Araştırma Makalesi

SCOTT J. SHAPİRO’NUN METANORMATİVİTE ANLAYIŞI ÜZERİNE NOTLAR

Cilt: 12 Sayı: 1 5 Şubat 2026
PDF İndir
EN TR

SCOTT J. SHAPİRO’NUN METANORMATİVİTE ANLAYIŞI ÜZERİNE NOTLAR

Öz

Metaetikçiler etik alanın ötesine geçmek için sıklıkla teorik veya epistemik alana odaklansalar da hukuk alanı, epistemik alanda eksik olduğu düşünülen karakteristik bir normativiteye sahiptir. Dolayısıyla metaetik alanında yapılan çalışmalarda hukuk alanının giderek daha fazla ilgi görmesi şaşırtıcı değildir. Bununla birlikte, metanormatif teorinin açıklayacağı alanlar arasına hukuk alanının eklenmesi kuramsal karmaşıklığı artırmaktadır. Normatif alanların sayısı ve normatif özellikleri arttıkça metanormatif açıklamalar da o denli güçleşmektedir. Shapiro’ya göre çeşitli normatif alanları açıklamak açısından kurucu metaetik açıklama potansiyel taşımaktadır. Metanormativite bilhassa iki binli yıllardan itibaren yeniden gündeme gelen ve literatürde gittikçe daha da fazla tartışılan bir kavram olsa da kavramın içeriği ve sınırları üzerinde hala geniş çaplı bir uzlaşı bulunmamaktadır. Bu çalışmada Scott Shapiro’nun bakış açısı çerçevesinde metanormativitenin sınırları belirlenmeye çalışılmaktadır. Bu amaçla hem normatif hem de pratik yönleriyle kurucu metaetik açıklamalar hukuk alanıyla ilişkisi bağlamında ve Scott Shapiro’nun görüşleri çerçevesinde ele alınmaktadır. Aynı bağlamda Shapiro’nun hukukun normatif niteliklerini temellendirme çabalarına da yer verilmiştir. Hukuku bir toplumsal planlama faaliyeti olarak gören Shapiro, hukuktaki normatif olguları “Hukukun Planlama Kuramı” ile açıklamaya çalışır. Yazarın dikkat çekici yanlarından biri hukukun gizemini çözdüğünü söylediği Hukuki Planlama Kuramını, Ahlaki Amaç Tezi ile de desteklemesidir. Ahlaki amaç tezi açısından hukuki faaliyet, hukukilik koşullarının ahlaki eksikliklerini gidermektedir. Shapiro’ya göre adil ve adaletsiz hukuk sistemleri arasında bir fark olsa da bu farkın hukuki olmaktan ziyade ahlakidir. Hem adaletsiz hem de adaletli sistemler gerçek birer hukuk sistemidir ancak hukukun ahlaki bir amacı da vardır ve hukuk sistemi dahilindeki ahlaki çıkarlar tesadüfi değildir, hukuk sistemince üretilirler. Shapiro, Fuller’ın hukukun temel şartları olarak gördüğü içsel ahlak ilkelerinin de Planlama Tezi'nden türetilebileceğini savunmaktadır. Shapiro’nun bakış açısıyla normatif düşünce tutum ve inançlarımız açısından rehberdir. Hem epistemoloji hem de etik ve ahlak bu bakımdan sıklıkla kesişirler, öte yandan metaetik ile metaepistemik, metapolitik, metaestetik ve metayasal açıklamalar arasında da benzer bağlantılar tespit edilebilir. Shapiro için metaetik ve metayasal inceleme, metanormatif sorgulamanın paralel dallarıdır. Metanormatif inceleme, normatif ve değerlendirici düşünce ve söylemlerin gerçekliğe uygunluğunu açıklamaya çalışır. Bu makaleyle Shapiro’nun pozitivist düşüncesi çerçevesinde metanormativite anlayışının betimsel bir anlatısı sunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Arıkan, Engin, Sert Pozitivizm, İstanbul 2019.
  2. Atiq, Emad / Andrei, Marmor / Alexander, Sarch, "The Nature of Law", The Stanford Encyclopedia of Philosophy, Bağlantı: https://plato.stanford.edu/archives/sum2025/entries/lawphil-nature/
  3. Bayles, Michael D., “Hukuk Felsefesi Neye Dairdir? Hukuk Kuramları, Tanımları, Kavramları ya da Kavrayışları mı?”, Çev. Uğur Dinç, (İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, Y. 2015, C. LXXIII, S. 2, s. 393-408).
  4. Cevizci, Ahmet, Etiğe Giriş, İstanbul 2002, s.330.
  5. Christine M. Kosgaard, Self-Constitution, New York 2009, s. 32.
  6. Cotterrell, Roger, Hukukbilimin Politikası, Çev. Saim Üye, İstanbul 2018, s. 18,19.
  7. Daniel Fogal, “Confusion of Tongues: A Theory of Normative Language by Stephen Finlay”, (Ethics, Y. 2016, C. 127, S. 1, s.281-288), s. 282.
  8. David Enoch, “An Outline of an Argument for Robust Metanormative Realism”, (Oxford Studies in Metaethics, Y. 2007, S. 2, s.21-50), s. 21.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kamu Hukuku (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

5 Şubat 2026

Gönderilme Tarihi

22 Aralık 2025

Kabul Tarihi

19 Ocak 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 12 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Şahin Ünver, F. S. (2026). SCOTT J. SHAPİRO’NUN METANORMATİVİTE ANLAYIŞI ÜZERİNE NOTLAR. Başkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 12(1), 83-110. https://izlik.org/JA28TU35LH
AMA
1.Şahin Ünver FS. SCOTT J. SHAPİRO’NUN METANORMATİVİTE ANLAYIŞI ÜZERİNE NOTLAR. Başkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 2026;12(1):83-110. https://izlik.org/JA28TU35LH
Chicago
Şahin Ünver, Fatma Süzgün. 2026. “SCOTT J. SHAPİRO’NUN METANORMATİVİTE ANLAYIŞI ÜZERİNE NOTLAR”. Başkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 12 (1): 83-110. https://izlik.org/JA28TU35LH.
EndNote
Şahin Ünver FS (01 Şubat 2026) SCOTT J. SHAPİRO’NUN METANORMATİVİTE ANLAYIŞI ÜZERİNE NOTLAR. Başkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 12 1 83–110.
IEEE
[1]F. S. Şahin Ünver, “SCOTT J. SHAPİRO’NUN METANORMATİVİTE ANLAYIŞI ÜZERİNE NOTLAR”, Başkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, c. 12, sy 1, ss. 83–110, Şub. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA28TU35LH
ISNAD
Şahin Ünver, Fatma Süzgün. “SCOTT J. SHAPİRO’NUN METANORMATİVİTE ANLAYIŞI ÜZERİNE NOTLAR”. Başkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 12/1 (01 Şubat 2026): 83-110. https://izlik.org/JA28TU35LH.
JAMA
1.Şahin Ünver FS. SCOTT J. SHAPİRO’NUN METANORMATİVİTE ANLAYIŞI ÜZERİNE NOTLAR. Başkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 2026;12:83–110.
MLA
Şahin Ünver, Fatma Süzgün. “SCOTT J. SHAPİRO’NUN METANORMATİVİTE ANLAYIŞI ÜZERİNE NOTLAR”. Başkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, c. 12, sy 1, Şubat 2026, ss. 83-110, https://izlik.org/JA28TU35LH.
Vancouver
1.Fatma Süzgün Şahin Ünver. SCOTT J. SHAPİRO’NUN METANORMATİVİTE ANLAYIŞI ÜZERİNE NOTLAR. Başkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi [Internet]. 01 Şubat 2026;12(1):83-110. Erişim adresi: https://izlik.org/JA28TU35LH