Türk Dünyasının Yükselişinde Lokomotif Güç: Türk Devletleri Teşkilatı

Öz

Araştırmada, Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) üyesi ülkelerin ortak dil, tarih ve kültürel mirasları kapsamında, yer altı ve yer üstü zenginlikleriyle oluşabilecek, küresel Türk gücü potansiyeli ele alınmıştır. Bu bağlamda Anadolu ve Türkistan arasında serbest dolaşım, ortak pazar, karşılıklı gümrük muafiyetleri, ortak para birimi ve ortak ordu gibi entegrasyon mekanizmalarının nasıl gerçekleştirilebileceğine ilişkin sorulara cevaplar verilerek analizler yapılmıştır. Dünya; ABD ve İsrail’in Orta Doğu’daki saldırıları başta olmak üzere Rusya-Ukrayna savaşı ve İran vekâletler savaşının durdurulamaması, Avrupa’nın güvenlik sorunları, enerji, gıda, su, göç, küresel ısınma ve iklim değişikliği gibi küresel krizlerle boğuşmaktadır. Günümüzün iç içe geçmiş krizler ortamında, düzen sağlayıcı bir aktör konumuna yükselebilme potansiyeline sahip olan TDT’nin, güçlü ve zayıf yönleri bu araştırma kapsamında detaylandırılmıştır. Araştırmanın temel amacı TDT’nin küresel güç potansiyelini tespit ederek, Türk dünyası başta olmak üzere tüm dünyada barışın tesisi yolunda TDT’nin önemine dikkat çekmektir. Bununla birlikte araştırmanın diğer amacı ise, Türk Dünyası’nın yükselişinde, TDT’nin lokomotif güç olabilmesi için karşı karşıya olduğu küresel tehditlere yönelik çözüm önerileri geliştirmektir. Araştırmadan elde edilen sonuç çıktılarıyla; günümüz yüz yılının küresel krizleri çerçevesinde ortaya çıkabilecel fırsatlar, tehditler ve çözüm önerileri üçgeninde, Türk dünyasının bölgesel ve küresel güç olabilmesi yolunda kamuoyu ve politika yapıcılara yönelik farklı bakış açılarının geliştirilmesi hedeflenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye
• Türk Devletleri Teşkilatı
• Türk Dünyası
• Türkistan
• Türk Yüzyılı

The Locomotive Power in the Rise of the Turkish World: The Organization of Turkish States

Öz

This research examines the potential for global Turkic power among the member countries of the Organization of Turkic States (OTS), based on their shared language, history, cultural heritage, and above-ground and underground resources. In this context, analyses are conducted to answer questions regarding how integration mechanisms such as free movement between Anatolia and Turkestan, a common market, mutual customs exemptions, a common currency, and a common army can be implemented. The world is grappling with global crises, including the US and Israeli attacks in the Middle East, the inability to stop the Russia-Ukraine war, European security problems, and issues related to energy, food, water, migration, global warming, and climate change. In today's interconnected, crisis-ridden environment, the OTS, with its potential to rise to the position of a stabilizing actor, has its strengths and weaknesses detailed in this research. The main objective of the research is to identify the OTS's global power potential and to highlight its importance in establishing peace throughout the world, particularly in the Turkic world. However, another aim of the research is to develop solutions to the global threats faced by the Turkic World, enabling it to become a driving force in its rise. The findings of the research are to develop different perspectives for the public and policymakers on how the Turkic World can become a regional and global power within the triangle of opportunities, threats, and solutions arising from the global crises of the current century.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye
• Organization of Turkic States
• Turkish World
• Turkestan
• Turkish Century

Kaynakça

1. Akçapa, M. (2023). Türk Devletleri Teşkilatı’nın Tarihsel Gelişimi: Teşkilatın Dünü, Bugünü ve Yarını. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 11(34), 473-491.
2. Akgün, S. ve Özge, K. (2023). Türkiye’nin Türk Devletler Teşkilatı ile Olan İlişkilerinde Uluslararası Aktör Düzeyi ve Durumu. Sakarya Üniversitesi Türk Akademi Dergisi, 2(2), 107-115.
3. Akın, C. ve Zelkif, P. (2024). Türk Devletleri Teşkilatının Dil Politikası. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 12(40), 1-15.
4. Arslan. H, (2025). De-Dolarizasyon ve Türkiye: Bir Kuşak Bir Yol Projesinin, Şanghay İşbirliği Örgütü ve Brics Bağlamında Finansal Entegrasyon Senaryoları. Asya Araştırmaları Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2).
5. Akarslan. Z, (2025). Türk Devletleri Teşkilatı ve Macaristan. Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 12, 1-17.
6. Alıyev, J. ve Şehnaz, D. (2023). Türk Devletleri Teşkilatı Ülkelerinin Turizm Politikaları ve Stratejilerinin Analizi. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, 8(2), 172-190.
7. Asker, A. ve Çiçek, A. (2025). Türk Devletleri Teşkilatı için Stratejik Kamu Diplomasisi Önerisi. Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 12, 65-95.
8. Birinci, S. (2025). Çok Kutuplu Düzenin Gölgesinde AB-Orta Asya Zirvesi. Ankara Kriz ve Siyaset Araştırmaları Merkezi, https://www.ankasam.org/anka-analizler/cok-kutuplu-duzenin-golgesinde-ab-orta-asya-zirvesi/

9. Çeliker, G. ve Keskinkılıç, B. (2025). KKTC’de düzenlenen TDT Aksakallar Konseyi 17. Toplantısı sona erdi, AA Anadolu Ajansı, https://www.aa.com.tr/tr/gundem/kktc-de-duzenlenen-tdt-aksakallar-konseyi-17-toplantisi-sona-erdi/3555333
10. Çınar, Y. ve Ulvi, Y. U. (2023). Köklü Geçmişten Güçlü Geleceğe Türk Devletleri Teşkilatı: Küresel Ekonomik-Siyasal Potansiyeli ve Teşkilatın Geleceğine Dair Öngörüle. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12, 141-156
11. Deniş, H. E. ve Fatih, D. (2023.) Türk Dünyası Ortak Kripto Para Vizyonu: TDCoin. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(2), 786-796.
12. Ercan, M. (2018). Başat Güç Statüsünden Yalnızlığa Giden Süreçte ABD’nin Varlık Mücadelesi. I. Internatıonal Congress of Polıtıcal, Economıc And Fınancıal Analysıs,
13. Eren, E. (2022). Turgut Özal’ın Orta Asya (Türkistan) Politikası. TESAM: Türkiye Ekonomik Siyasal ve Stratejik Araştırmala Merkezi, https://tasam.org/tr-TR/Icerik/70108/turgut_ozalin_orta_asya_turkistan_politikasi.
14. Gündoğdu, S. (2023). Türkiye’nin Jeopolitik Açılımı: Bir Uluslararası Örgüt Olarak Türk Devletleri Teşkilatı. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(3), 266-279.
15. Gedik, A. (2024). İbn Haldûn’un Umran Teorisi Ve Tarih Bilinci. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 18, 263-280.
16. Dünya Bankası. (2025). Ülkelere göre 2023 yılı ekonomik göstergeleri 2023, https://www.worldbank.org/ext/en/home.
17. Haraç, M. (2025). AB’nin Orta Asya Açılımı: Stratejik Yatırımlar ve Güvenlik Stratejisi. ANKASAM: Ankara Kriz ve Siyaset Araştırmaları Merkezi, https://www.ankasam.org/anka-analizler/abnin-orta-asya-acilimi-stratejik-yatirimlar-ve-guvenlik-stratejisi/.
18. IEA. (2025). Uluslararası Enerji Ajansı, Azerbaycan Enerji Profili, Enerji güvenliği, https://www.iea.org/reports/azerbaijan-energy-profile/energy-security.
19. Kara, A. (2024). 93 Harbi Sonrasında Anadolu’nun Demografik Yapısına Etki Eden Göçler. Uluslararası ANADOLU Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 89-102.
20. İpek. S, (2025). Türkiye’nin Orta Asya’da Türk İş birliğinin Sağlanması Stratejisi ve Orta Koridor Girişimi. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 8(3), 833-845.
21. Kussainova, M. (2025). Türk Dünyası Ortak Alfabe Komisyonu, 34 harften oluşan Ortak Türk Alfabesi önerisi üzerinde uzlaştı. AA, Anadolu Ajansı, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/turk-dunyasi-ortak-alfabe-komisyonu-34-harften-olusan-ortak-turk-alfabesi-onerisi-uzerinde-uzlasti/3327364.
22. Mamedov, E. (2025). Jeopolitik Kıbrıs Satrancında Türk Dünyası: Ortak Davadan Realpolitik Önceliklere. ANKASAM: Ankara Kriz ve Siyaset Araştırmaları Merkezi, https://www.ankasam.org/anka-analizler/jeopolitik-kibris-satrancinda-turk-dunyasi-ortak-davadan-realpolitik-onceliklere/.
23. Oran, İ. B. (2025). Türk Devletleri Ve Enerji Krizinin Yansımaları. Türk Dünyası Araştırmaları, 137(271), 115-139.
24. Okay, D. Z. (2025). ABD Ticaret Bakanı Lutnick, Trump'ın yüzde 25 gümrük vergisi uyguladığı Kanada ve Meksika ile uzlaşabileceğini söyledi. Anadolu Ajansı, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/abd-ticaret-bakani-lutnick-trumpin-yuzde-25-gumruk-vergisi-uyguladigi-kanada-ve-meksika-ile-uzlasabilecegini-soyledi/3500218.
25. Özdaşlı, E. (2025). İkinci Karabağ Savaşı’nın Türk Dünyasının Bütünleşme (Entegrasyon) Sürecine Etkileri, Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 16(48), 1142-1155.
26. Özsoy, B. (2023). ‘Türk Dünyası’ Söylemi İçinde Türk Devletleri Teşkilatı’nın Rolü ve Önemi. ANASAY Dergisi, 7(25), 40-55.
27. Özsoy, B. (2025). Enerji Güvenliği Bağlamında Türkmenistan Enerji Diplomasisi. Türk Dünyası Araştırmaları, 137(271), 87-114.
28. Özalp. M, (2024). Dünyada Bölgesel ve Küresel Savaş Riski Taşıyan: Dondurulmuş Çatışma Alanları, Journal of Business Innovation and Governance, 7(1), 27-49.
29. Özalp. M, (2025). Sürdürülebilir Büyüme ve Kalkınma Bağlamında Göç Yönetimi ve Türkiye. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 64, 39-75
30. Sımayı, A. (2014). Dünya Ticaret Örgütü Uyuşmazlıkların Çözüm Sistemi ve Çin’in Taraf Olduğu Uyuşmazlıklar. Akademik Bakış Dergisi, (41).
31. Statista. (2023). Veröffentlicht von Statista Research Department, Länder weltweit mit den größten Uranreserven im Jahr 2023. Statista https://de.statista.com/statistik/daten/studie/37394/umfrage/laender-nach-uranreserven/.
32. Uzunağaç, E. (2025). Bağımsızlıktan Kurumsallaşmaya: Türk Devletleri Teşkilatı’nın Kuruluş Süreci. Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 12, 268-285.
33. TDT, (2025). Türk Devletleri Teşkilatı Organizasyon Resmi Sayfası, https://www.turkicstates.org/tr
34. TUİK. (2025). Türkiye İstatistik Kurumu TUİK, https://www.tuik.gov.tr/
35. T.C. Ticaret Bakanlığı, (2023). “Yılı Faaliyet Raporu”, https://ticaret.gov.tr/data/65e1730213b8768d8422d054/Ticaret%20Bakanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1%202023%20Y%C4%B1l%C4%B1%20Faaliyet%20Raporu.pdf
36. T.C. Ticaret Bakanlığı. Azerbaycan Ülke Profili, (2025). “T.C. Ticaret Bakanlığı Uluslararası Anlaşmalar ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü” https://ticaret.gov.tr/data/5eb6749913b8767e5c4b1fcd/Azerbaycan_2025.pdf
37. T.C. Ticaret Bakanlığı. Macaristan Ülke Profili, (2025). “Profili, T.C. Ticaret Bakanlığı Uluslararası Anlaşmalar ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü, https://ticaret.gov.tr/data/5ede2f2613b876697046a213/Macaristan_2025.pdf
38. T.C. Ticaret Bakanlığı. Kazakistan Ülke Profili, (2025). Profili, T.C. Ticaret Bakanlığı Uluslararası Anlaşmalar ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü, https://ticaret.gov.tr/data/5ee21c4a13b876e308cc15c5/Kazakistan_2025.pdf
39. T.C. Ticaret Bakanlığı. Kırgızistan Ülke Profili, (2025). Profili, T.C. Ticaret Bakanlığı Uluslararası Anlaşmalar ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü, https://ticaret.gov.tr/data/5ed8e6c613b876d8ec73d58f/K%C4%B1rg%C4%B1zistan_2025.pdf
40. T.C. Ticaret Bakanlığı Özbekistan Ülke Profili, (2025). Profili, T.C. Ticaret Bakanlığı Uluslararası Anlaşmalar ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü, https://ticaret.gov.tr/data/5ef20f4213b876b1f88518d8/%C3%96zbekistan_2024.pdf
41. TÜRKTOB. (2025). Türkmenistan Ülke Raporu, Türkiye Tohumcular Birliği https://www.turktob.org.tr/fs_/ULKE_RAPORLARI_ECO_ULKELERI_2023/2024_ULKE_RAPORLARI/T%C3%9CRKMEN%C4%B0STAN%20%C3%9CLKE%20RAPORU%202024.pdf
42. TÜRKTOB. (2025) Özbekistan Ülke Raporu, Türkiye Tohumcular Birliği Haziran, 2024, https://www.turktob.org.tr/fs_/ULKE_RAPORLARI_ECO_ULKELERI_2023/2024_ULKE_RAPORLARI/%C3%96ZBEK%C4%B0STAN%20%C3%9CLKE%20RAPORU%202024.pdf
43. TÜRKTOB. Kazakistan Ülke Raporu, Türkiye Tohumcular Birliği Haziran, 2025, https://www.turktob.org.tr/fs_/ULKE_RAPORLARI_ECO_ULKELERI_2023/2024_ULKE_RAPORLARI/KAZAK%C4%B0STAN%20%C3%9CLKE%20RAPORU%202024.pdf
44. Vizyon Belgesi, (2025). AK Parti Türk Dünyası Vizyon Belgesi, https://akparti.org.tr/media/n0tdef33/tu-rk-du-nyas%C4%B1-vizyon-belgesi.pdf.
45. Yeşilot. O, (2025). Türk Devletleri Teşkilatı’nın Eğitim Politikaları: Ortak Kimlik ve Gelecek. Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 12, 286-305.