ӘЗ-ЗАМАХШАРИДІҢ «МУКАДДИМАТ АЛ-АДАБЫ» ТУРАЛЫ

Öz

Әр кезеңдегі жазылып қалған тілдік материалдарды бір-бірімен нақты салыстырғанда ғана оның туыстас тілдермен қаншалықты жақын, алысын анықтауға мүмкіндік туады. «Мукаддимат ал-адаб» XII ғасырда ғұмыр кешкен ғұлама ғалым Әз-Замахшаридің арабша, парсыша, түркіше, монғолша жазылған төрт тілді сөздігі. Автор мақалада «Мухаддимат» пен қазіргі қазақ тілінің өзара тарихи байланысын ашып көрсетеді.

Anahtar Kelimeler

• Сөздік
• Әз-Замахшари
• «Мукаддимат ал-адаб»
• Ескі қыпшақ жазба ескерткіштері
• Қазіргі қазақ тілі

ABOUT "MUKADDIMAT AL-ADAB" OF AL-ZAMAKHSHARI

Öz

Devoted to medieval vocabulary script author of which is al-Zamakhshari «Mukaddimat al-adab» written in Arabic, Persian, Turkic (Kipchak) and Mongolian. There elements of ancient Kipchak language and the historical relationship of ancient Kipchak and modern Kazakh languages are considered.

Anahtar Kelimeler

• Dictionary
• Az-Zamakhshari
• "Mukadimat al-Adab"
• Written monuments of ancient Kipchak
• Todayʹs Kazakh language

Kaynakça

1. 1. Голубовский П.В. Печенеги, тюрки и половцы до нашествия татар. Киев: 1984; Иностранцев К.А. Хунны и гунны. Л., 1996.
2. 2. Бартольд В.В. История турецко-монгольских народов. Ташкент: 1928.
3. 3. Томанов М. Қазақ тілінің тарихи грамматикасы. Алматы: 1986.
4. 4. Кеңесбаев I., Мұсабаев Ғ. Қазіргі қазақ тілі. Фонетика. Лексика. Алматы, 1975.
5. 5. Есбосынов Е.З. Ескі қыпшақ тілінің лексика-грамматикалық ерекшеліктері (Абу Хайиан еңбегі бойынша, ХIVғ.) [Мәтін] : фил. ғыл.кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған дисс. авторефераты. Алматы, 2006. - 26 б.
6. 6. Құрышжанов Ә., Жұбанов А., Белботаев А. Құманша-қыпшақша жиілік сөздік. Алматы, 1978. – 277 б.
7. 7. Махмуд Қашқари. Түрік сөздігі / Құрастырған: А.Егеубаев. – Алматы, 1997. – 590 б.
8. 8. Айдаров Ғ. Көне жазба ескерткіштерінің тілі. Алматы, 1986. –183 б.