ANONİM ŞİRKET YÖNETİMİNE YÖNELİK GÜNCEL TARTIŞMALAR ÇERÇEVESİNDE ŞİRKET MENFAATİ KAVRAMININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Anonim şirket menfaati kavramı, kanun koyucunun ve öğretinin tanımını yapmaya zorlandığı bir kavramdır. Şirket menfaatinin çerçevesinin belirlenmesi şirketin nasıl yönetileceğinin de göstergesidir. Bu nedenle şirket menfaati konusu farklı değerlendirmelere de konu olmuştur. Pay sahibi değeri ve paydaş teorisi ekseninde tekçi ve çoğulcu menfaatleri içerip içermediği yönündeki şirket menfaati tartışmalarına; güncel gelişmeler, kurumsal hayatta yaşanan skandallar ve beklentiler çerçevesinde yeni tanımlar, yeni amaçlar da eklenmiştir. Şirket menfaati kavramının artık dar anlamda pay sahiplerinin menfaatiyle sınırlı kalmadığı; uzun vadeli değer yaratımı, şirketin sürdürülebilirliği ve toplumsal ve çevresel duyarlılık gibi konseptlerle çoğulcu bir menfaat grubunu içine alan ve koruyucu bir kavram olduğu kabul edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Şirket menfaati
• Pay sahibi değeri
• Paydaş değeri
• Kurumsal Yönetim
• Kurumsal sosyal sorumluluk
• Kurumsal sürdürülebilirlik

EVALUATION OF THE CONCEPT OF COMPANY INTEREST IN THE CONTEXT OF CURRENT DISCUSSIONS ON MANAGEMENT OF JOINT STOCK COMPANIES

Öz

The concept of the interest of a joint stock company has been difficult to define by lawmakers and doctrine. Determining the scope of company (corporate) interest also determines how a company should be managed. Consequently, the concept has been subject to various interpretations. The arguments centered around shareholder value theory and stakeholder value theory are based on whether they adopt a monistic or pluralistic understanding of interests. These discussions have expanded due to recent developments, corporate scandals, and evolving societal expectations, resulting in new definitions and objectives. It is now widely accepted that company interest is no longer confined to serving shareholders alone; rather, it encompasses a plurality of interests, with the effects of long-term value creation, corporate sustainability, and sensitivity to social and environmental concerns.

Anahtar Kelimeler

• The interest of company
• Corporate interest
• Shareholder value
• Stakeholder value
• Corporate governance
• Corporate social responsibility
• Corporate sustainability

Kaynakça

1. Adams Renée B./Licht, Amir N./Sagiv, Lilach, “Shareholders and Stakeholders: How Do Directors Decide?”, Strategic Management Journal, Y. 2011, C. 32, S. 12, s. 1331-1355.
2. Aktaş, Hüseyin/Karğın, Mahmut, İşletme Yönetimi, 1. B., Ankara 2021.
3. Ayan, Özge Anonim Şirket Yönetim Kurulu Üyelerinin Sadakat Yükümlülüğü ve Bu Yükümlülüğün İhlalinin Sonuçları, 2. B., Ankara 2021.
4. Ayhan, Rıza/Çağlar, Hayrettin/Özdamar, Mehmet, Şirketler Hukuku Genel Esaslar, 6. B., Ankara 2025.
5. Battilana, Julie/Obloj, Tomasz /Pache, Anne-Claire/Sengul Metin, “Beyond Shareholder Value Maximization: Accounting for Financial/Social Trade-Offs in Dual-Purpose Companies”, Academy of Management Review, Y. 2020, C.47, S. 2, 237-258.
6. Bebchuk, Lucian A./Tallarita, Roberto, “Will Corporations Deliver Value to All Stakeholders?”, Vanderbilt Law Review, 2022, C. 75, S.4, s. 1031-1091.
7. Berktaş, Esra, “Anonim Ortaklıklarda Menfaat Sahipliği Teorisinin Çalışanlar Bakımından Değerlendirilmesi”, Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, 2022, C.12, S. 1, s. 971–1005.
8. Berle, Adolf A., “Corporate Powers as Powers in Trust”, Harvard Law Review, Y. 1931, C. 44, S. 7, s. 1049 -1074.

9. Blanc, Mathieu, “Corporate Purpose and Board of Directors: Means and Ends of Corporate Governance”, Schweizerische Zeitschrift für Wirtschafts- und Finanzmarktrecht, Y. 2020, Heft 3, s. 227-239.
10. Bohrer, Andreas, “Interessenkonflikte und Unabhängigkeit von Verwaltungsratsmitgliedern”, Gesellschafts- und Kapitalmarktrecht,Y. 2023, S.3, s.3-12.
11. Böckli, Peter, Schweizer Aktienrecht, 5. Auflage, Zürich 2022. Bühler, Christoph B., Zürcher Kommentar, Die Aktiengesellschaft: Generalversammlung und Verwaltungsrat. Mängel in der Organisation, Art. 698–726 und 731b OR, 3. Auflage, Zürich 2018, Art. 717.
12. Bürgers, Tobias/Körber, Torsten /Lieder, Jan, Aktiengesetz, 5. Auflage, Heidelberg 2021, § 76 Leitung der Aktiengesellschaft.
13. Çevik, Orhan Nuri, Anonim Şirketler, 4. B., Ankara 2002.
14. Dodd, Merrick E., “For Whom are Corporate Managers are Trustees?”, Harvard Law Review, Y. 1932, C.45, S.7, s. 1145-1163.
15. Eccles, Robert G. /Ioannou, Ioannis /Serafeim, George, “The Impact of Corporate Sustainability on Organizational Processes and Performance”, Management Science, 2011, C. 60, S. 11, s. 2835-2857.
16. Ece, Oğuzhan, “Değer Maksimizasyonu İçin Değer Temelli Yönetim ile Kurumsal Sürdürülebilirlik İlişkisinin Belirlenmesi: BİST’da Bir Uygulama”, MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2018, C.7, S.1, s. 299-329.
17. Eminoğlu, Cafer, Türk Ticaret Kanunu'nda Kurumsal Yönetim, 1. B., İstanbul 2014.
18. Eminoğlu, Cafer, “Anonim Şirkette Özen ve Bağlılık Yükümlülüğünün Kişi Bakımından Kapsamına İlişkin Bazı Değerlendirmeler”, Ankara Barosu Dergisi, Y. 2021, S.1, s.77-105.
19. Fisher, Joel, “Shareholder Value, Corporate Social Responsibility und Gegenvorschlag zur Konzernverantwortungsinitiative”, GesKR, Y. 2021, S.1, s.1-24.
20. Fleischer, Holger, beck-online.GROSSKOMMENTAR, 2025, AktG § 76
21. Forstmoser, Peter, “Gewinnmaximierung oder soziale Verantwortung?, Zum Auftrag börsennotierter Unternehmen”, Summa Dieter Simon zum 70. Geburtstag, Frankfurt a.M. 2005, s. 207-235 (Gewinnmaximierung).
22. Forstmoser, Peter, “Corporate Responsibility und Reputation zwei Schlüssel begriffe an der Schnittstelle von Recht”, Wirtschaft und Gesellschaft, Liber Amicorum für Rolf Watter zum 50. Geburtstag, Zürich 2008, s. 197-209, (Corporate Responsibility).
23. Greenwood, Michelle, “Stakeholder Engagement: Beyond the Myth of Corporate Responsibility”, Journal of Business Ethics, 2007, S. 74, s. 315–327.
24. Ghoshal, Sumantra, “Bad Management Theories Are Destroying Good Management Practices”, Academy of Management Learning & Education, Y. 2005, C. 4, S. 1, s.75-91.
25. Göktürk, Kürşat, “Amerikan, Alman, İsviçre ve Türk Hukukunda İş Adamı Kararı İlkesi”, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Y. 2016, C. 2, S. 2, s. 207-247.
26. Harper Ho, Virginia, “Enlightened Shareholder Value: Corporate Governance Beyond the Shareholder-Stakeholder Divide”, The Journal of Corporation Law, Y. 2010, C. 36, S.1, s. 59-112.
27. Harrison, Jeffrey S. / Freeman, R. Edward/de Abreu, Mônica Cavalcanti Sá, “Stakeholder Theory As an Ethical Approach to Effective Management: applying the theory to multiple contexts”, Review of Business Management, Y. 2015, C. 17, S. 55, s. 858-869.
28. Helvacı, Mehmet/Çamurcu, Emin /Türkyılmaz, İsmail, “Özellikle Anonim Şirket Açısından Şirket Menfaati Kavramı”, Prof. Dr. Hamdi Yasaman’a Armağan, İstanbul 2017, s.309-330.
29. Helvacı, Mehmet /Cankat, Rifat, “Karşılaştırmalı Hukukta Şirket Menfaati Kavramı”, Prof. Dr. Sabih Arkan’a Armağan, İstanbul 2019, s. 521-552.
30. Hölters, Wolfgang/Weber, Markus Aktiengesetz Kommentar, 4. Auflage, München, 2022, AktG § 76
31. Jackson, Gregory/Petraki, Anastasia, “Understanding Short-termism: the Role of Corporate Governance”, Report to the Glasshouse Forum 2011.
32. Jensen, Michael C/Meckling, William H, “Theory of the Firm: Managerial Behavior, Agency Costs and Ownership Structure”, Journal of Financial Economics, Y. 1976, C. 3, S. 4, s.692-724.
33. Marks, Stephen G, “The Separation Of Ownership and Control”, Encyclopedia of Law and Economics, Y. 2000, s. 692-724.
34. McGaughey, Ewan, “Democracy in America at Work: The History of Labor’s Vote in Corporate Governance”, Seattle University Law Review, Y. 2019, C. 42, s.697-753.
35. Kandemir, Hatice Kübra, “Sürdürülebilir Şirketler ve Hukuki Çerçevesi”, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Y. 2021, C.20, S.41, s. 853-876
36. Karasu, Rauf, “6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu İle Anonim Şirketlerde Kurumsal Yönetim ile İlgili Getirilen Yenilikler”, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 2013, C. 4, S.2, s. 33-60.
37. Kırca, İsmail /Şehirali Çelik, Feyzan/ Manavgat, Çağlar, Anonim Şirketler Hukuku C.1, 1. B., Ankara 2013.
38. Koch, Jens, Aktiengesetz: AktG, 19. Auflage, 2025.
39. Kort, Michael, “Vorstandshandeln im Spannungsverhältnis zwischen Unternehmensinteresse und Aktionärsinteressen”, Die Aktiengesellschaft (AG), Y. 2012, s. 605-610.
40. Kuhner, Christoph, “Unternehmensinteresse vs. Shareholder Value als Leitmaxime kapitalmarktorientierter Aktiengesellschaften”, Zeitschrift für Unternehmens- und Gesellschaftsrecht, Y. 2004, C.33, s. 244-279.
41. Küçük, Orhan, İşletme Bilgisi ve Yönetimi, 5. B., Ankara 2022.
42. Lazopoulos, Michael, Interessenkonflikte und Verantwortlichkeit des fiduziarischen Verwaltungsrates, Zürich 2004.
43. Pulaşlı, Hasan, “Halka Açık Anonim Şirketler Hukukunda Son Yıllardaki Önemli Gelişmeler”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 2021, C. 27, S. 1, s. 414-439.
44. Pulaşlı, Hasan, Şirketler Hukuku (Genel Esaslar), 9. B., Ankara 2024. (Genel Esaslar).
45. Pulaşlı, Hasan, Şirketler Hukuku Şerhi, C. I, 4. B., Ankara 2022. (Şerh).
46. Priem, Richard L./ Krause, Ryan/Tantalo, Caterina./ McFadyen, M. Ann, ‘Promoting Long-Term Shareholder Value by “Competing” for Essential Stakeholders: A New, Multisided Market Logic for Top Managers’, Academy of Management Perspectives, C. 36, S. 1, s. 93-110.
47. Ramaswamy, Vinita, “Director Interlocks and Cross-Cultural Impact on Strategies Affecting Shareholder–Creditor Conflict A Conceptual Analysis”, Management Decision, Y. 2019, C. 57, S. 10, s. 2693-2713.
48. Robe, Jean-Philippe, “The Shareholder Value Mess (And How to Clean it Up)”, Accounting, Economics & Law, Y. 2020, C.10, S.3, s. 1-27.
49. Sarbach, Alla V “How is The Purpose of a Company Impacting Its Corporate Governance?”, GesKR, Y. 2022, s. 268.
50. Schweikert, Christine/Jans, Maximilian, “Corporate Governance in Abhängigkeit von Unternehmensstruktur und Unternehmensgröße – einebetriebswirtschaftlich-juristischeAnalyse, Studie 1 im Forschungsprojekt "Leitlinienfürdas Management vonOrganisations- undAufsichtspflichten", KICG-Forschungspapier 2012 S. 3.
51. Sulu, Muhammed, Anonim Ortaklıklarda Şirket Menfaati Kavramı, 1. B., İstanbul 2019.
52. Soltani, Bahram, “The Anatomy of Corporate Fraud: A Comparative Analysis of High Profile American and European Corporate Scandals”, Journal of Business Ethics, Y. 2014, C. 120, S.2, s. 251-274. Sommer, Christa Die Treuepflicht des Verwaltungsrats gemäss Art. 717 Abs. 1 OR, Zürich 2010Spindler, Gerald, Münchener Kommentar zum Aktiengesetz: AktG Band 2, 6. Auflage München 2023.
53. Songur, Damla, Anonim Şirketlerde Önemli Miktarda Malvarlığı Üzerinde İşlemler, 1. B., Ankara 2021.
54. Steininger, Thomas Alexander, Interessenkonflikte des Verwaltungsrates, Zurich 2011.
55. Stout, Lynn A., "Why We Should Stop Teaching Dodge v. Ford”, Virginia Law & Business Review, Y. 2008, C. 3, S. 1, s. 163-190. (Dodge v. Ford).
56. Stout, Lynn A., “Bad and Not-so-Bad Arguments for Shareholder Primacy”, Southern California Law Review, Y. 2002, C. 75, S. 5, s.1189-1210. (Shareholder Primacy).
57. Tokgöz, Nuray/Önce, Saime, “Şirket Sürdürülebilirliği: Geleneksel Yönetim Anlayışına Alternatif”, Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2009, C. 11, S 1, s. 249-275.
58. Türkkan, Gönül/Ülbeği, Didem Gönül, “Algılanan Yönetici Desteği ve Yöneticiye Güvenin Örgütsel Bağlılık Üzerindeki Etkisi”, Yönetim ve Ekonomi, Y. 2022, C.29, S. 4, s. 661-682.
59. Wentrup, Christian, Münchener Handbuchdes Gesellschaftsrechts Bd. 4, § 19 Vorstand als Leitungsorgan der Gesellschaft.
60. Yan, Min, “Corporate Social Responsibility versus Shareholder Value Maximization: Through the Lens of Hard and Soft Law”, Northwestern Journal of International Law & Business, 2019, C.40, S.1. s. 47-86.
61. Yatağan Özkan, Çiğdem, “Şirket Ortak İçin Mi? Şirket Toplum İçin Mi? Kurumsal Sosyal Sorumluluk Faaliyetleri Şirketin İşletme Konusuyla Bağdaşır Mı?”, Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Y. 2023, C. 13, S. 1, s. 485-501
62. Yıkılmaz, Aslı, “Çevresel, Sosyal Ve Kurumsal Yönetim (ESG) Skorları ve Kâr Payı Kararları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”, Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Y. 2022, C.7, S.4, s. 872-881.
63. https://karararama.yargitay.gov.tr/#
64. https://www.lexpera.com.tr
65. https://scholarship.law.cornell.edu
66. https://www.mckinsey.com
67. https://news.darden.virginia.edu
68. https://www.nytimes.com
69. https://openaccess.city.ac.uk
70. https://www.forbes.com
71. https://hbr.org
72. https://www.accountability.org/standards/aa1000-stakeholder-engagement
73. https://legalinstruments.oecd.org
74. https://commission.europa.eu
75. https://www.borsaistanbul.com
76. https://www.fortuneturkey.com