Araştırma Makalesi

NAM ET IPSA SCIENTIA POTESTAS EST: 1982 ANAYASASI DÖNEMİNDE MECLİS ARAŞTIRMASI KOMİSYONLARI

Cilt: 14 Sayı: 28 31 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

NAM ET IPSA SCIENTIA POTESTAS EST: 1982 ANAYASASI DÖNEMİNDE MECLİS ARAŞTIRMASI KOMİSYONLARI

Öz

Meclis araştırması, yasamanın bilgi edinme ve denetim araçlarından biridir. Meclis araştırmasının işletilebilmesi, araştırma önergesinin kabulüne istinaden araştırma komisyonunun kurulup çalışmaya başlamasına bağlıdır. Ancak Meclis araştırmasının bu usul doğrultusunda işletilebilir olması, Meclis araştırmasına yüklenen amacı yerine getirmekte gerek şartsa da yeter şart değildir. Çünkü Meclis araştırması yoluyla bilgi edinme ve denetim faaliyetinin gerçekleştirilmiş olduğundan söz edebilmek için araştırma sonuçlarının, yasama organı tarafından tartışılma aşamasına ulaşması aranmalıdır. Meclis araştırmasının görünürde değil gereğince işletilmesi, yasamanın bilgi edinebilmiş ve/veya denetimi gerçekleştirebilmiş olmasıyla mümkündür. Bu nedenle Meclis araştırmasının bilgi edinme ve denetim aracı olma niteliğine koşut olarak işlevsel kılınması gerekmektedir. Meclis araştırmasının işlevsel kılınmasında araştırma komisyonunun, kurulup çalışmaya başlaması gerek şart iken çalışmasına dayanarak ortaya koyduğu sonuçların yasama organı tarafından tartışılarak değerlendirilmesi yeter şarttır. Anılan yaklaşım doğrultusunda bu makale, Meclis araştırmasının işlevsel kılınıp kılınmadığını nicel verilerden yola çıkarak analiz etmeyi amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Meclis Araştırması , Araştırma Komisyonu , Araştırma Önergesi , Bilgi Edinme ve Denetim Aracı , Yasama Organı

Kaynakça

  1. KAYNAKÇA 16/05/1996 tarihli ve 424 sayılı Millet Meclisi İçtüzüğünün Başlığı ile Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu İçtüzüğe Bazı Maddeler Eklenmesi Hakkında TBMM Kararı (Resmî Gazete: 24/05/1996 - 22645).
  2. 21/01/2017 tarihli ve 6771 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (Resmî Gazete: 11/02/2017 - 29976).
  3. Bakırcı, Fahri. Kuruluşundan Günümüze TBMM’nin Denetim Yetkisinin Sönümlenmesi (Denetimden Kaçış). Ankara: Lykeion, 2021.
  4. Birgün. “15 Temmuz raporu yok oldu”, 25 Eylül 2019. https://www.birgun.net/haber/15-temmuz-raporu-yok-oldu-270015
  5. Bülbül, Mahmut. “Araştırma Komisyonunun Ulaştığı Sonuçların İzlenmesi ve Daimî Denetim Komisyonları ve Meclis Başkanlığının Üstlenebileceği Misyonlar”. Meclis Araştırması Komisyonlarının Çalışma ve Rapor Sürecini Değerlendirme Çalıştayı içinde, Hazırlayan: Kanunlar ve Kararlar Başkanlığı, Ankara: TBMM Basımevi, 2015.
  6. Çeliker, Ercan. “Plan ve Bütçe Komisyonu: Gelişimi ve Yasama Sürecindeki İşlevi”, Yasama Dergisi, S.2, 2006.
  7. Doğan, Kadir Caner, Suat Hayri Şentürk. “İngiltere’de On Yedinci Yüzyıl Devrimler Çağı ve Parlamentarizmin Gelişimi Doğrultusunda Bütçe Hakkı”, Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, C.7, S.14, 2017.
  8. Ekinci, Bezar Eylem. Parlamenter Rejimde Parlamentonun Hükûmeti Denetimi ve Osmanlı Devleti’nden Günümüze Türkiye’de Hükûmet Rejimleri Kapsamında Parlamenter Denetim. Ankara: Turhan Kitabevi, 2023.
  9. Ekşi, Oktay. “Parlamento Mu, Kanun Fabrikası Mı?”. Ankara Barosu Dergisi, 2013/4.
  10. Ergül, Ozan. “Parlamento Hukukunda Meclis Araştırması ve Genel Görüşme”. Parlamenter Denetim Sempozyumu içinde, Editör: Hasan Erikli, Bahadır Yeşilırmak, Ankara: TBMM Basımevi, 2012.

Kaynak Göster

Chicago
Özkan, Seda. 2025. “NAM ET IPSA SCIENTIA POTESTAS EST: 1982 ANAYASASI DÖNEMİNDE MECLİS ARAŞTIRMASI KOMİSYONLARI”. Anayasa Hukuku Dergisi 14 (28): 249-314. https://izlik.org/JA77AG28CS.