe yol açmasından korkmuşlardır. Arapça dil bilgisi, dili kontrol altında tutmak ve dil kullanımında hataya düşenleri hata yapmaktan korumak amacıyla ortaya çıkmıştır. Aynı amacı diğer bilim dalları da takip etmiştir. Bu çalışma, Arapça sözlüklerdeki “lahn” (dil bilgisi hatası) kelimesinin dilsel gelişimini ortaya koymuştur. Bunu anlatırken bu kapsamda yapılmış araştırmalar, kitaplar ve çalışmalara değinmiştir. Bu araştırma, Cahiliye Dönemi’nden Modern Dönem’e kadar Arap dilinde lahn konusunu, giriş ve sonuç kısmı dışında üç bölümde ele almıştır. Çalışma; lahnın tanımı, kökeni ve gelişimini anlatarak Arap dil âlimlerinin lahna karşı koyma ve bu alandaki sınıflandırma çabalarını ortaya koymayı amaçlamıştır. Çalışmada ses, yapı ve terkiblerde lahn örnekleri sunulmuş ayrıca dil bağlamında doğru kullanımı ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Sözlükler , Dilbilgisi , Klasik , Konuşma Dili , Lahn (Dilbilgisi Hataları) , Anlambilim , Yaygın Hatalar

Kaynakça

• البخاريّ، أبو عبدالله محمد بن إسماعيل البخاريّ الجعفيّ، مح. محمد زهير بن ناصر النّاصر، الجامع المسند الصّحيح المختصر من أمور رسول الله صلى الله عليه وسلم وسننه وأياّمه، بيروت: دار طوق النّجاة، ط . 1،
• تريكي، مبارك، محاضرات في أصول النّحو ومدارسه، النّحو ومدارسه، عمان: مركز الكتاب الأكاديميّ، 2020 م
• الجاحظ، أبو عثمان عمرو بن بحر )ت 255 ه (، مح. عبد السلام محمد هارون البيان والتّبيين، لجنة التّأليف، 1950 م .
• الجرجانيّ، أبو الحسن علي بن عبد العزير القاضي الجرجانيّ )ت 392 ه (، مح. محمد أبو الفضل إبراهيم، علي محمد البجاوي، الوساطة بين المتنبي وخصومه ونقد شعره، مطبعة عيسى البابي الحلبي
• الحاكم، أبو عبد الله الحاكم محمد بن عبد الله بن الحكم الضبي الطهماني النيسابوري المعروف بابن البيع )المتوفى: 405 ه (، مح. مصطفى عبد القادر، المستدرك على الصحيحين، بيروت: دار الكتب العلمية، ط . 1 ، 1990 م .
• الحجاج، مسلم )ت 261 ه (، صحيح مسلم، مح. محمد فؤاد عبد الباقي، مصر: الباب الحلبي، 1955 م .
• خليفة، بوغنامة . خديجة، عنيشل، اللّحن في الدرس اللغوي القديم، مجلة آفاق علمية، 2 / 13 ، 408 ، 2021 م .
• Çetin, Abdurrahman, "LAHN", TDV İslâm Ansiklopedisi https://islamansiklopedisi.org.tr/lahn#1