Hizmet Tespiti Davalarında Kurumun İstinaf Kanun Yoluna Başvurma Hakkı

Yıl 2025, Cilt: 2 Sayı: 2, 197 - 218, 30.12.2025

Andaç Esemen

https://izlik.org/JA46TJ93BN

Öz

Ülkemizde kayıt dışı çalışma olgusu yani sigortalılığın bildirilmemesi sıklıkla meydana gelmektedir. Bu hallerde kişilerin sigortalılığın tespitinin yapılarak kişilerin sosyal güvenlik hakkına kavuşabilmesi için uygulamada hizmet tespiti davaları olarak adlandırılan davalar açılmaktadır. Bu davalarda Sosyal Güvenlik Kurumu’nun rolünün ne olacağı konusunda uzun süre kanuni düzenleme yoktu. Bu dönemde gerek öğretideki baskın görüş gerekse Yargıtay uygulamasına göre Sosyal Güvenlik Kurumu bu davalarda davalı olarak yer almaktaydı. Daha sonra İş Mahkemeleri Kanunu’nda yapılan düzenlemeyle Sosyal Güvenlik Kurumu’nun bu davalarda fer’i müdahil olarak yer alacağı düzenlenmiştir. Bu düzenleme yeni İş Mahkemeleri Kanunu’nda da korunmuştur. Usul hukukumuzda fer’i müdahil yalnızca yanında davaya katılan tarafla birlikte istinaf kanun yoluna başvurabilir. Yani fer’i müdahilin bağımsız olarak istinaf kanun yoluna başvurma hakkı yoktur. Ancak İş Mahkemeleri Kanunu’nda konuya ilişkin özel hüküm getirilerek Sosyal Kurumu’nun davalı işverenden ayrı ve bağımsız olarak kanun yoluna başvurabileceği düzenlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Fer’i Müdahale , Hizmet Tespiti Davası , Fer’i Müdahale , Kayıt Dışı Çalışma , Sosyal Güvenlik Kurumu.

The Right Of The Institution To Appeal In Service Detection Cases

https://izlik.org/JA46TJ93BN

Öz

In our country, the phenomenon of unregistered work, that is, not reporting insurance status, occurs frequently. In these cases, in practice, cases called service determination cases are filed in order to determine the insurance status of the people and to obtain the right to social security. For a long time, there was no legal regulation regarding the role of the Social Security Institution in these cases. During this period, according to both the dominant view in the doctrine and the practice of the Supreme Court, the Social Security Institution was included as a defendant in these cases. Later, with the regulation made in the Labor Courts Law, it was regulated that the Social Security Institution would take part in these cases as a subsidiary intervener. This regulation has also been preserved in the new Labor Courts Law. In our procedural law, an accessory party can only file an appeal with the party participating in the case. In other words, the accessory intervener does not have the right to independently appeal. However, a special provision on the subject has been introduced in the Labor Courts Law and it has been regulated that the Social Institution can take legal action separately and independently from the defendant employer.

Anahtar Kelimeler

Additional Intervention , Service Detection Case , Additional Intervention , Unregistered Work , Social Security Institution.

Kaynakça

• Akdeniz AL, ‘5521 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nda Yapılan Son Değişiklikler’ (2016) 74 (Özel Sayı) İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası 47
• Akil C, İstinaf Kavramı (1 bs, Yetkin Yayınları 2010)
• Arslan R, Yılmaz E, Taşpınar Ayvaz S ve Hanağası E, Medeni Usul Hukuku (11 bs, Yetkin Yayıncılık 2025)
• Atalı M ve Ermenek İ, Medeni Usul Hukuku (2 bs, Seçkin Yayıncılık 2020)
• Atalı M, ‘Hizmet Tespit Davasının Sosyal Güvenlik Kurumuna İhbarı’ (2014) 16 (Özel Sayı) Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 631
• Atıcı C, Medeni Usul Hukukunda Dava Ehliyeti (1 bs, Seçkin Yayıncılık 2021)
• Bağlı Tahiroğlu Y, ‘Medeni Usul Hukukunda Davaya Müdahalede Vekalet Ücreti’ (2021) 8 (2) İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 475
• Berksoy İ, ‘Kanunyoluna Başvurunun İcraya Etkisi’ (2007) 5 (54) Legal Hukuk Dergisi 1845
• Çağlak Melez M, ‘6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu Kapsamında Kanun Yollarında Hukuki Yararın Rolü ve Önemi’ (2025) 20 (2) Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 986
• Ekin A, ‘Zorunlu Sigortalılık İlkesi Kapsamında Sigortalılık Hallerinin Çakışması ile Gelir ve Aylıkların Birleşmesi’ (2016) 6 (1) Sosyal Güvenlik Dergisi 94
• Ercan İ ve Özbay İ, ‘Medeni Usul Hukukunda Kanun Yollarından Feragat’ (2006) 5 (3-4) Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 433
• Erdönmez G, ‘HMK. m. 57/1, c Hükmü Çerçevesinde İhtiyari Dava Arkadaşlığının Mümkün Olduğu Haller’ (2014) 16 (Özel Sayı) Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 695
• Gören Ülkü N, ‘Dava Ortaklığı veya Davaya Müdahale Halinde Hakimin Reddi Talebinde Bulunabilecek Kişiler’ (2014) 16 (Özel Sayı) Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1624
• Görgün Ş, Börü L ve Kodakoğlu M, Medeni Usul Hukuku (13 bs, Yetkin Yayınları 2024)
• Gözütok Z ve Albayrak A, Alfabetik Medeni Usul El Kitabı (2 bs, Adalet Yayınevi 2025)
• Işık S, ‘Hükmün Tamamlanmasına Müracaat Bakımından Gerekli Olan Talep Şartı: Türk ve Alman Medeni Usul Hukuku (HMK m. 305/A; dZPO §321) Kapsamında Değerlendirmeler’ (2024) 9 (1) İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 211
• Karslı A, Medeni Muhakeme Hukuku (4 bs, Alternatif Yayıncılık 2014)
• Kılınç B, ‘Sigortalılık Başlangıç Tarihinin Tespiti Davası’ (2022) (49) Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 141
• Kuru B ve Aydın B, Medeni Usul Hukuku El Kitabı (3 bs, Yetkin Yayınları 2024)
• Mercimekoğlu H, ‘Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kanun Yolu’ (2017) 91 (1) İstanbul Barosu Dergisi 47
• Meriç N, ‘Medeni Yargılama Hukukunda Tasarruf ve Taleple Bağlılık İlkesinin Kapsamı ve Bazı Güncel Kararların Değerlendirilmesi’ (2014) 4 (2) Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 23
• Namlı M, ‘İş Uyuşmazlıkları ve İstinaf’ (2016) (36) Sicil Dergisi 119
• Özekes M, ‘İstinafla Birlikte Harç Konusunda Uygulamada Ortaya Çıkan Bazı Sorunlar’ (2017) (1) İzmir Barosu Dergisi 271
• Özekes M, Sorularla Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na Göre Medeni Usul Hukukunda Yeni Kanun Yolu Sistemi (2 bs, Türkiye Barolar Birliği Yayınları 2011)
• Öztürk S, Öğreti ve Yargıtay Kararları Işığında Hizmet Tespiti Davaları (1 bs, Yetkin Yayınları 2021)
• Pekcanıtez H ve Erişir E, ‘Medeni Yargıda İstinaf ile İlgili Hükümlerin Zaman İtibariyle Uygulanması’ (2016) 65 (4) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 3617
• Pekcanıtez H ve Meriç N, Medeni Usul Hukukunda Fer’i Müdahale (2 bs, On İki Levha Yayıncılık 2020)
• Pekcanıtez H, ‘Hukuki Dinlenilme Hakkı’ (2000) (Özel Sayı) Dokuz Eylül Üniversitesi Yayınları 753
• Pekcanıtez H, Atalay O ve Özekes M, Medeni Usul Hukuku Ders Kitabı (12 bs, On İki Levha Yayıncılık 2024)
• Tanrıver S, ‘Hukuk Muhakemeleri Kanunu Tasarısı’nın 1 İla 122. Maddelerinde Yer Alan Temel Düzenlemeler ve Bunların Genel Çerçevede Değerlendirilmesi’ (2008) 57 (3) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 635
• Tanrıver S, Medeni Usul Hukuku (3 bs, 2. Cilt, Filiz Kitabevi 2025)
• Taşpolat Tuğsavul M, ‘İstinaf İncelemesi Sonucunda Verilebilecek Kararlar’ (2018) 30 (134) Türkiye Barolar Birliği Dergisi 313
• Yılmaz E, ‘Hukuk Muhakemeleri Kanununun Getirdikleri’ (2011) (2) Ankara Barosu Dergisi 213
• Yılmaz E, İstinaf (2 bs, Yetkin Yayınları 2005)
• Yılmaz H, ‘Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile İş Yargılamasında Ne Değişti?’ (2011) 4 (24) Sicil İş Hukuku Dergisi 191
• Yücel M, ‘Hizmet Tespit Davasının Yargılama Usulü Genel Bilgiler’ (2016) 2 (3) İstanbul Aydın Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 75
• https://kazanci.com.tr
• https://www.lexpera.com.tr