ҚАЗАҚ ТІЛІ ДАУЫССЫЗ ДЫБЫСТАРЫНЫҢ БИОЛОГИЯЛЫҚ ЖАСАЛЫМЫ ЖӘНЕ ТАБИҒИ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

Öz

Мақалада қазақ тілінің дауыссыз дыбыстарының физиологиялық-анатомиялық жасалу ерекшеліктері туралы айтылады. Сингармоникалық қазақ тілінің негізгі белгілері: буын құрамының ырғақтық тобы тембрмен байланысты, тіл дыбысының жасалуы тұрақсыз, бұл дыбыстық көріністің тұрақсыздығын білдіреді. Ал содан кейін сөйлесу кезінде кез келген дыбыс «шексіз» болып жасалады.

Anahtar Kelimeler

• Сингармонизм
• ерекшелік
• қазақ тілі
• дауыссыз дыбыстар
• биологиялық жасалым

BIOLOGICAL FORMATION OF KAZAKH LANGUAGE CONSONANTS AND NATURAL PECULIARITIES

Öz

The article deals with the anatomic and physiological formation of Kazakh language consonants.

Anahtar Kelimeler

• Synharmonism
• uniqueness
• Kazakh language
• consonants
• biological structure

Kaynakça

1. 1. Джунисбеков А. Проблемы тюркской словесной просодики и сингармонизм казахского языка. АДД. Алма-Ата, 1988, 46 с.
2. 2. Айғабылов А. Қазақ тілінің морфонологиясы. Алматы, САНАТ, 1995, 136 б.
3. 3. Құлқыбаев Ғ.Ә., Бұласай. Қазақ тілінің дыбыс жүйесі. Қарағанды, САНАТ, 2004, 144 бет.
4. 4. Физиологические механизмы звукообразования человеком в норме (авторы: Кулкыбаев Г.А., Бейсетаева Ж.Р., Жаксыбекова Ж.З., Бейсетаев Р.), рег. №144 от 17 июня 2004 г. в Комитете по интеллектуальной собственности Минюст РК.
5. 5. Физиологические механизмы реализации тембральных характеристик звуков речи (авторы: Кулкыбаев Г.А., Бейсетаева Ж.Р., Жаксыбекова Ж.З., Бейсетаев Р.), рег. №145 от 17 июня 2004г. в Комитете по интеллектуальной собственности Минюст РК.
6. 6. Кулкыбаев Г.А., Бейсетаев Р., Байжанов Е., Бейсетаева Ж.Р., Жаксыбекова Ж.З. О физиологических механизмах звукообразования человеком в норме. /В сб.: Научные труды І съезда физиологов СНГ, т. 1. Москва, Медицина-Здоровье, 2005, С. 199.
7. 7. Бейсетаев Р. Бейсетаева Ж.Р. Зонная природа образования звуков тюркской речи и физиологические механизмы её реализации. /Авторское свид., рег. № 193 от 30 марта 2007 г. в Комитете по интеллектуальной собственности Минюст РК.
8. 8. Бейсетаев Р. Бейсетаева Ж.Р. Физиологические механизмы продуцирования и регулирования частоты основного тона в голосовых связках человека в норме (Новая нейрохронаксическая теория). /Авторское свид., рег. № 523 от 20 ноября 2007 г. в Комитете по интеллектуальной собственности Минюст РК.