Balıkesir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, araştırma ve yayın süreçlerinin tüm aşamalarında aşağıdaki ulusal ve uluslararası ilke ve düzenlemeleri esas alır:

• Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayımlanan COPE Core Practices ve COPE akış şemaları
• COPE, DOAJ, OASPA ve WAME tarafından ortak yayımlanan Principles of Transparency and Best Practice in Scholarly Publishing
• Singapur Araştırma Doğruluğu Bildirgesi (Singapore Statement on Research Integrity)
• Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi
• 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu
• TR Dizin Dergi Değerlendirme Kriterleri

COPE ilke ve rehberlerine https://publicationethics.org adresinden ulaşılabilir.

1. ARAŞTIRMA ETİĞİ

1.1. Temel ilkeler
Dergiye gönderilen çalışmaların; dürüstlük, doğruluk, şeffaflık, hesap verebilirlik ve bilimsel yöntemlere uygunluk ilkeleri gözetilerek planlanmış, yürütülmüş ve raporlanmış olması gerekir. Araştırmanın tasarımı, veri toplama, analiz ve yorumlama aşamalarında bilimsel standartlara uyulması yazar(lar)ın sorumluluğundadır.

1.2. Katılımcı hakları ve aydınlatılmış onam
İnsan katılımcılarla yürütülen araştırmalarda (anket, görüşme, odak grup, gözlem, deney vb.) katılımın gönüllülüğü esastır. Katılımcılara araştırmanın amacı, kapsamı ve verilerin nasıl kullanılacağı açıklanmalı ve aydınlatılmış onamları alınmalıdır. Katılımcıların kimlik bilgileri gizli tutulmalı, veriler anonimleştirilmeli ve katılımcılara hiçbir şekilde zarar verilmemelidir. Çocuklar ve kırılgan gruplarla yapılan çalışmalarda ek koruma önlemleri alınmalıdır.

1.3. Etik kurul onayı
Etik kurul izni gerektiren çalışmalarda izin, veri toplama sürecinden önce alınmış olmalıdır. İzne ilişkin bilgiler (kurul adı, karar tarihi ve sayı numarası) hem makalenin Yöntem bölümünde hem de kaynakçadan önce yer alan "Beyanlar" bölümünde belirtilmelidir. Etik kurul izni gerektiren çalışma türleri ve örnek beyan ifadeleri "Etik Kurul İzni" sekmesinde yer almaktadır.

1.4. Veri, ölçek ve materyal kullanımı

• Başkalarına ait ölçek, anket, görsel ve benzeri materyaller, sahiplerinden izin alınarak ve kaynak gösterilerek kullanılmalıdır.
• Kişisel veriler 6698 sayılı Kanun'a uygun şekilde işlenmelidir.
• Yazarlar, araştırma verilerini makul bir süre saklamalı ve editörlüğün talebi hâlinde inceleme amacıyla sunabilmelidir.

1.5. Araştırma etiğine aykırı eylemler
Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi kapsamında aşağıdaki eylemler etik ihlal kabul edilir:

• İntihal: Başkalarının fikir, yöntem, veri veya yazılarını atıf yapmadan kullanmak.
• Sahtecilik (uydurma): Gerçekte olmayan veya değiştirilmiş verileri kullanmak.
• Çarpıtma: Araştırma kayıtlarını veya verileri tahrif etmek, bulguları araştırma hipotezine uyacak şekilde değiştirmek.
• Tekrar yayım: Aynı araştırma sonuçlarını birden fazla yayın olarak sunmak.
• Dilimleme: Bir araştırmanın sonuçlarını bütünlüğünü bozacak şekilde parçalayıp ayrı yayınlar hâlinde sunmak.
• Haksız yazarlık: Katkısı olmayanları yazar yapmak ya da katkısı olanları yazar listesinden çıkarmak.
• Beyan eksikliği: Destek ve finansman kaynaklarını belirtmemek.
• Onamsız veya izinsiz araştırma: Etik kurul onayı veya katılımcı onamı almadan araştırma yürütmek.

2. YAYIN ETİĞİ

2.1. Özgünlük ve eş zamanlı gönderim
Dergiye gönderilen makale özgün olmalı, daha önce yayımlanmamış olmalı ve aynı anda başka bir dergide değerlendirme sürecinde bulunmamalıdır. Tezden, bildiriden veya projeden üretilen çalışmalar, ana başlığa verilecek dipnotla belirtilmelidir.

2.2. İntihal ve benzerlik kontrolü
Tüm makaleler intihal tespit yazılımıyla taranır. Benzerlik oranlarına ve uygulanan kurallara ilişkin ayrıntılar "İntihal Politikası" sekmesinde yer almaktadır.

2.3. Yazarlık
Yazar olarak listelenen herkes; çalışmanın tasarımına, verilerin toplanmasına, analizine veya yorumlanmasına önemli katkı sağlamış, metnin yazımına ya da eleştirel olarak gözden geçirilmesine katılmış, son hâlini onaylamış ve çalışmanın tamamından sorumluluk almayı kabul etmiş olmalıdır.

Katkısı bu ölçütleri karşılamayan kişilere Teşekkür bölümünde yer verilir. Başkası adına yazma (hayalet yazarlık) ve katkısı olmayan kişileri yazar olarak ekleme (hediye yazarlık) kabul edilmez. Yapay zekâ araçları yazar olarak listelenemez; yapay zekâ kullanımına ilişkin kurallar "Yapay Zeka Kullanımı" sekmesinde yer almaktadır. Çok yazarlı makalelerde her yazarın katkısı "Yazar Katkı Oranı Beyanı" ile belirtilir.

2.4. Yazarlığa ilişkin değişiklikler
Yazar listesi ve sıralaması ilk gönderimde kesinleşmiş olmalıdır. Yazar ekleme, çıkarma veya sıra değişikliği yalnızca makale kabul edilmeden önce ve Editörün onayıyla yapılabilir. Bunun için sorumlu yazar, değişikliğin gerekçesini ve tüm yazarların (eklenen ya da çıkarılan yazar dahil) yazılı onayını Editöre iletmelidir. Talep değerlendirilirken makalenin süreci askıya alınır.

2.5. Çıkar çatışması
Yazarlar, çalışmayı veya sonuçlarını etkileyebilecek her türlü finansal ve kişisel ilişkiyi beyan etmelidir: istihdam, danışmanlık, hisse sahipliği, ücretli hizmet, patent, hibe, kişisel ilişki veya akademik rekabet gibi. Çıkar çatışması yoksa bu durum da beyan edilir ("Yazar(lar), herhangi bir çıkar çatışması bulunmadığını beyan eder.").

2.6. Destek ve finansman
Çalışmayı destekleyen kurum veya kuruluşlar ile proje numarası belirtilmelidir. Destekleyicinin çalışmanın tasarımında, veri toplanmasında, analizde, yazımda veya yayın kararında bir rolü varsa bu rol açıklanmalıdır.

2.7. Beyanlar
Her makalenin sonunda, kaynakçadan önce "Beyanlar" başlığı altında şu bilgiler yer alır:

• Araştırma ve Yayın Etiği Beyanı
• Etik Kurul Onayı
• Çıkar Çatışması Beyanı
• Destek/Finansman Beyanı
• Yazar Katkı Oranı Beyanı
• Yapay Zekâ Kullanım Beyanı

Ayrıntılar "Yazım Kuralları" sekmesinde yer almaktadır.

2.8. Kapsayıcı dil
Makalelerde; cinsiyet, etnik köken, din, engellilik veya başka herhangi bir özellik bakımından ayrımcı, önyargılı ya da klişe ifadeler kullanılmamalıdır. Örneğin "bilim adamı" yerine "bilim insanı", "chairman" yerine "chairperson" tercih edilmelidir.

3. ETİK POLİTİKA

3.1. Yazarların sorumlulukları

• Çalışmanın özgün olduğunu ve yukarıdaki araştırma ve yayın etiği ilkelerine uyulduğunu taahhüt etmek.
• Tüm beyanları eksiksiz ve doğru biçimde sunmak.
• Hakem ve editör görüşlerine süresi içinde, gerekçeli olarak yanıt vermek.
• Yayımlanmış çalışmasında önemli bir hata fark ettiğinde, düzeltme veya geri çekme için derhal editörlüğe başvurmak.

3.2. Editörlerin sorumlulukları

• Makaleleri yalnızca bilimsel nitelik, özgünlük, geçerlilik ve derginin kapsamına uygunluk bakımından değerlendirmek. Yazarların etnik kökeni, cinsiyeti, uyruğu, dini inancı, siyasi görüşü veya kurumu kararları etkilemez.
• Çift taraflı kör hakem sürecini adil, tarafsız ve zamanında yürütmek. Hakemleri uzmanlık alanına göre, çıkar çatışması gözeterek ve mümkün olduğunca yazarın kurumundan farklı kurumlardan seçmek.
• Değerlendirme sürecindeki makalelere ilişkin tüm bilgileri gizli tutmak. Yayımlanmamış bilgileri yazarın izni olmadan kendi çalışmalarında kullanmamak.
• Çıkar çatışması bulunduğu makalelerin sürecinden çekilmek.
• Hakem önerilerini dikkate alarak gerekçeli karar vermek ve yazarlara açıklayıcı geri bildirim sağlamak.
• Yayımlanmış içerikteki hataların hızla düzeltilmesini sağlamak; eleştirilere yapıcı yaklaşmak ve eleştirilen yazarlara cevap hakkı tanımak.
• Yazar, hakem ve okuyucuların kişisel verilerini korumak.

3.3. Hakemlerin sorumlulukları

• Yalnızca uzmanlık alanındaki ve çıkar çatışması bulunmayan makaleleri değerlendirmeyi kabul etmek. Çıkar çatışması fark ettiğinde editörü bilgilendirip değerlendirmeden çekilmek.
• Değerlendirmeyi, daveti kabul ettiği tarihten itibaren 30 gün içinde tamamlamak.
• Makaleyi tarafsız, nesnel ve nazik bir dille değerlendirmek; Hakem Değerlendirme Formu'nu eksiksiz doldurmak ve kararını gerekçelendirmek.
• Majör revizyon istediği makalenin düzeltilmiş hâlini ikinci tur için değerlendirmek.
• Makaleyi ve değerlendirme sürecine ilişkin bilgileri gizli tutmak. Makaleyi üçüncü kişilerle paylaşmamak, yapay zekâ araçlarına yüklememek ve kendi çalışmalarında kullanmamak.
• İntihal, veri çarpıtma veya başka bir etik ihlal şüphesini editöre bildirmek.

3.4. Yayıncının sorumlulukları
Dergi, Balıkesir Üniversitesi tarafından yayımlanır ve tüm giderleri Üniversite tarafından karşılanır. Yayıncı; editoryal kararlara müdahale etmez, editörlerin bağımsız karar almasını güvence altına alır ve siyasi ya da ticari kaygıların yayın kararlarını etkilemesine izin vermez. Yayımlanan makalelerin kalıcı erişimi ve arşivlenmesi DergiPark altyapısı üzerinden sağlanır.

3.5. Editör ve kurul üyelerinin makaleleri
Baş editör, editörler veya kurul üyelerinin yazarı olduğu makaleler, yazarla çıkar ilişkisi bulunmayan başka bir editöre atanır. Yazar konumundaki editör; hakem seçimine, hakem raporlarına ve karar sürecine katılamaz ve bunlara erişemez. Bu makaleler de diğer tüm makalelerle aynı çift taraflı kör hakem sürecinden geçer.

3.6. Etik ihlal şüphelerinin ele alınması
Etik ihlal şüphesi; değerlendirme öncesinde, sırasında veya yayımlandıktan sonra ortaya çıkabilir. Böyle bir durumda ilgili COPE akış şemaları doğrultusunda işlem yapılır. Yazar(lar)dan açıklama istenir. Gerekli görülürse yazarın kurumu bilgilendirilir ve makale süreçten çıkarılır.

3.7. Düzeltme, geri çekme ve endişe bildirimi

• Düzeltme: Yayımlanmış bir makalede sonuçları etkilemeyen hatalar tespit edildiğinde düzeltme metni yayımlanır.
• Geri çekme: Ciddi hata, intihal, veri uydurma/çarpıtma veya tekrar yayım tespit edildiğinde makale COPE geri çekme rehberi doğrultusunda geri çekilir. Geri çekilen makale sistemden silinmez; "GERİ ÇEKİLDİ" ibaresiyle erişimde kalır ve gerekçesini açıklayan bildirimle ilişkilendirilir.
• Endişe bildirimi: İnceleme sürerken okuyucuları bilgilendirmek amacıyla endişe bildirimi (expression of concern) yayımlanabilir.

3.8. Gizlilik ve kişisel verilerin korunması
Dergi sistemine kaydedilen isimler ve e-posta adresleri yalnızca derginin yayın süreçleri için kullanılır, başka amaçlarla veya üçüncü kişilerle paylaşılmaz.

3.9. İtiraz, şikâyet ve etik ihlal bildirimi
Editör kararlarına itiraz ve şikâyet usulü "İtiraz ve Şikâyet Politikası" sekmesinde açıklanmıştır. Etik olmayan bir davranış veya içerikle karşılaşan herkes durumu iibfdergi@balikesir.edu.tr adresine bildirebilir. Bildirimler gizlilik içinde ele alınır.

3.10. Telif hakkı ve lisans
Makalelerin telif hakkı yazar(lar)da kalır ve makaleler CC BY-NC 4.0 lisansı ile yayımlanır. Ayrıntılar "Açık Erişim ve Lisans Politikası" sekmesinde yer almaktadır.