Maddi ve Manevi Değerler Eşliğinde Çin İmparatorluğu’nun Son Döneminden Çin Halk Cumhuriyeti’nin İlk Dönemine Çin Milliyetçiliğinin Dönüşümü

Yıl 2025, Cilt: 6 Sayı: 2, 230 - 245, 27.12.2025

Erden Kişi , Celalettin Güngör

Öz

ÖZ
Devletlerin kuruluş, gelişim ve dönüşüm süreçlerinde önemli bir dinamo görevi gören milliyetçilik, özellikle 20. yüzyıl sürecinde ve sonrasında neredeyse tüm dünya toplumlarında varlık göstermiştir. İmparatorluktan cumhuriyet rejimine geçen toplumlarda ise milliyetçilik ideolojisinin, daha önemli bir görev üstlendiği bilinmektedir. Bu temelde, her toplumun farklı bir milliyetçilik tanımı olduğu gibi milliyetçilik ideolojisinden farklı beklentilerinin olduğu da görülmektedir. Çin halkının ise 20. yüzyıl sürecinde milliyetçilikten, sömürgecilik karşıtı hareket kabiliyeti kazanmak ve yeni bağımsız bir devlet beklediği anlaşılmaktadır. Bu çalışmada, 20. yüzyılda önemli bir devrim yaşayarak, imparatorluk sürecini kapatıp, cumhuriyet sürecine geçiş yapan Çin halkının, maddi ve manevi değerler ile harmanladığı Çin milliyetçiliği, anlaşılmaya çalışılmıştır. Bu süreçte, Çin halkının milliyetçilikten neler beklediği, bu uğurda ne gibi mücadeleler verdiği, analiz edilmiştir. Ayrıca, devlet ve toplum nazarında milliyetçilik ideolojisinin sahip olduğu önem gün yüzüne çıkarılmıştır. Çalışmamız özelinde literatür taraması yapılarak, bilimsel bir yol takip edilmiştir. Yerli ve yabancı dillerde hazırlanan eserlerden istifade edilerek, çalışmamız bilimsel bir temele oturtulmuştur. Son tahlilde ise derleme bir eser meydana gelmiştir.Anahtar Kelimeler: Çin Milliyetçiliği, Çin İmparatorluğu, ÇHC, Milliyetçilik.

Anahtar Kelimeler

çin milliyeçtiliği , çin imparatorluğu , çhc , milliyetçilik

The Transformation of Chinese Nationalism from the Late Period of the Chinese Empire to the Early Period of the People's Republic of China Accompanied by Material and Spiritual Values

Öz

ABSTRACT
Nationalism, which acts as an important dynamo in the establishment, development and transformation processes of states, has been present in almost all societies in the world, especially during and after the 20th century. It is known that the ideology of nationalism has assumed a more important role in societies that transitioned from an empire to a republican regime. On this basis, it is seen that each society has a different definition of nationalism and different expectations from the ideology of nationalism. It is understood that the Chinese people expected from nationalism to gain the ability to act against colonialism and to establish a new independent state during the 20th century. In this study, it was tried to understand the Chinese nationalism that the Chinese people, who experienced an important revolution in the 20th century, closed the empire process and transitioned to the republic process, transformed with material and spiritual values. In this process, what the Chinese people expected from nationalism and what kind of struggles they gave for this cause were analyzed. In addition, the importance of the ideology of nationalism in the eyes of the state and society was brought to light. In our study, a scientific path was followed by a literature review. Our study was based on a scientific basis by benefiting from works prepared in local and foreign languages. In the final analysis, a compilation work has been created.
Keywords: Chinese Nationalism, Chinese Empire, PRC, Nationalism.

Anahtar Kelimeler

chinese nationalism , chinese empire , prc

Kaynakça

• Ablet, A. (2021). Çin’in Dış Politikalarına Farklı Alanlardan Bakış. Ankara: Astana Yayınları.
• Anderson, B. (2017). Hayali Cemaatler: Milliyetçiliğin Kökenleri ve Yayılması. Çev. İskender Savaşır, İstanbul: Metis Yayıncılık.
• Bilgin, H. (2008). Stratejik Açıdan Çin’in Dünü ve Bugünü. İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, Doktora Tezi.
• Birrell, A. (2016). Çin Mitleri. Çev. Melisa Pancar, Ankara: Phoenix Yayınevi.
• Bucknall, Kevin B. (1999). Chinese Business Etiquette and Culture. Raleigh: Boson Books.
• Carr, Edward H. (2015). Milliyetçilik ve Sonrası. Çev. Osman Akınhay, İstanbul: İletişim Yayınları.
• Davis, Edited by Edward L. (2005). Encyclopedia of Contemporary Chinese Culture. New York: Routledge.
• Dekker, H., Malová, D. and Hoogendoorn, S. (2003). Nationalism and its explanations. Political Psychology, 24.2, 345-376.
• Dillon, M. (2016). Modernleşen Çin’in Tarihi. Çev. Eylem Ümit Atılgan, Aydın Atılgan, İstanbul: İletişim Yayınları.
• Edited by Amy Olberding and Philip J. Ivanhoe. (2011). Mortality in Traditional Chinese Thought. Albany: State University of New York Press.
• Edited by Wen-Shing Tseng and David Y. H. Wu. (1985). Chinese Culture and Mental Health. Florida: Academic Press, INC., 1985.
• Elman, Benjamin A. (2008). A Cultural History of Modern Science in China. London: Harvard University Press,
• Feyzioğlu, Hamiyet S. (2017). Batı- Çin Savaşları ve Osmanlı Devleti. TAD, C.36/ S.62, 89-100.
• Gellner, E. (2016). Milliyetçiliğe Bakmak. Çev. Simten Coşar, Saltuk Özertürk, Nalan Soyarık, İstanbul: İletişim Yayınları.
• Güç, A. (2001). Konfüçyüs ve Konfüçyüzcülük. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 10, Sayı 2, 43-65.
• Gündüz, A. (2016). Sömürgecilik Kavramı ve Sömürgeci Devletlerin Uyguladığı Taktikler ‘‘Ortadoğu Örneği’’. Tarih Okulu Dergisi, Yıl 9, Sayı XXV, 763-784.
• Goodman, David S. G. and Segal, G. (1994). China Deconstruct: Politics, Trade and Regionalism. Londan: Routledge.
• Hammond, Kenneth J. (2004). From Yao to Mao: 5000 Years of Chinese History Part I. Mexico City: The Teaching Company Limited Partnership.
• Hançerlioğlu, O. (1985). Felsefe Ansiklopedisi (6. Cilt). İstanbul: Remzi Kitapevi.
• Hodge, Author(s): B. (1998). The Politics of Chinese Language and Culture: The Art of Reading Dragons (Culture and Communication in Asia). London and New York: Routledge.
• Hodous, L. (1947). Konfiçyüz Dini. Çev. Günay Tümer, The Great Religions of The Modern World. Der. Edward J. Jurji, New Jersey: Princeton.
• Jaffrelot, C. (2005). For a theory of nationalism. In Revisiting nationalism: Theories and processes (pp. 10-61). New York: Palgrave Macmillan US.
• Jenson-Elliott, C. (2014). Ancient Chinese Dynasties. San Diego: Reference Point Press.
• Kavas, A. (2019. Afrika’da Sömürgeciliğin XIX.YY İkinci Yarısına Kadar Kurulamamasında Osmanlı Devleti’nin Rolü. http://www.tasamafrika.org, (10.04.2019).
• Kuiper, K. (2011). The Culture of China. New York: Britannica Educational Publishing.
• Lewis, Mark E. (2007). The Early Chinese Empires Qin and Han. London: Harvard University Press.
• Mittler, R. (2008). Modern Çin. Çev. İnci Öztürk, Ankara: Dost Kitap Evi Yayınları.
• Ming, Ku H. (2003). Çin Halkının Zihniyeti. Çev. Hanife Güven, Ankara: Doğu Batı Yayınları.
• Mohapatra, A. R. (2003). Budizm. Philosophy of Religion an Approach to World Religions, India, 1990, s. 170, Çev. Hidayet Işık, Necmettin Erbakan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 16, Sayı 16, 169-181.
• Roskin, Michael G. (2016). Çağdaş Devlet Sistemleri: Siyaset, Coğrafya, Kültür. Çev. Bahattin Seçilmişoğlu, Ankara: Liberte Yayınları.
• Simon, E. (2015). Çin Uygarlığı. Çev. Oğuz Adanır, Ankara: Doğu Batı Yayınları.
• Smith, Anthony D. (2000). TheSacred'Dimension of Nationalism. Millennium, 29.3, 791-814.
• Suziki, Daisetz T. (2012). Çin Felsefesi Tarihi. Çev. Ahmet Aydoğan, Ankara: Say Yayınları.
• Suyin, H. (1999). Sabah Tufanı II (Kuledeki Rüzgâr): Mao Zedung ve Çin Devrimi 1949-1975. Çev. Kürşat Bozkurt, İstanbul: Berfin Yayınları.
• Spence, Jonathan D. (1990). The Search For Modern China. New York: W.W. Norton & Campany.
• Yu-Lan, F. (2009). Çin Felsefesi Tarihi. Çev. Fuat Aydın, İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
• Weghaupt, H. (2002). Jeopolitik Aynada ‘‘Orta İmparatorluk’’. Çev. A. Altay Ünaltay, Uzak ve Eski Komşumuz Çin. Der. Yılmaz Tezkan, Ankara: Ülke Kitapları.
• Qiang, N. (2004). Art, Religion and Politics in Medieval China. Canada: University of Hawai‘i Press. Yeni Dünya Düzeninde Çin Halk Cumhuriyeti. SEDAM (Strateji Düşünce ve Analiz Merkezi), (Aralık 2017)