Arapça Dil Eğitiminin Arap Olmayan İslam Dünyasındaki Tarihyazımı: Analitik Bir Literatür İncelemesi
Öz
Bu makale, İslam İş birliği Teşkilatı (İİT) üyesi olup Arapça konuşulmayan ülkelerde Arapça dil eğitiminin tarihyazımına ilişkin literatürü incelemektedir. Araştırmada betimleyici-analitik bir yöntem benimsenmiş; konuya ilişkin Arapça ve İngilizce kitaplar, tezler, bilimsel makaleler ve konferans bildirileri, çevrim içi veri tabanları aracılığıyla derlenmiş ve ardından söz konusu literatür, hangi ülkelerin akademik incelemeye konu edildiğini, hangilerinin ise henüz belgelenmediğini belirlemek ve ele alınan temaları tespit etmek üzere analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, mevcut akademik birikimin 29 ülkede Arapça dil eğitiminin tarihini ele aldığını, buna karşılık 11 ülke hakkında bu alana özgü müstakil çalışmaların bulunmadığını ortaya koymaktadır. Ayrıca analiz, bazı ülkelerde Arapça dil eğitiminin tarihine dair Arapça kaleme alınmış çalışmaların ciddi ölçüde yetersiz olduğunu göstermektedir. Literatürün ağırlıklı olarak üç ana döneme odaklandığı görülmektedir: İslam’ın gelişi sonrasındaki dönem, sömürge dönemi ve bağımsızlık sonrası dönem. Buna karşılık, ikincil temalar arasında etkili âlimler, eğitim kurumları ve müfredatlar yer almaktadır. Araştırma ayrıca, mevcut çalışmaların büyük çoğunluğunun Arapçanın ilgili coğrafyalara intikalinden sömürge hâkimiyetinin tesisine kadar uzanan süreci tek bir tarihsel evre olarak ele aldığını ve bu süreçte Arapça dil eğitiminin gelişimini şekillendiren iç dinamikleri yeterince izleyemediğini ortaya koymaktadır. Bunun yanı sıra, söz konusu çalışmaların önemli bir kısmında öğrenci profili, ölçme-değerlendirme süreçleri, öğretmen yetiştirme ve mesleki ilerleme gibi pedagojik boyutlara dair ayrıntılı verilerin yetersiz olduğu görülmektedir. Bu çalışma, Arapça dil eğitiminin tarihyazımına dair daha bütüncül bir perspektif sunarak eğitimsel ve akademik planlamaya katkı sağlamayı; aynı zamanda klasik dönem âlimlerinin ilmî mirasını muhafaza ederek onların katkılarını çağdaş nesillere tanıtmayı hedeflemektedir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Etik Beyan
Teşekkür
Kaynakça
- إبراهيم، مجدي حاج. "إضاءات على أهم إنجازات المؤسسات والهيئات الماليزية الحكومية والأهلية في نشر اللغة العربية في ماليزيا". في اللغة العربية في ماليزيا، تحرير مجدي حاج إبراهيم، 75-88. الرياض: مركز الملك عبد الله الدولي لخدمة اللغة العربية، 2017.
- إبراهيم، مؤمن. "المدرسة العربية التقليدية ودورها في نشر اللغة العربية في الكاميرون". مجلة العلوم الإنسانية والاجتماعية 7/2 (2018): 144-157.
- أبوبكر، محمد. "اللغة العربية في النيجر خلال فترة الاستعمار الغربي". في المؤتمر الدولي الثالث للغة العربية، 1-9. دبي: المجلس الدولي للغة العربية، 7-10 مايو 2014.
- أبيكن، موسى عبد السلام مصطفى. "اللغة العربية في نيجيريا بين الأمس واليوم". مجلة مجمع اللغة العربية الأردني، 81 (2011): 217-285.
- أفندي، أحمد فؤاد. "آفاق تاريخية للغة العربية في إندونيسيا". اللغة العربية في إندونيسيا. 11-25. الرياض: مجمع الملك سلمان العالمي للغة العربية، 1445هـ.
- أكاني، إسحاق حسين. "اللغة العربية في جمهورية بنين". في اللغة العربية في أنحاء العالم، تحرير بدر ناصر الجبر، 113-121. الرياض: مجمع الملك سلمان العالمي للغة العربية، 2024.
- باه، جرنو سليمان. "تطور اللغة العربية في جمهورية غينيا". في المؤتمر الدولي التاسع للغة العربية، 1-17. دبي: المجلس الدولي للغة العربية، 6-8 نوفمبر 2023.
- ترنكا أوزونوفيتش، أميرة. "التطورات التاريخية لتعليم اللغة العربية في البوسنة". في اللغة العربية في البوسنة والهرسك، تحرير هناء يونس، 42-65. الرياض: مجمع الملك سلمان العالمي للغة العربية، 2024.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Arap Dili, Edebiyatı ve Kültürü
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
İslam Elhadki
*
0000-0002-4052-7267
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
30 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
19 Nisan 2026
Kabul Tarihi
30 Haziran 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 8 Sayı: 1
