Dilbilimden Jacques Lacan’a Dilin Ontolojik Doğası

Öz

Bu makale psikanalitik düşünür Jacques Lacan’ın dil üzerine ortaya koyduğu düşüncelerinin kavramsal yapısını inceler. Lacancı kuram olarak adlandırılan bu bakış açısının temelinde disiplinler arası etkileşimin yer aldığı çoğu araştırmacı ve düşünce insanı tarafından dile getirilir. Lacan özellikle dilbilimci Ferdinand de Saussure’ün dilsel beceri, dilin toplumsal ve konuşma kısımlarını anlatmak için kullandığı langage, langue ve parole terimlerini kendi kuramına taşıyıp onları kavramsal düzeyde anlamlandırmıştır. Yine Saussure’ün gösterge kavramını da ele alan Lacan, gösterenin öznenin kuruluşundaki işlevine ilişkin kuramsal bir yaklaşım geliştirmiştir. Lacan’ın etkilendiği bir başka dilbilimci ise, Roman Jakobson’dur. Lacan, Jakobson’un metafor ve metonimi kavramlarını, sırasıyla Freud’un yoğunlaşma ve yerdeğiştirme kavramlarıyla ilişkilendirerek psikolojik süreçler ile dil ve konuşma arasındaki bazı işlevsel olguların varlığına işaret etmiştir. Böylece Lacan dilbilimsel kuramlardan aldığı destekle psikanalitik ve felsefe alanında çokça tartışılan özne ve öteki gibi kavramlarını geliştirir. Özellikle bu iki kavram modern felsefede önemli tartışmalara yol açmış olup, yeni felsefi akımların ortaya çıkmasında katkı sunmuştur. Yapısalcılık, postyapısalcılık, yapısöküm, postmodernizm gibi akımların ilerlemesinde Lacan’ın düşünsel etkisi çok fazla olmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Dil
• Lacan
• Saussure
• Özne
• Gösterge

The Ontological Nature of Language from Linguistics to Jacques Lacan

Öz

This article examines the conceptual structure of psychoanalytic thinker Jacques Lacan's thoughts on language. It is stated by many researchers and thinkers that interdisciplinary interaction is the basis of this perspective, called Lacanian theory. Lacan especially brought the terms langage, langue and parole, which linguist Ferdinand de Saussure used to describe linguistic skill and the social and speaking parts of language, into his theory and gave them meaning at a conceptual level. Lacan, who also discussed Saussure's concept of the sign, developed a theoretical approach regarding the function of the signifier in the establishment of the subject. Another linguist who was influenced by Lacan is Roman Jakobson. By associating Jakobson's concepts of metaphor and metonymy with Freud's concepts of condensation and displacement, respectively, Lacan pointed out the existence of some functional phenomena between psychological processes and language and speech. Thus, with the support he receives from linguistic theories, Lacan develops concepts such as subject and other, which are widely discussed in the field of psychoanalysis and philosophy. Especially these two concepts have led to important discussions in modern philosophy and contributed to the emergence of new philosophical movements. Lacan's intellectual influence has been great in the progress of movements such as structuralism, poststructuralism, deconstruction and postmodernism.

Anahtar Kelimeler

• Language
• Lacan
• Saussure
• Subject
• Sign

Kaynakça

1. ALTINÖRS, S. A. (2018). Dil Felsefesindeki Klasik Anlayışa Karşı Saussure’ün Örtük İtirazları. Kilikya Felsefe Dergisi. 1: 27-38.
2. CASSIRER E. (2005). Sembolik Formlar Felsefesi 1- Dil. Çev. Milay Köktürk. İstanbul: Hece Yayınları.
3. CASSIRER E. (2012). Sembol Kavramının Doğası Üzerine. Çev. Milay Köktürk. İstanbul: Hece Yayınları.
4. CHIESA, L. (2007). Subjectivity and Otherness- A Philosophical Reading of Lacan. London: The MIT Press. CHOMSKY, N. (1963). Formal Properties of Grammar. Vol. 11. New York: Handbook of Mathematical Psychology.
5. CHOMSKY, N. (2001). Dil ve Zihin. Çev. Ahmet Kocaman. Ankara: Ayraç Yayınevi.
6. FINK, B. (1995). The Lacanian Subject: Between Language and Jouissance. New Jersey: Princeton University Press.
7. FU, Y. (1994). Zero-Signified and the Self-Reference Function, Colletced Works of Poetic Linguistics. Chengdu: Xinan Jiaotong University Press.
8. HJELMSLEV, L. (1969). Prolegomena to a Theory of Language. Translated by Francis J. Whitfield. Madison, Milwaukee, and London: The University of Wisconsin Press.

9. HOLDCROFT, D. (1991). Saussure “Signs, System, And Arbitrariness”. Cambridge, New York: Cambridge University Press.
10. JAKOBSON, R., HALLE, M. (1956). Fundamentals of Language. Netherlands: Mouton & Co., Printers, The Hague.
11. JAKOBSON, R. (1960). Style in Language. Ed. Thomas A. Sebeok. London: The Technology Press of Massacltusetts Institute of Technology.
12. JAKOBSON, R. (1985). Verbal Art, Verbal Sign, Verbal Time. Ed. Krystyna Pomorska and Stephen Rudy. Minneapolis: University of Minnesota Press.
13. LACAN, J. (1993). The Seminar Book III. The Psychoses, (1955–56), Edited by Jacques-Alain Miller. Translated By Russell Grigg, London: Routledge.
14. LACAN, J. (2017). The Seminar Book V. Formations of the Unconscious, (1957–58). Edited by Jacques-Alain Miller. Translated By Russell Grigg. Cambridge: Polity Press.
15. LACAN, J. (2019). The Seminar Book VI. Desire and its Interpretation, (1958 -59). Edited by Jacques-Alain Miller. Translated By Bruce Fink. Cambridge: Polity Press.
16. LACAN, J. (1981). The Seminar Book XI. The Four Fundamental Concepts of Psycho-Analysis, (1963-64). Edited by Jacques-Alain Miller. Translated by Alan Sheridan. New York: W. W. Norton & Company.
17. LACAN, J. (1998). The Seminar Book XX. Encore, On Feminine Sexuality, the Limits of Love and Knowledge, (1972-73). Edited by Jacques-Alain Miller. Translated by Bruce Fink. New York/London: W. W. Norton & Company.
18. LACAN, J. (2005). Écrits. Translated by Bruce Fink in Collaboration with Heloise Fink and Russell Grigg. New York, London: W. W. Norton & Company.
19. LACAN, J. (2022). Psikanalizin Temel İlkeleri. Çev. Mutluhan İzmir. Ankara: Çolpan Kitap.
20. NASİO, J.D. (2007). Jacques Lacan’ın Kuramı Üzerine Beş Ders. Çev. Özge Erşen- Murat Erşen. Ankara: İmge Kitabevi.
21. PEIRCE, C. S. (2011). Logic as Semiotic: The Theory of Signs. Philosophical Writings of Peirce, Selected and Edited With an Introduction by Justus Buchler. New York: Dover Publications, Inc.
22. POMORSKA, K. (1985). Roman Jakobson “Verbal Art, Verbal Sign, Verbal Time”. Ed. Krystyna Pomorska and Stephen Rudy. Minneapolis: University of Minnesota Press.
23. ROSS, S. D. (1994). The Limits of Language. New York: Fordham University Press.
24. SAUSSURE, d. Ferdinand (1971). Cours de Linguistique Générale (1916). Publié Par: Charles Bally et Albert Sechehaye, Paris: Payot.
25. SAUSSURE, d. F. (1959). Course in General Linguistics. Ed. Charles Bally and Albert Sechehaye. Translated by Wade Baskin. New York: Philosophical Library.
26. SAUSSURE, d. F. (1998). Genel Dilbilim Dersleri. Çev. Berke Vardar. İstanbul: Multilingual Yayınları.
27. ZHANG R. (1994). The Summary of Litestrrary Liguistics in Poetcis of Twentyth Century, Colletced Works of Poetic Linguistics. Chengdu: Xi!nan Jiaotong University Press.