KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ ANAYASASI’NDA YASA GÜCÜNDE KARARNAMELER VE YÜRÜTMENİN DÜZENLEME YETKİSİ

Öz

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin (KKTC) Anayasası doktrinde çok az incelenmiştir. Bunun doğal sonucu olarak da 1985 Anayasası’nın toplum ve devlet üzerindeki etkisi pek bilinmemektedir. Bu çalışmada norm analizi yöntemiyle KKTC Anayasası’nın 112 ve 128’inci maddelerinde düzenlenen kanunlarla eş hukuki güçte olan kararnameler incelenmiştir. Bu kararnameler genel olarak “yasa gücünde kararname” olarak adlandırılmaktadır. Yasa gücünde kararnameler, çalışmada idari işlem teorisine uygun olarak değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmenin ardından hem yasa gücünde kararnamelerin mevcut durumu ortaya konulmuş hem de gelecekte yapılacak bir anayasa değişikliği ile bu kararnamelerin nasıl yapılandırılabileceği ele alınmıştır. Konu, KKTC’nin hükümet sistemi temelinde değerlendirilmiş olup; yürütme organının düzenleme yetkisine ilişkin hususlara da değinilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
• 1985 Anayasası
• Yasa Gücünde Kararname
• İdari İşlem
• Özerk Kararname

DECREES HAVING THE FORCE OF LAW AND THE EXECUTIVE’S REGULATORY AUTHORITY UNDER THE CONSTITUTION OF THE TURKISH REPUBLIC OF NORTHERN CYPRUS

Öz

The Constitution of the Turkish Republic of Northern Cyprus (TRNC) has received little attention in legal doctrine. As a natural consequence, the impact of the 1985 Constitution on society and the state remains largely unknown. In this study, decrees having the force of law, as regulated in Articles 112 and 128 of the TRNC Constitution, are examined using the norm analysis method. These decrees are generally referred to as “decrees having the force of law.” In the study, decrees having the force of law are evaluated in accordance with the theory of administrative act. Following this assessment, both the current status of decrees having the force of law and the manner in which these decrees could be structured through a future constitutional amendment are identified. The subject is examined within the framework of the TRNC system of government, and particular attention is also given to the regulatory powers of the executive branch.

Anahtar Kelimeler

• Turkish Republic of Northern Cyprus
• 1985 Consititution
• Decrees Having the Force of Law
• Administrative Act
• Autonomous Decree

Kaynakça

1. Akyılmaz, Bahtiyar/Sezginer, Murat/Kaya, Cemil, Türk İdare Hukuku, Genişletilmiş ve Güncellenmiş Yedinci Baskı, Seçkin, Ankara 2016.
2. Aslan, Volkan, Karşılaştırmalı Anayasa Hukukunda ve Türkiye’de Devlet Başkanının Kararname Yetkisi, On İki Levha, İstanbul 2020.
3. Atay, Ender Ethem, İdare Hukuku. Güncellenmiş ve Gözden Geçirilmiş 6. Basıya Ek Tıpkı Bası, Turhan, Ankara 2019.
4. Batum, Süheyl/Yılmaz, Didem/Köybaşı, Serkan, Anayasa Hukuku: Temel Kavramlar ve Genel Esaslar, On İki Levha, İstanbul 2021.
5. Can, Emre, İdari İşlemin Şekil Unsuru, Yayımlanmış Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Anabilim Dalı, Ankara 2015.
6. Duverger, Maurice, “A New Polıtıcal System Model: Semı-Presıdentıal Government”, European Journal of Political Research, Y. 1980, C. 8, S. 2, s. 165-187.
7. Ekinci, Bezar Eylem, “Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Yüksek Mahkemesi Kararlarında Yasa Gücünde Kararnamelerin İvedilik Şartı”, Legal Hukuk Dergisi, Y. 2022, C. 20, S. 239, s. 4195-4230.
8. Erhürman, Tufan, Çare Başkanlık Sistemi Mi?: KKTC’de Hükümet Sistemi Tartışmaları ve Başkanlık Sistemi, Işık Kitabevi, Lefkoşa 2011.

9. Erhürman, Tufan, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti İdari Yargılama Hukuku, Işık Kitabevi, Lefkoşa 2012.
10. Ertaş, Türker “Yürütme Organının Asli Düzenleyici İşlem Yapma Yetkisi Bağlamında Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Karşılaştırmalı Anayasal Düzenlerdeki Benzer İşlemlerle Kıyaslanması ve Türk Hükümet Sistemine Etkisi”, Cumhurbaşkanının İşlemleri: Hukuki Niteliği, Normlar Hiyerarşisindeki Yeri ve Denetimi (Kamu Hukukçuları Platformu VIII. Toplantısı Tam Metin Bildiri Kitabı), Ed.: Oktay Uygun, Egemen Esen, On İki Levha, İstanbul 2020.
11. Fendoğlu, Hasan Tahsin, Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri (Türkiye-Amerika Birleşik Devletleri Mukayesesi), Yetkin, Ankara 2022.
12. Fırtına, Görkem, Kıbrıs Anayasalarında Hükümet Sistemi (Kıbrıslı Türklerin Anayasaları Üzerine Bir İnceleme), Yetkin, Ankara 2022.
13. Gözler, Kemal, Kanun Hükmünde Kararnamelerin Hukuki Rejimi, Ekin, Bursa 2000.
14. Gözler, Kemal, Türk Anayasa Hukuku, Ekin, Bursa 2000.
15. Gözler, Kemal, İdare Hukuku Cilt I, Ekin, Güncelleştirilmiş ve Düzeltilmiş İkinci Baskı, Bursa 2009.
16. Gözler, Kemal, Devlet Başkanları (Bir Karşılaştırmalı Anayasa Hukuku İncelemesi), İkinci Baskı, Ekin, Bursa 2016.
17. Gözler, Kemal, İdare Hukuku Cilt I, Güncellenmiş Üçüncü Baskı, Ekin, Bursa 2019.
18. Gözler, Kemal, Anayasa Hukukunun Genel Teorisi Cilt I, Güncellenmiş İkinci Baskı, Ekin, Bursa 2020.
19. Gözler, Kemal, Anayasa Hukukunun Genel Teorisi Cilt II, Güncellenmiş İkinci Baskı, Ekin, Bursa 2020.
20. Gülgeç, Yahya Berkol, Normlar Hiyerarşisi, Üçüncü Baskı, On İki Levha, İstanbul 2022.
21. Güller, Abdülsamet, Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri: Türkiye ve Fransa Mukayesesi, Yetkin, Ankara 2020.
22. Kabashi, Ditar, Devlet Başkanlarının Düzenleme Yetkisi, Yetkin, Ankara 2022.
23. Mayer, Kenneth R, “Executive Orders and Presidential Power”, The Journal of Politics, Y. 1999, C. 61, S. 2, s. 447-466.
24. Necatigil, Zaim M, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde Anayasa ve Yönetim Hukukunun Esasları, Işık Kitabevi, Lefkoşa 2015.
25. Nedjati, Zaim/Geraint Leathes, “A Study of the Constitution of the Turkish Federated State of Cyprus”, Anglo-American Law Review, Y. 1976, C. 5, S. 2, s. 67-92.
26. Özbudun, Ergun, Türk Anayasa Hukuku, Gözden Geçirilmiş Yirmi Birinci Baskı, Yetkin, Ankara 2021.
27. Sağlam, Fazıl, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Anayasa Hukuku Dersleri, Yakın Doğu Üniversitesi, Lefkoşa 2016.
28. Sartori, Giovanni, Karşılaştırmalı Anayasa Mühendisliği (Yapılar, Özendiriciler ve Sonuçlar Üzerine Bir İnceleme), Çeviren: Ergun Özbudun, İkinci Baskı, Yetkin, Ankara 2022.
29. Smits, Jan M, The Mind and Method of the Legal Academic, Edward Elgar, Cheltenham 2012.
30. Şirin, Tolga, Karşılaştırmalı Anayasa Hukukunda Kanun Kavramı, On İki Levha, 2. Baskı, İstanbul 2019.
31. Tanör, Bülent/Yüzbaşıoğlu, Necmi, 1982 Anayasasına Göre Türk Anayasa Hukuku, Beta, 16. Bası, İstanbul 2016.
32. Tunç, Hasan/Osma, Murat, “Kanuni İdare İlkesi Kapsamında Türk ve KKTC Hukukunda Olağan Dönem Kararnameleri ve Yargısal Denetimi”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Y. 2023, C. 164, S. 2, s. 55-96.
33. Turhan, Mehmet, Hükümet Sistemleri ve 1982 Anayasası, Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, Diyarbakır 1989.
34. Ulu, Güher, İdari İşlemin Yetki Unsuru, Seçkin, Ankara 2012.
35. Ulu, Güher, İdari İşlemin Sebep Unsuru ve Yargısal Denetimi, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Anabilim Dalı, Bursa 2021.
36. Uluşahin, Nur, Saf Hükümet Sistemleri Karşısında İki Başlı Yürütme Yapılanması, Yetkin, Ankara 2007.
37. https://mevzuat.mahkemeler.net/MEVZUAT/Karar/index