ULUSLARARASI BOYUTU İLE TÜRKİYE’DEKİ DON KAZAKLARIN GÖÇÜ (BCS'21)

Bu çalışmada Türkiye’de (Manyas-Kocagöl Köyü/Akşehir-Kazak Köyü’nde) yaşayan Don Kazakların 1962 ve 1963 yılındaki göçü uluslararası boyutu ile ele alınmaktadır. Osmanlı Devleti’nin Karadeniz’in kuzeyini fethi sürecinde mücadele ettiği Don Kazakların bir kısmı, yaşanan siyasi olaylar sonrasında Osmanlı Devleti himayesinde girmiştir. Önce Tuna Boyuna yerleştirilen Don Kazakları, farklı tarihlerde Anadolu’ya, Kocagöl ve Beyşehir Gölleri kenarına, göç etmiş, 1963 yılına kadar bu topraklarda yaşamışlardır. Bu sayede Anadolu’nun birçok gölünde tatlı su balıkçılığı yapmışlardır. Don Kazakları çeşitli tarihleri Rusya’ya göç etmişlerdi. Son göçleri ise 1962 yılında Rusya’ya, 1963 yılında ise ABD’ye gerçeklemişti. Don Kazakları inancında yedi göbeğe kadar evlenmeleri günahtı. Uzun yıllar yaşadıkları Anadolu’da yıllardır evlenmeler nedeniyle neredeyse tamamı akraba olmuştu. Bu durum evlenememelerine, beraberinde göç kararı almalarına neden olmuştur. Böylece Don Kazakların göç süreci başlamıştır. Göç kararı her ne kadar içsel nedenden dolayı alınsa da bu kararın ortaya çıkmasında ve yönlenmesinde uluslararası gelişmeler önemli rol oynamıştır. Soğuk Savaş sürecinde yaşanan gelişmeler, ülkedeki siyasi olaylar göç kararında önemli rol oynamıştır. Bu kararın alınmasında başından itibaren dâhil olan Sovyetler Birliği, topluluğun kendi topraklarına göç etmesi için yoğun propaganda faaliyeti yürütmüştür. Bu sürece ABD’nin de ünlü yazar Lev N. Tolstoy’un kızı Aleksandra Tolstoy’un kurduğu Tolstoy Vakfı aracılığıyla dâhil olması, iki ülke arasında karar vermeye çalışan topluluk arasında ayrışmalara neden olmuştur. Böylece Soğuk Savaş sürecinde Türkiye topraklarında ABD ve Sovyetler Birliği karşı karşıya gelmiştir. Araştırmada Don Kazakların göç kararının ortaya çıkışı ve sonrasındaki meydana gelen gelişmeler, uluslararası boyutu, ülke ilişkileri ve kamuoyuna etkisi arşiv belgeleri başta olmak üzere dönemi aydınlatan anı, hatırat ve araştırma eserleri kapsamında elde edilen bilgi ve bulgularla ortaya konulmaktadır.