Employing Artificial Intelligence Technologies to Enhance Self-Learning Efficiency in Arabic Vocabulary Acquisition: Daleel Al-Arabia Platform as a Model

Yıl 2025, Cilt: 5 Sayı: 2, 73 - 100, 24.12.2025

Ali Abdulvahitoğlu

https://doi.org/10.65662/balagh.1771036

Öz

The teaching of Arabic as a foreign language has witnessed significant progress in recent years due to digital technologies, particularly artificial intelligence. In this context, the “Daleel-ar” platform emerges as a pioneering model that provides a personalized and effective learning experience. This study aims to examine the platform from two main perspectives: its contribution to self-directed learning through flexible activities, and its mechanisms of content personalization based on individual performance analysis.
Adopting a descriptive-analytical method, the research analyzed the platform’s technical and pedagogical structure, its tools for content adaptation, and its interactive activities aligned with the Common European Framework of Reference for Languages (CEFR). The role of multimedia and AI-generated interactive questions in enhancing motivation and continuous engagement was also highlighted. Findings indicate that the platform delivers tailored content according to semantic fields and target skills, enabling learners to monitor their progress and improve performance.
The study further reveals that integrating AI into vocabulary exercises and contextual texts bridges classroom limitations, while the use of life-related semantic fields such as “food” and “travel” strengthens communicative competence. Virtual classrooms, personalized assessments, and content-sharing tools foster a collaborative learning environment. Ultimately, “Daleel-ar” represents a successful model of technology–education integration, positioning learners at the center of a flexible and customized experience and redefining the teacher’s role as a guide and designer of digital learning. The study recommends expanding this model to other contexts and enhancing it with advanced tools such as adaptive learning and virtual/augmented reality.

توظيف تقنيات الذكاء الاصطناعي في تطوير كفاءة التعلم الذاتي لمفردات اللغة العربية "منصة دليل العربية نموذجاً"

Öz

يشهد تعليم العربية للناطقين بغيرها تطوراً ملحوظاً بفعل التقنيات الرقمية، ولا سيما الذكاء الاصطناعي الذي أعاد تشكيل أساليب التدريس. وتُمثّل منصة "دليل العربية" نموذجاً رائداً يوظّف هذه التقنيات لتقديم تعلم مخصص وفعّال، يعزز من استقلالية المتعلمين ويطوّر مهاراتهم. تهدف الدراسة إلى تحليل تجربة المنصة من زاويتين: دعم التعلم الذاتي عبر أنشطة مرنة تمكّن المتعلم من ضبط إيقاعه، وآليات تخصيص المحتوى اللغوي باستخدام تحليل الأداء الفردي والتغذية الراجعة الفورية.
اعتمد البحث المنهج الوصفي التحليلي، مركّزاً على البنية التقنية والتعليمية للمنصة، وتحديد أبرز أدواتها في تهيئة المحتوى وتوفير أنشطة تفاعلية وفق الإطار الأوروبي المرجعي للغات (CEFR). كما رصد دور الوسائط المتعددة والأسئلة التفاعلية المولَّدة خوارزمياً في رفع الدافعية وتحقيق التفاعل المستمر. وأظهرت النتائج أنّ المنصة توفر بيئة رقمية ثرية تستجيب للاحتياجات الفردية بتخصيص المفردات وفق الحقول الدلالية، وتنوع الأسئلة ومهارات اللغة المستهدفة، مما يعزز التعلم الذاتي ويُمكّن المتعلم من متابعة تقدمه وتحسين أدائه.
كشفت الدراسة كذلك أن توظيف الذكاء الاصطناعي في تصميم التمارين والنصوص السياقية يسدّ فجوات التعليم التقليدي، ويقوي ارتباط اللغة بسياقات حياتية واقعية كالغذاء والسفر، مما يطوّر الكفاءة التواصلية. كما أبرزت أهمية الفصول الافتراضية وتخصيص الاختبارات ومشاركة المحتوى بين الطلاب والمعلمين، بما يرسّخ الطابع التشاركي للتعلم. وخلصت الدراسة إلى أن "دليل العربية" يمثل نموذجاً ناجحاً لتكامل التكنولوجيا والتعليم، حيث يتحول الطالب إلى محور العملية والمعلم إلى موجه ومصمم لتجارب رقمية مبتكرة، مع توصية بتعميم هذا النموذج وتطويره بدمج تقنيات متقدمة كالتعلم التكيّفي والواقع الافتراضي.

Anahtar Kelimeler

الذكاء الاصطناعي , التعلم الذاتي , تعلم المفردات , المنصات التعليمية الرقمية , اللغة العربية وبلاغتها

Arapça Kelime Öğreniminde Bireysel Öğrenme Yeterliğinin Geliştirilmesinde Yapay Zekâ Teknolojilerinin Kullanımı: “Daleel Al-Arabia” Platformu Örneği

Öz

Yabancılara Arapça öğretimi, dijital teknolojilerin ve özellikle yapay zekânın etkisiyle son yıllarda önemli bir gelişim göstermektedir. Bu bağlamda “Daleel-ar” platformu, kişiselleştirilmiş ve etkili öğrenme deneyimi sunan öncü bir model olarak öne çıkmaktadır. Çalışmanın amacı, platformun iki yönünü incelemektir: esnek etkinlikler yoluyla özyönelimli öğrenmeye katkısı ve bireysel performans analizine dayalı içerik kişiselleştirme mekanizmaları.
Araştırma, betimsel-analitik yönteme dayanmış; platformun teknik ve pedagojik yapısını, içerik hazırlama ve Avrupa Dilleri Ortak Çerçevesi (CEFR) esaslı etkileşimli etkinlikleri değerlendirmiştir. Ayrıca, çoklu ortam araçları ile yapay zekâ algoritmaları tarafından üretilen sınırsız etkileşimli soruların, motivasyonu artırmadaki rolü ortaya konmuştur. Bulgular, platformun sözcük alanları ve hedef dil becerilerine göre özelleştirilmiş içerik sağladığını; öğrenenlerin ilerlemelerini izleyerek performanslarını geliştirmelerine imkân tanıdığını göstermektedir.
Çalışma, yapay zekânın alıştırmalar ve bağlamsal metinlerde kullanılmasının, sınıf içi öğretimdeki boşlukları doldurduğunu; “gıda” veya “seyahat” gibi gündelik bağlamlara dayalı sözcük seçiminin ise iletişimsel yeterliği güçlendirdiğini ortaya koymuştur. Sanal sınıflar, kişiselleştirilmiş sınavlar ve içerik paylaşımı ise öğrenme sürecine katılımcı bir boyut kazandırmaktadır. Sonuç olarak, “Daleel-ar” teknoloji ve eğitimi bütünleştiren başarılı bir örnek olup; öğrenciyi sürecin merkezine, öğretmeni ise dijital öğrenme deneyimlerinin tasarımcısı konumuna taşımaktadır. Çalışma, modelin yaygınlaştırılmasını ve uyarlanabilir öğrenme ile sanal/artan gerçeklik gibi ileri teknolojilerle geliştirilmesini önermektedir.

Kaynakça

• Abdelrehem, Mohamed. “Asālību Taʿlīmi Qawāʿidi al-Lughati al-ʿArabiyyati li-n-Nāṭiqīna bi-Ghayrihā ʿabra at-Tawāṣuli al-Iftirāḍiyy: al-Mīzātu wa-t-Taḥaddiyyātu min Manẓūri Ṭ-Ṭullāb”, Mizanü’l-Hak: İslami İlimler Dergisi 16 (Haziran 2023), 49-74. doi.org/10.47502/mizan.1174789
• ʿAbd el-Wāḥid, ʿAlī. “Muşkılāt Taʿlīm el-Luġa el-ʿArabiyya li-ḡayr en-Nātiḳīn bihā: Kulliyyāt el-İlāhiyyāt fī Türkiyyā Unmūḏaǧan, Ḳalb aṣ-Ṣaff huwa el-Ḥall.” içinde: Taʿlīm el-ʿArabiyya li’n-Nātiḳīn bi-ḡayrihā: er-Ruʾā ve’t-Tecārib. el-Muʾtamar ed-Düvelī el-Evvel, ʿAmmān: Kunūz el-Maʿrifa, 2015.
• ʿAbd el-Wāḥid, ʿAlī. “Muʿcam Dalīl al-ʿArabiyya: Maqāraba Maʿǧamiyya wa-Naqla Nawʿiyya fī al-Maʿāǧim at-Taʿlīmiyya al-Muwaǧǧaha li-n-Nāṭiḳīn bi-Ḡayr al-ʿArabiyya.” el-Muʿǧam ve-İstikdāmātuhu fī Taʿlīm el-Luġa el-ʿArabiyya li’n-Nātiḳīn bihā ve-ḡayrihā, Rabāṭ: Muʾassasat el-ʿĀlem el-İslāmī li’t-Terbiyya ve’l-ʿUlūm ve’Ṯ-Ṯaḳāfa (ISESCO), 2024.
• Altun, Veysel Karani. “et-Taḥavvul er-Raḳmī: Ḥayāt Iṣṭināʿiyya Munazzama ve-Taṣavvur li’l-Mustakbal.” Diyanet Arapça İlmī Dergi 5/1 (Ḥaziran 2023), 18-39.
• Colchester, Khalid, et al. “A survey of artificial intelligence techniques employed for adaptive educational systems within e-learning platforms”. Journal of Artificial Intelligence and Soft Computing Research, 7/1, (January 2017). doi.org/10.1515/jaiscr-2017-0004
• Daleel-Ar, Daleel Arapça Platformu. “Ana Sayfa.” Erişim 7 Ağustos 2025. https://daleel-ar.com.
• Aldyab, Aḥmad. Türklerde Arapça öğretiminde karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri. Ankara: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2012.
• el-Ḥīla, Muḥammad Maḥmūd. Ṭuruḳ et-Tedrīs ve-İstrātīǧiyyātih. el-ʾİmārāt: Dār el-Kitāb el-Ǧāmiʿī, 2003.
• ʿĪd, Bāsim ʿĪd Aḥmad Şaḥāta – ʿĪd, Yāsir ʿĪd Aḥmad Şaḥāta. “Davr eẓ-Ẓekāʾ el-Iṣṭināʿī fī Taṭvīr el-ʿAmeliyyet et-Taʿlīmiyya ve’l-Baḥṯ el-ʿİlmī fī el-Ǧāmiʿāt: Dirāsa Meydāniyya fī Ǧāmiʿat el-Manṣūra.” Mecellet Kulliyyet el-Ādāb – Ǧāmiʿat Būrsāʿīd 29 (2024), 395-5. doi.org/10.21608/jfpsu.2024.288197.1351.
• el-Iṭār el-ʾŪrūbī el-Merǧaʿī el-Muşterek li-Taʿallum el-Luġāt ve-Taʿlīmihā ve-Taḳyīmihā – el-Muǧelled el-Muṣāḥib, çev. ʿAbd en-Nāṣir ʿUṯmān Ṣubayr. Strasbourg: el-Meclis el-ʾŪrūbī li’n-Naşr, 2020.
• Karsenti, Thierry. “Artificial intelligence in education: The urgent need to prepare teachers for tomorrow’s schools”. Formation et Profession, 27/1 (2019), doi.org/10.18162/fp.2019.a166.
• Muḥammad, Hanāʾ Rizḳ. “ʾAnẓimat eẓ-Ẓekāʾ el-Iṣṭināʿī ve-Mustakbal et-Taʿlīm.” Dirāsāt fī et-Taʿlīm el-Ǧāmiʿī (2021), 573-587. doi.org/10.21608/deu.2021.224996.
• es-Sayyid, Maḥmūd Aḥmad. ʾEsāsiyyāt el-Ḳavāʿid en-Naḥviyyet Muṣṭalaḥan ve-Taṭbīḳan. Dimaşḳ: Dār Dimaşḳ, 2005.