Gaza (Palestine) as a Case of Urbicide

Öz

It is a known fact that during periods of war, where human and urban rights are disregarded, the powerful always carry out attacks against the urban memory of the weak. At this junction, one of the emerging concepts is urbicide. Urbicide refers not only to the physical destruction of a city but also to making it uninhabitable across social, cultural, economic, and environmental dimensions. In this context, this study examines the phenomenon of urbicide -examples of which have been previously encountered in various countries and cities - specifically in terms of Gaza in Palestine, and seeks to answer whether the violence directed at Gaza constitutes urbicide. Consequently, it is observed that the events unfolding in Gaza directly target the people and the urban spaces that constitute the city's core memory. Based on this, it is concluded that the city of Gaza has been subjected to urbicide. The assessment argues that there needs to be progress in international politics towards preventing and punishing urbicide.

Anahtar Kelimeler

• City
• Cide
• Urbicide
• Gaza
• Palestine

Etik Beyan

It is declared that scientific and ethical principles were followed during the preparation of this study and that all studies used are stated in the bibliography.

Bir Kent Kırım Örneği Olarak Gazze (Filistin)

Öz

İnsan ve kentli haklarının yok sayıldığı savaş dönemlerinde güçlü olanın zayıf olana karşı her zaman kentsel hafızaya karşı saldırı gerçekleştirdiği bilinmektedir. Bu noktada ortaya çıkan kavramlardan biri kent-kırım olmaktadır. Kent-kırım, bir kentin fiziksel yıkımı yanında sosyal, kültürel, ekonomik ve çevresel boyutlarda yaşanamaz hale getirilmesidir. Bu bağlamda çalışma, daha önce örneklerine farklı ülkelerde ve kentlerde rastlanan kent kırım olgusunu, Filistin’in Gazze kenti açısından ele almakta ve Gazze kentine yönelen bu şiddetin bir kent kırım olup olmadığı sorusuna cevap aramaktadır. Neticede Gazze kentinde yaşanılanların doğrudan oradaki insanları ve kentin ana hafızasını oluşturan kentsel alanları hedef aldığı görülmektedir. Buradan hareketle, Gazze kentinin kent kırıma uğradığına yönelik bir sonuca varılmıştır. Değerlendirme kısmında, uluslararası siyasette kent kırımı önlemeye ve cezalandırmaya yönelik gelişmelerin yaşanması gerektiği öne sürülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Kent
• Kırım
• Kent-Kırım
• Gazze
• Filistin

Etik Beyan

Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur.

Kaynakça

1. ALVER, K. (2019). Kent Sosyolojisi. Konya: Çizgi Kitabevi.
2. BAL, H. (2011). Kent Sosyolojisi. Isparta: Fakülte Kitabevi.
3. BEININ, J. ve HAJJAR, L. (2014). Palestine, Israel and the Arab-Israel Conflict: A Primer. Washington, DC: Middle East Research and Information Project.
4. BIÇAKLI, H. A. (2012). Filistin-İsrail Sorunu Tarafların Etnik Söylemleri ve Antik Tarihin Filistin Topraklarında, Filistler ve İbraniler Arasında 3200 Yıl Önce Başlayıp 600 Yıl süren İlişkilerden Bugünkü Soruna Yansıyan Tarihsel Dinamikler. Düşünce Dünyasında Türkiz, 3(15), 97-113.
5. COWARD, M. (2001). Urbicide and Question of Community in Bosnia-Herzegiova. Published Doctoral Thesis, England: Newcastle University.
6. COWARD, M. (2004). Urbicide in Bosnia. Cities, War and Terrorism: Toward an Urban Geopolitics, Ed. Stephen Graham, (154-171), UK: Blackwell Publishing.
7. COWARD, M. (2007). Urbicide Reconsidered. Theory & Event, 10(2), Project MUSE, https://dx.doi.org/10.1353/tae.2007.0056.
8. COWARD, M. (2009). Urbicide: The Politics of Urban Destruction. Routledge Advances in International Relations and Global Politics, London and New York: Routledge-Taylor & Francis Group.

9. CAMPBELL, D., GRAHAM, S. ve MONK, D.B. (2007). Introduction of Urbicide: The Killing of Cities?. Theory & Event, 10(2), 1-35.
10. KARASU, M. A. (2008). Bir Kentin Ölümü: Kent-Kırım (Bosna Hersek Örneği). Çağdaş Yerel Yönetimler, 3(17), 51-64.
11. KARASU, M. A. (2009). Kente Karşı Suç-İmar Uygulamaları Bağlamında Kente Karşı İşlenen Suçlar. Ankara: Savaş Yayınevi.
12. KART, M. (2025). Filistinli Çocukların Eğitim Haklarının Sistematik İhlali: Askerî müdahaleler, Yerleşim Politikaları ve Eğitim Altyapısının Tahribatı. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11 (Özel Sayı), 87-105.
13. KELEŞ, R. (2019). 100 Soruda Türkiye’de Kentleşme, Konut ve Gecekondu. İzmir: Cem Yayınevi.
14. KELEŞ, R. ve MENGİ, A. (2021). Kent Hukuku. 2. Baskı. Ankara: İmge Kitabevi.
15. KESER, U. (2012). Manevi Miras Katliamı: Bosna-Hersek’te Kent-Kırım. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 2, 274-298.
16. KHALİDİ, R. ve IWIDAT, Q. (2024). Assessing the Economic and Social Impacts of Israel’s War on Palestine. Al-Muntaqa, 7(1), 80-90.
17. KHALİLİA, A.Z. (2024). Urbicide the City of Gaza. Proceedings of the 7th International Conference of Contemporary Affairs in Architecture and Urbanism (ICCAUA-2024) 23-24 May, 7(1), 1299-1309.
18. LEFEBVRE, H. (2019). Kentsel Devrim. Çev. Selim Sezer, İstanbul: Sel Yayınevi.
19. OCHA (2025). Flash Appeal for the Occupied Palestinian Territory 2026, Humanitarian Programme Cycle, https://www.ochaopt.org/content/flash-appeal-occupied-palestinian-territory-2026 (E.T: 03.04.2026).
20. OCHA (2026). Humanitarian Situation Update #323, Gaza Strip. East Jerusalem: United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs.
21. ÖZSOY, B. (2025). Arap Milliyetçiliği Miti: Yeni Orta Doğu'nun Şafağında Filistin'in Alacakaranlığı. Bölge Çalışmaları Dergisi, 4(2), 272-299.
22. SARIGÜL, M. H. ve ERBAŞ, İ. (2025). Kentkırım (Urbicide): Tanımı, Türleri ve Kentsel Yaşam Üzerindeki Yıkıcı Etkisi. 16. Uluslararası Mühendislik, Mimarlık ve Tasarım Kongresi, 20-22 Aralık 2025, İstanbul/Türkiye, Tam Metin Bildiri Kitabı.
23. SHAW, M. (2004). New Wars of the City: “Urbicide” and “Genocide”. Cities Under Siege: New Military Urbanism, Ed. Stephen Graham, (141-154). London: Verso Books.
24. SİPAHİ, E. B. ve ÇAKAR, R. (2023). Soykırımın Mekândaki İz Düşümü Olarak Kentkırım Anlatıları: Bosna Hersek Örneği Üzerinden Belgesel Film Analizi. İnsan & Toplum, 13(1), 159-195.
25. SİPAHİ, E. B. ve ÖZSOY, B. (2017). Kafkaslarda Bir Kentkırım Örneği Olarak Şuşa. First International Forum of the Caucasus Studies Scholars. Qafqazşünaslıq İnstitutu.
26. SOBOUT, A. (2025). Urbicide and Coming to Terms with the Past: Everyday Acts of Return and Reconstruction in Post-war Nahr el Bared. The International Journal of Transitional Justice, 19, 279-295.
27. ŞENGÜN, H. (2024). Kent Kültürüne Küreselleşme Perspektifinden Bakmak. Urban 21 Journal. 2(1), 1-9.
28. TEKELİ, İ. (2011). Kent, Kentli Hakları, Kentleşme ve Kentsel Dönüşüm. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
29. TİHEK (2024). Filistin’de İnsan Hakları İhlalleri ve Gazze Soykırımı Raporu, Ankara: Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu.
30. TOPAL, A. (2004). Kavramsal Olarak Kent Nedir ve Türkiye’de Kent Neresidir?. DEÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(1), 276-294.
31. TURAN, A. M. (2025). Bir Kent Kırım (Urbicide) Suçu Olarak İsrail’in Gazze Soykırımı. Kriter Dergisi, 10(105). https://kriterdergi.com/dosya-ortadogu/bir-kent-kirim-urbicide-sucu-olarak-israilin-gazze-soykirimi. (E.T: 07.01.2026).
32. UÇAR, H. ve TORUN, A.T. (2025). Spatial Analysis of the Israel Palestine Conflict: Urbicide in Gaza. OPUS-Journal of Society Research, 22(5), 910-927.
33. UN (2005). Definition of Urban. Demographic Yearbook, 1-3.
34. UN (2025). Report of the Independent International Commission of Inquiry on the Occupied Palestinian Territory, including East Jerusalem, and Israel. (1-22). https://www.un.org/unispal/document/report-of-coi-14aug25/ (E.T: 21.01.2026).
35. UNEP (2025). Environmental Impact of the Escalation of Conflict in the Gaza Strip: Second Assessment of Environmental Damage and Recommendations for Recovery and Reconstruction Planning. Nairobi. https://wedocs.unep.org/20.500.11822/48536 (E.T: 04.04.2026).
36. UNESCO (2026). Impact on Cultural Heritage, https://www.unesco.org/en/gaza/assessment (E.T: 03.04.2026).
37. UNFPA (2025). Situation Report-Crisis in Palestine. https://www.unfpa.org/resources/palestine-situation-report-julyaugust-2025 (E.T: 21.01.2026).
38. UNICEF (2025). After Two Years of War: Gaza’s Education System on the Brink of Collapse, November 2025.
39. UNOSAT (2025). Occupied Palestinian Territory Gaza Strip, 31 October 2025, https://www.un.org/unispal/document/unosat-gaza-strip-damage-assessment-31oct25/ (E.T: 03.04.2026).
40. WHO (2026). Health Conditions in the Occupied Palestinian Territory, Including East Jerusalem- Report by the Director-General, Executive Board158th Session, Provisional Agenda Item 21 EB158/25.
41. YECED (2025). Filistin- Araştırma Raporu. İstanbul.
42. YILMAZ, F. H. ve ŞAHİN, A. (2018). Kentsel Yıkımın Bosna ve Filistin Örnekleri Üzerinden Kentkırım Kapsamında Değerlendirilmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler MYO Dergisi, 21(1), 92-106.
43. ZOUBİ, H. ve HAWARİ, A. (2024). Gazze'de kentsel yıkım: mekânsal şiddet, yeniden yapılanma ve direniş. Mada al-Carmel- Uygulamalı Sosyal Araştırmalar Arap Merkezi (Hayfa) ve Birzeit Üniversitesi İsrail Çalışmaları Yüksek LisansProgramı (Filistin).
44. https://www.urbanstudiesfoundation.org/funding/grantees/urbicide-in-gaza-spatial-violence-reconstruction-and-resistance/ (E.T: 23.01.2026).
45. İnternet Kaynakları
46. AA (2023). “İşgal altındaki Filistin topraklarında 75 yıldır süren "Büyük Felaket": Nekbe”, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/isgal-altindaki-filistin-topraklarinda-75-yildir-suren-buyuk-felaket-nekbe/2897896 (E.T: 19.01.2026).
47. AA (2024). “Gazze kentinde 7 Ekim öncesi ve sonrası kareler yıkımı göz önüne serdi”, https://www.aa.com.tr/tr/pg/foto-galeri/gazze-kentinde-7-ekim-oncesi-ve-sonrasi-kareler-yikimi-goz-onune-serdi (E.T: 19.01.2026).
48. AA (2025). “İsrail'in Gazze sahilindeki yıkımının etkisi, 'öncesi' ve 'sonrası' fotoğraflarla gözler önüne seriliyor”, https://www.aa.com.tr/tr/pg/foto-galeri/israilin-gazze-sahilindeki-yikiminin-etkisi-oncesi-ve-sonrasi-fotograflarla-gozler-onune-seriliyor/0 (E.T: 19.01.2026).
49. AA (2025). “İsrail'in 2 yıl süren soykırımı Gazze Şeridi'ndeki tarım sektörünü de vurdu.”, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/israilin-2-yil-suren-soykirimi-gazze-seridindeki-tarim-sektorunu-de-vurdu/3716879 (E.T: 19.01.2026).
50. AA (2026). “Gazze'deki İslam Üniversitesi, yerinden edilen Filistinlilerin barınma merkezi haline geldi”, https://www.aa.com.tr/tr/pg/foto-galeri/202611513129_gazzedeki-islam-universitesi-yerinden-edilen-filistinlilerin-barinma-merkezi-haline-geldi/0 (E.T: 24.01.2025).
51. BBC (2023). “İsrail-Filistin sorunu nasıl başladı?”. https://www.bbc.com/turkce/articles/crg3gv17p00o (E.T: 18.01.2025).
52. BBC (2024). “Gazzeliler anlatıyor: 'Burası hayat doluydu, bugün her yer mezarlık”, https://www.bbc.com/turkce/articles/c9816yvn7m0o (E.T: 19.01.2026).
53. BBC (2025). “Haritalarla yıkım: Gazze 15 ayda nasıl değişti?”, https://www.bbc.com/turkce/articles/crlkk91kwn5o (E.T: 21.01.2026).
54. BİANET (2025). “İsrail-Filistin Sorununun Tarihçesi: 1897'den 2023'e”. https://bianet.org/haber/israil-filistin-sorununun-tarihcesi-1897-den-2023-e-192219 (E.T: 18.01.2025).
55. GARROUM PLA, G. (2025). Urbicide: Urban Warfare, Postcolonial Theory, Sociomateriality, Political Subjectivity, Space. https://rewritingpeaceandconflict.net/2025/03/10/urbicide/ (E.T: 17.01.2026).
56. HEATHCOTE, E. (2024). “There Can be no Doubt That This is Urbicide”, https://www.dezeen.com/2024/03/07/gaza-urbicide-edwin-heathcote-opinion/ (E.T: 01.25.2026).
57. HRW (2024). “İsrail ve Filistin”, https://www.hrw.org/world-report/2025/country-chapters/israel-and-palestine. (E.T: 23.01.2026).
58. İDA (t.y.). “Gazze”. https://islamdusunceatlasi.org/mekanlar/gazze/19 (E.T: 19.01.2026).
59. İSLAM ANSİKLOPEDİSİ. https://islamansiklopedisi.org.tr/gazze (E.T: 19.01.2026).
60. KARASU, M. A. (2024). “Bir "Kentkırım" örneği: Gazze”, https://www.indyturk.com/node/716481/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/bir kentk%C4%B1r%C4%B1m-%C3%B6rne%C4%9Fi-gazze (E.T: 14.01.2026).
61. KHAN, T.A. (2024). “Gönüllü bir doktorun şahitliğinde Gazze'de sağlık hizmetlerinin çöküşü”, https://www.aa.com.tr/tr/analiz/gonullu-bir-doktorun-sahitliginde-gazzede-saglik-hizmetlerinin-cokusu/3392564 (E.T: 01.02.2026).
62. KÖKSAL, T. G. (2025). “Kent-kırım söylemi üzerine”, https://www.evrensel.net/yazi/98081/kent-kirim-soylemi-uzerine (E.T: 13.01.2026).
63. PCBS (2026). https://www.pcbs.gov.ps/default.aspx (E.T: 20.01.2026).
64. PERSPEKTİF (2025). “2024 Yılında Gazze’deki Yıkımın Boyutu”, https://perspektif.eu/2025/01/04/2024-yilinda-gazzedeki-yikimin-boyutu/. (E.T: 22.01.2026).
65. PERSPEKTİF (2025). “Gazze’deki Yıkım Karşısında ‘Soykırım’ İfadesi Yetersiz Kalıyor”, https://perspektif.eu/2025/02/13/gazzedeki-yikim-karsisinda-soykirim-ifadesi-yetersiz-kaliyor/. (E.T: 23.01.2026).
66. REUTERS (2023). https://www.reuters.com/world/middle-east/brief-history-gazas-centuries-war-2023-10-13/ (E.T: 19.01.2026).
67. UNCTAD (2025). “Gaza’s Economy Collapsed 83% in 2024, Pushing all 2.3 Million People into Poverty”, 24 November, https://unctad.org/news/gazas-economy-collapsed-83-2024-pushing-all-23-million-people-poverty (E.T: 05.04.2026).
68. STEİNO, N. (2024). Krigen i Gaza er et eksempel på “Urbicide”, https://byrummonitor.dk/Debat/art9736342/Krigen-i-Gaza-er-et-eksempel-p%C3%A5-urbicide (E.T: 01.02.2026).
69. T24 (2023). https://t24.com.tr/foto-haber/uydu-goruntuleriyle-gazze-nin-oncesi-ve-sonrasi,26562, (E.T: 20.01.2026).
70. THE GUARDIAN (2024). “Emissions from Israel’s War in Gaza have Immense Effect on Climate Catastrophe”, Nina Lakhani, https://www.theguardian.com/world/2024/jan/09/emissions-gaza-israel-hamas-war-climate-change (E.T: 04.04.2026).
71. WORLD OF TÜRKİYE (2025). https://x.com/worldofturkiye/status/1962893277281329193 (E.T: 20.01.2026).