The Influence of Sign Lexicon Language Mediation (MSL) On Enhancing Reading Comprehension in Deaf and Hard-Of-Hearing Learners: A Semi-Empirical Study Based on The Double Coding Theory

Öz

The purpose of this study is to identify the effect of acquiring sign lexicon (MSL) vocabulary in the development of reading comprehension skills among (DHH) students, which is essentially for decoding written text and constructing meaning during the reading process according to the mechanisms of linguistic mediation. For this purpose I adopted two methods; Descriptive and quasi-experimental and 20 students were divided into experimental and control groups. The study instruments were: a pre- and post-reading test for reading comprehension, and a list of the most important vocabularies of the sign lexicon to be developed by students from the study committee according to a training program, which enabled the committee to link the sign lexicon's vocabulary to written text based on the principle of double coding. The statistical results showed a significant difference at the (α 0.05) level between the mean retrieved notes of the experimental and control groups in the dimensional test in favor of the experimental group, and showed a strong relationship between the retrieval of suggestive lexicon and the ability to perform deep reading comprehension of text instead of superficial semantic encoding. Thus, the validity of the study hypotheses was confirmed, and it was recommended to adopt a teaching strategy based on enriching the sign lexicon as input for learning to read and encouraging teachers to use mental translation techniques to overcome the language gap between signed and written text for this category of students.

Anahtar Kelimeler

• deaf and hard of hearing
• Dual coding
• Linguistic Mediation
• Reading Comprehension
• Sign Language Lexicon

أثر الوساطة اللسانية للمعجم الإشاري (MSL) في تعزيز الفهم القرائي لدى المتعلمين الصم وضعاف السمع: دراسة شبه تجريبية في ضوء نظرية الترميز المزدوج

Öz

تهدف هذه الدراسة إلى تعرّف أثر اكتساب المعجم الإشاري MSL)) في تنمية مهارة الفهم القرائي لدى المتعلمين الصم وضعاف السمع (DHH)، باعتباره أداةً مُعِينة على فك ترميز النصوص المكتوبة وبناء المعنى أثناء عملية القراءة وفق آليات الوساطة اللسانية. ولبلوغ هذا الهدف تم اعتماد المنهجين؛ الوصفي وشبه التجريبي، وعينة من المتعلمين الصم وضعاف السمع (20) يتابعون دراستهم بمؤسسة للا أسماء للصم وضعاف السمع، تم تقسيمهم إلى مجموعتين (تجريبية وضابطة). وقد تمثلت أدوات الدراسة في اختبار قبلي وبعدي خاص بالفهم القرائي (الحرفي، الاستنتاجي، والنقدي)، ولائحة بأهم مفردات المعجم الإشاري المراد تنميته لدى المتعلمين من عينة الدراسة وفق برنامج تدريبي مصمم لتمكينها من ربط المفردات المعجمية الإشارية بالمكتوبة استناداً إلى نظرية الترميز المزدوج. وقد أظهرت النتائج الإحصائية فروقاً ذات دلالة إحصائية عند مستوى (α 0.05) بين متوسطي النقط المكتسبة للمجموعتين التجريبية والضابطة في الاختبار البعدي لصالح المجموعة التجريبية، وارتباطاً قوياً بين اكتساب المعجم الإشاري والقدرة على الفهم القرائي العميق للنص بدل التشفير الدلالي السطحي، أي الانتقال من مجرد القراءة الآلية إلى الفهم العميق للنص وبنيته. وبذلك تم التأكد من صحة فرضيات الدراسة، والتوصية بضرورة اعتماد استراتيجية في التدريس قائمة على إثراء المعجم الإشاري مَدخلاً لتعلم القراءة لدى الصم وضعاف السمع، وتشجيع المدرسين على فهم تقنيات الترجمة الذهنية وتوظيفها تجاوزاً للفجوة اللغوية الكائنة بين الإشارة والنص المكتوب عند هذه الفئة من المتعلمين.

Anahtar Kelimeler

• الترميز المزدوج
• الصم وضعاف السمع
• الفهم القرائي
• المعجم الإشاري
• الوساطة اللغوية

İşitme Engelli ve İşitme Güçlüğü Çeken Öğrencilerde Okuduğunu Anlamayı Geliştirmede İşaret Sözlüğünün (MSL) Dilsel Arabuluculuğunun Etkisi: Çift Kodlama Teorisi Işığında Yarı Deneysel Bir Çalışma

Öz

Bu çalışmanın amacı, (işitme engelli) öğrencilerde okuma anlama becerilerinin gelişiminde işaret dili sözlüğü (MSL) kelime bilgisinin edinilmesinin etkisini belirlemektir; bu, dilsel aracılık mekanizmalarına göre yazılı metni çözümleme ve okuma sürecinde anlam oluşturma açısından temel bir beceridir. Bu amaçla betimsel ve yarı deneysel olmak üzere iki yöntem benimsendi ve 20 öğrenci deney ve kontrol gruplarına ayrıldı. Çalışma araçları şunlardı: okuduğunu anlama için okuma öncesi ve sonrası bir test ve çalışma komitesinden öğrenciler tarafından bir eğitim programına göre geliştirilecek işaret sözlüğünün en önemli kelime dağarcığının bir listesi, komitenin işaret sözlüğünün kelime dağarcığını aşağıdakilere dayalı yazılı metne bağlamasını sağladı: çift kodlama ilkesi. İstatistik sonuçları deney grubu lehine boyutlu test deney ve kontrol gruplarının ortalama alınan notlar arasında 0.05 (a) düzeyinde önemli bir farklılık gösterdi ve imalı sözlüğü alınmasını ve yerine yüzeysel semantik kodlama metnin derin okuduğunu anlama gerçekleştirmek için yeteneği arasında güçlü bir ilişki gösterdi. Böylece, çalışma hipotezlerinin geçerliliği doğrulanmış olup, bu öğrenci grubu için okuma becerisinin kazanılmasında işaret sözlüğünün zenginleştirilmesine dayalı bir öğretim stratejisinin benimsenmesi ve öğretmenlerin işaret dili ile yazılı metin arasındaki dil farkını aşmak için zihinsel çeviri tekniklerini kullanmaya teşvik edilmesi önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Sağır ve işitme güçlüğü çekenler için
• Çift kodlama
• Dil aracılığı
• Okuduğunu anlama
• İşaret dili sözlüğü

Kaynakça

1. أوباها، الحسين – الفران، محمد. "أثر الاستراتيجيات ما وراء المعرفية في تنمية الكفاية اللغوية لمتعلمي المرحلة الثانوية من ذوي الإعاقة السمعية. دورة التعلم الخماسية والتساؤل الذاتي نموذجاً". مجلة اللغات والترجمة (Journal of Languages & Translation). الجزائر، 02 (02) (أبريل 2022)، 178-203. https://doi.org/10.70204/jlt.v2i2.720
2. خطيب، رامي مصطفى وآخرون. مناهج واستراتيجيات تدريس ذوي الاحتياجات الخاصة. برلين، ألمانيا: المركز الديموقراطي العربية للدراسات الاستراتيجية والسياسية والاقتصادية، ط1، 2024.
3. الزريقات, إبراهيم عبد الله فرج. الإعاقة السمعية. مبادئ التأهيل السمعي والكلامي والتربوي, عمان: دار الفكر، ط 2، 2011.
4. عمران، عزيز وآخرون. "اضطرابات النطق والكلام لدى تلامذة المرحلة الابتدائية". مجلة أبحاث الذكاء Journal of Intelligence Research، العراق، 19 (40) (ديسمبر 2025)، 123-144. https://doi.org/10.36302/irj.v19i40.880
5. العنزي، سارة. – الربابعة، أحمد. "علاقة الفهم القرائي بمستوى معالجة المعلومات لدى الطلاب ذوي صعوبات التعلم وأقرانهم من العاديين". مجلة التربية الخاصة والتأهيل. المملكة العربية السعودية، 20 (74) (يناير, 2026)، 183-229. 10.21608/sero.2026.485933
6. المجلس الأعلى للتربية والتكوين والبحث العلمي. من أجل مدرسة الإنصاف والجودة والإتقان. رؤية استراتيجية للإصلاح 2015-2030. المملكة المغربية. 2015.
7. المجلس الأوربي. الإطار المرجعي الأوربي المشترك لتعلم اللغات وتعليمها وتقييمها. مكة: معهد تعليم اللغة العربية لغير الناطقين بها – جامعة أم القرى، ط 1، 2016.
8. Hadba, J. A. The effectiveness of a program based on developing certain metacognitive skills in hearing impaired adolescents in terms of their self-esteem. Damascus, Syria: Faculty of Education, Damascus University, 2014.

9. Hagoort, P. "The language marker hypothesis". Cognition, 230 (January 2023), 1-6.
10. Hall & al. "Language deprivation syndrome: A possible neurodevelopmental disorder with sociocultural origins". Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 52 (2017, february 16), 761–776.
11. Hoffmeister & Scott. "American Sign Language and Academic English: Factors Influencing the Reading of Bilingual Secondary School Deaf and Hard of Hearing Students". The Journal of Deaf Studies and Deaf Education, 22(1) (2017, January 1), 59-71.
12. Hrastinski & Wilbur. "Academic Achievement of Deaf and Hard-of-Hearing Students". the Journal of Deaf Studies and Deaf Education, 21(2) (2016, february 10), 156-170.
13. Marshall C. R & all. "Semantic fluency in deaf children who use spoken and signed language in comparison with hearing peers". Internationa Journal Of Language & Communication Disorders, 53(5) (2017, July 10), 1-14.
14. Mayer & Trezek. "Literacy Outcomes in Deaf Students with Cochlear Implants: Current State of the Knowledge". Journal of Deaf Studies and Deaf Education, 01(23) (2018), 1-16.
15. Mayer, R. E. Multimedia Learning (Vol. 3rd Ed). Cambridge University Press. 2020.
16. Qi & Mitchell. Academic Achievement of Deaf and Hard-of-Hearing Students. Routledge. 2023.
17. Scott, J. A. "American Sign Language and Academic English: Factors Influencing the Reading of Deaf Students". Journal of Deaf Studies and Deaf Education. 22(1) (2017), 59-71.
18. Scott & Hoffmeister. "American Sign Language and Academic English: Factors Influencing the Reading of Bilingual Secondary School Deaf and Hard of Hearing Students". The Journal of Deaf Studies and Deaf Education, 22(1-1) (2017, January), 59-71.
19. Sehyr, Z. S. The ASL-LEX 2.0 Project: "A Database of Lexical and Phonological Properties for 2,723 Signs in American Sign Language". The Journal of Deaf Studies and Deaf Education, 26(2) (2021, february 18), 263-277.
20. Zaccarella, P. & al. "Functional neuroanatomy of language without speech: An ALE meta-analysis of sign language". Department of Neuropsychology, Max PlanckInstitute for Human Cognitive and BrainSciences, Leipzig, Germany, Wiley online library, (2020, octobre 9). 699-712.
21. Anazi, Sarah - Al-Raba'a, Ahmed. "Öğrenme güçlüğü olan öğrenciler ile normal akranlarının okuduğunu anlama becerileri ile bilgi işleme düzeyleri arasındaki ilişki". Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Dergisi. Suudi Arabistan Krallığı, 20 (74) (Ocak, 2026), 183-229. 10.21608/sero.2026.485933
22. Avrupa Konseyi. Diller İçin Avrupa Ortak Başvuru Metni: Öğrenme, Öğretme, Değerlendirme. Mekke: Ümmü El-Kura Üniversitesi, Yabancılara Arapça Öğretimi Enstitüsü, 1. Basim, 2016.
23. Hadba, J. A. İşitme engelli ergenlerde bazı üstbilişsel becerilerin geliştirilmesine dayalı bir programın benlik saygısı açısından etkililiği. Şam, Suriye: Eğitim Fakültesi, Şam Üniversitesi, 2014.
24. Hagoort, P. "Dil belirteci hipotezi". Cognition, 230 (Ocak 2023), 1-6.
25. Hall & al. "Dil yoksunluğu sendromu: Sosyokültürel kökenli olası bir nörogelişimsel bozukluk". Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 52 (16 Şubat 2017), 761–776.
26. Hatip, Rami Mustafa ve diğerleri. Özel Gereksinimli Bireylerin Eğitimi İçin Müfredat ve Stratejiler. Berlin, Almanya: Demokratik Arap Stratejik, Siyasi ve Ekonomik Araştırmalar Merkezi, 1. Basim, 2024.
27. Hoffmeister & Scott. "Amerikan İşaret Dili ve Akademik İngilizce: İki Dilli Ortaokul Sağır ve İşitme Güçlüğü Çeken Öğrencilerin Okumasını Etkileyen Faktörler". The Journal of Deaf Studies and Deaf Education, 22(1) (1 Ocak 2017), 59-71.
28. Hrastinski & Wilbur. "Sağır ve İşitme Güçlüğü Çeken Öğrencilerin Akademik Başarısı". The Journal of Deaf Studies and Deaf Education, 21(2) (10 Şubat 2016), 156-170.
29. Marshall C. R & all. "Konuşma ve işaret dilini kullanan sağır çocuklarda semantik akıcılığın işiten akranlarıyla karşılaştırılması". International Journal Of Language & Communication Disorders, 53(5) (10 Temmuz 2017), 1-14.
30. Mayer, R. E. Multimedya Öğrenmesi (Cilt 3. Basim). Cambridge University Press. 2020.
31. Mayer & Trezek. "Koklear İmplantlı Sağır Öğrencilerde Okuryazarlık Sonuçları: Bilginin Mevcut Durumu". Journal of Deaf Studies and Deaf Education, 01(23) (2018), 1-16.
32. Oubaha, Lahoussine – El-Farran, Mohammed. "Üstbilişsel stratejilerin işitme engelli lise öğrencilerinin dil yeterliliğinin geliştirilmesindeki etkisi: Beşli öğrenme döngüsü ve içsel sorgulama modeli örneği". Dil ve Çeviri Dergisi (Journal of Languages & Translation). Cezayir, 02 (02) (Nisan 2022), 178-203. https://doi.org/10.70204/jlt.v2i2.720
33. Qi & Mitchell. Sağır ve İşitme Güçlüğü Çeken Öğrencilerin Akademik Başarısı. Routledge. 2023.
34. Scott, J. A. "Amerikan İşaret Dili ve Akademik İngilizce: Sağır Öğrencilerin Okumasını Etkileyen Faktörler". Journal of Deaf Studies and Deaf Education. 22(1) (2017), 59-71.
35. Scott & Hoffmeister. "Amerikan İşaret Dili ve Akademik İngilizce: İki Dilli Ortaokul Sağır ve İşitme Güçlüğü Çeken Öğrencilerin Okumasını Etkileyen Faktörler". The Journal of Deaf Studies and Deaf Education, 22(1-1) (Ocak 2017), 59-71.
36. Sehyr, Z. S. ASL-LEX 2.0 Projesi: "Amerikan İşaret Dilindeki 2.723 İşaretin Sözlüksel ve Fonolojik Özelliklerinin Veritabanı". The Journal of Deaf Studies and Deaf Education, 26(2) (18 Şubat 2021), 263-277.
37. Umran, Aziz ve diğerleri. "İlkokul öğrencilerinde sesletim ve konuşma bozuklukları". Zekâ Araştırmaları Dergisi (Journal of Intelligence Research), Irak, 19 (40) (Aralık 2025), 123-144. https://doi.org/10.36302/irj.v19i40.880
38. Uzman Heyeti. Diller İçin Avrupa Ortak Başvuru Metni: Öğrenme, Öğretme, Değerlendirme. Avrupa Konseyi (Çev. Ümmü'l-Kurâ Üniversitesi, Arapça Dil Öğretim Enstitüsü. 2016.
39. Yüksek Eğitim, Formasyon ve Bilimsel Araştırma Konseyi. Fırsat Eşitliği, Kalite ve Başarı Okulu İçin: Reform Stratejik Vizyonu 2015-2030. Fas Krallığı. 2015.
40. Zaccarella, P. & al. "Konuşma olmadan dilin fonksiyonel nöroanatomisi: İşaret dilinin bir ALE meta-analizi". Nöropsikoloji Bölümü, Max Planck İnsan Bilişsel ve Beyin Bilimleri Enstitüsü, Leipzig, Almanya, Wiley online library, (9 Ekim 2020). 699-712.
41. Zureykat, İbrahim Abdullah Ferec. İşitme Engeli: İşitsel, Sözel ve Eğitsel Rehabilitasyon İlkeleri. Amman: Dar Al-Fikr, 2. Basım, 2011.