BÜYÜKŞEHİR BELEDİYELERİNİN BELEDİYE HİZMETLERİNE GÖNÜLLÜ KATILIM YAKLAŞIMLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME: KOCAELİ GÖNÜLLÜSÜ PROJESİ

Öz

Gönüllü katılım ulusal kamu hizmetlerinde gerçekleştiği gibi daha yaygın şekilde yerel yönetim hizmetlerinde kendini göstermektedir. Gönüllülük uygulamaları sosyal hizmetler, yardım ve temizlik faaliyetleri, sokak hayvanlarına yardım, kültür ve sanat, gençlere yönelik faaliyetler gibi çeşitli alanlarda gerçekleştirilmektedir. Türkiye’de yerel yönetim hizmetlerine gönüllü katılımın yasal zemini 2000’li yılların başlarında yenilenen yerel yönetim kanunlarıyla oluşturulmuştur. Yerel demokrasinin güçlendirilmesine yönelik benimsenen çeşitli katılım yöntemleri arasında gönüllü katılım da bulunmaktadır. Mevzuat düzenlemesini takiben birçok büyükşehir belediyesi yönetişim anlayışının gereği olarak çeşitli gönüllü katılım politikalarını hayata geçirmektedir. Bu çalışmanın amacı büyükşehir belediyelerinin belediye hizmetlerine gönüllü katılım yaklaşımlarını ortaya koymaktır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış olup deseni vaka çalışmasıdır. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’nin Kocaeli Gönüllüsü Projesi incelenmiştir. Veri toplama yöntemi olarak doküman analizi yapılmış, verilerin analiz yöntemi olarak içerik analizi kullanılmıştır. Çalışmada büyükşehir belediyelerinin gönüllü katılıma olumlu yaklaşarak teşvik ettikleri ve katılımcı yönetimin bir aracı olarak gördükleri tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Yerel yönetimler
• Belediye hizmetleri
• Katılımcı yönetim
• Gönüllü katılım

AN EXAMINATION OF METROPOLITAN MUNICIPALITIES APPROACHES TO VOLUNTEER PARTICIPATION IN MUNICIPAL SERVICES: THE KOCAELİ VOLUNTEER PROJECT

Öz

Volunteer participation is observed not only in national public services but more commonly in local government services. Volunteering practices are implemented in various fields such as social services, aid and sanitation activities, support for stray animals, culture and arts, and youth-focused activities. In Turkey, the legal basis for volunteer participation in local government services was established with the local government laws renewed in the early 2000s. Among the various participatory methods adopted to strengthen local democracy, volunteer participation also holds an important place. Following the legislative regulation, many metropolitan municipalities have implemented diverse volunteer participation policies in line with the principles of governance. The aim of this study is to reveal the approaches of metropolitan municipalities to volunteer participation in municipal services. A qualitative research method was employed, and the research design is a case study. The Kocaeli Volunteer Project, carried out by the Kocaeli Metropolitan Municipality, was examined. Document analysis was used as the data collection method, and content analysis was employed for data interpretation. The study found that metropolitan municipalities take a positive approach toward volunteer participation, actively encourage it, and regard it as a tool for participatory governance.

Anahtar Kelimeler

• Local governments
• Municipal services
• Participatory governance
• Volunteer participation

Kaynakça

1. Akıllı Şehirler Proje Envanteri. “Kocaeli Gönüllüsü”, https://www.akillisehirler.gov.tr/proje-envanteri/kocaeli-gonullusu/ (01.04.2025)
2. Akiş, M. S. (2019) “Sivil Toplum Kuruluşlarında (STK) Gönüllü Motivasyon Kaynaklarının Sosyo Demografik Değişkenler Açısından İncelenmesi”, Marmara Sosyal Araştırmalar Dergisi, (19), 40-61.
3. Akyol, İ. T. (2021) “Yerel Hizmet Sunumunda Alternatif Bi̇r Yöntem: Gönüllü Katılım”, M. Kara, İ. T. Akyol ve N. Bek (Ed.), Güncel Gelişmeler Perspektifinde Türkiye’de Yerel Yönetimler, Eki̇n Yayınevi̇, Bursa.
4. Arar, A. A. “Yerel Gündem 21”, https://www.mfa.gov.tr/yerel-gundem-21.tr.mfa (18.11.2025)
5. Arslan, S. (2018) “Osmanlı’dan Günümüze Sivil Toplum Kuruluşları ve Vatandaşlık Eğitimine Katkıları”, Uluslararası Yöneti̇m ve Sosyal Araştırmalar Dergi̇si̇, 5(9): 59-76.
6. Aslan, H. (2023) “Gönüllülük Alanında Kullanılan Temel Teoriler ve Gönüllü Faaliyetlerde Teori-Pratik İlişkisi”, Current Perspectives in Social Sciences, 27(1), 1-10. https://doi.org/10.5152/JSSI.2023.22774
7. Ateş, H. ve Nohutçu, A. (2006) “Kamu Hizmeti̇ Sunumunda Gönüllü Kuruluşlar ve Devlet”, Sosyal Ekonomi̇k Araştırmalar Dergi̇si̇, 6(11): 244-276.
8. Aydınlı, A., Bender, M., Chasiotis, A., van de Vijver, F. J., Cemalcilar, Z., Chong, A. & Yue, X. (2015), “A Cross-cultural Study of Explicit and Implicit Motivation for Longterm Volunteering,” Nonprofit and Voluntary Sector Quarterly, 45(2): 375-396. DOI: 10.1177/0899764015583314

9. Bayartan, M. (2008) “Osmanlı Şehirlerinde Vakıflar ve Vakıf Sisteminin Şehre Kattığı Değerler”, Osmanlı Bilimi̇ Araştırmaları, 10(1): 157-175.
10. Bursa Büyükşehir Belediyesi. (2020) “Büyükşehir’in ‘Gönüldaşları’ Göreve Hazır”,https://www.bursa.bel.tr/haber/buyuksehirin-gonuldaslari-goreve-hazir-29599 (29.03.2025)
11. Cenker Özek, İ. C. (2018) “1990’lardan Günümüze Türkiye’de Sosyal Sermaye ve Sivil Toplum: Bölgeler Arası Bir Karşılaştırma”, Akdeniz İibf Dergi̇si̇, 18(2018 özel sayısı): 44-77. https://doi.org/10.25294/auiibfd.463391
12. Çakı, F. (2014) “Türk Sosyolojisinde Yeni Bir Alan: Gönüllülük Araştırmaları”, Sosyoloji Dergisi, 3(29): 185-202.