Bireysel Vicdandan Kolektif Direnişe: Gassân Kenefânî’nin “Mayısın Ortası” Hikâyesinin Filistin Direniş Edebiyatı Bağlamında Tahlili

Öz

Arapların “Nekbe” ve “Nekse” yani “Felaket” ve “Yıkım” kelimeleriyle terminolojiye kazandırdıkları ve büyük bir felaket olarak gördükleri olayla başlayan işgal süreci ve bunun sonucu olarak ortaya çıkan Filistin meselesi, yalnızca bir toprak kaybı değil; kimlik, aidiyet ve varoluş mücadelesi olarak tüm dünyanın odaklandığı tarihi bir olay haline gelmiştir. Filistin toplumunun yaşadığı işgal, sürgün ve mültecilik durumu, yalnızca tarihsel bir kırılma değil, aynı zamanda Filistin direniş edebiyatını şekillendiren temel bir unsur olmuştur. Sürekli çatışma hali ve var olma mücadelesi, Filistinlilerin hem bireysel hem de toplumsal hafızasını şekillendirmiştir. Gassân Kenefânî’nin yaşamı ve politik duruşu, eserlerinde direniş bilincinin oluşmasına doğrudan yansımıştır. “Mayısın Ortası” hikâyesi, anlatıcının ölen arkadaşıyla mektup aracılığıyla kurduğu bağ ile geçmişle yüzleşmesini ve bireysel suçluluk duygusunun kolektif direniş bilincine dönüşmesini ele almıştır. Bu bilgiler ışığında hikâye; anlatım teknikleri ve sembolik unsurlar açısından analiz edilmiştir. “İkindi vakti” ve “taçlı dağ laleleri” gibi motiflerin, hafıza ile direniş arasındaki bağı güçlendirdiği görülmüştür. Bu çalışma, Kenefânî’nin “Mayısın Ortası” hikâyesiyle Filistin meselesinin psikolojik, kültürel, edebi ve insani boyutlarını daha anlaşılır kılmayı amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler

• Modern Arap Edebiyatı
• Direniş Edebiyatı
• Filistin
• Gassân Kenefânî
• Hikâye.

From Individual Conscience to Collective Resistance: An Analysis of Ghassan Kanafani's "Mid-May" Story within the Context of Palestinian Resistance Literature

Öz

The occupation process, which began with the event that the Arabs termed "Nakba" and "Naksa," meaning "catastrophe" and "destruction," and which they viewed as a great catastrophe, and the resulting Palestinian issue, has become not merely a matter of territorial loss; it has become a historical event that the entire world focuses on as a struggle for identity, belonging, and existence. The occupation, exile, and refuge experienced by Palestinian society represent not only a historical turning point but also a fundamental element shaping Palestinian resistance literature. The constant state of conflict and struggle for survival has shaped both the individual and collective memory of Palestinians. Ghassan Kanafani's life and political stance directly influenced the formation of a consciousness of resistance in his works. His story "Mid-May" explores the narrator's confrontation with the past through a letter exchange with a deceased friend, and how individual guilt transforms into a collective consciousness of resistance. In light of this information, the story has been analyzed in terms of narrative techniques and symbolic elements. Motifs such as "afternoon" and "crowned mountain tulips" have been found to strengthen the link between memory and resistance. This study aims to make the psychological, cultural, literary, and human dimensions of the Palestinian issue more understandable through Kenefânî's story "Mid-May".

Anahtar Kelimeler

• Modern Arabic Literature
• Resistance Literature
• Palestine
• Ghassan Kanafani
• Short Story

Kaynakça

1. ARSLAN, H. (2020). Gassân Kenefânî’nin es-Silâhu’l-Muharrem Aslı Kısa Hikâyesinin Edebi Metin İnceleme Kriterleri Bağlamında Değerlendirilmesi. AHBV Akdeniz Havzası ve Afrika Medeniyetleri Dergisi. 2(1), 95-100.
2. AYDEMİR, R. (2017). Abdulmecîd B. Cellûn’un Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri ve ‘Vâdi’d-Dimâ’ Adlı Eserinin Tahlili. (Tez No: 495890). Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul Üniversitesi.
3. BAKIR DAYI, R. (2024). Arap Edebiyatında Edebi Akımlar. Erzurum: Fenomen Yayıncılık.
4. BOZGÖZ, F. (2004). Filistin ve İki Şair-Emel Dunkul, Mahmud Derviş. Ankara: Araştırma Yayınları.
5. CAN, M. B. (2019). Filistin Direniş Edebiyatı. International Social Sciences Studies Journal 5(38), 3388-3394.
6. CAN, Z.N. (2024). Modern Mısır Romancılarından ‘Alî el-Cârim ve Seyyidetu’l-Kusûe, Merahu’l-Velîd, Şâ’ir Melik ve Ğadetu’r-Reşîd Romanlarının Çözümlemesi. Erzurum: Fenomen Yayıncılık.
7. ÇELİK, M. & DEMİR, R. (2023). Necîb el-Kîlânî’nin “Ardu’l-Enbiyâ” Adlı Romanının Tahlili. Kilitbahir Dergisi. 12(23), 51-76.
8. ÇETİN, N. (2019). Roman Çözümleme Yöntemi. Ankara: Akçağ Yayınları.

9. ÇETİŞLİ, İ. (2009). Metin Tahlillerine Giriş-2. Ankara: Akçağ Yayınları.
10. DOĞRAMACI, S. (2023). Ğassân Kenefânî’nin ‘Üm Sa’ad Romanında Yapı ve Tema. Ankara: Platanus Publishing. 279-292.
11. GÖRDEBİL, M. (2025). Sait Faik Abasıyanık ve Gassân Kenefânî’nin Eserlerinde Ortak Temalar: Semaver ve Ufuk Kapısının Arkasında Öykülerinin Karşılaştırılması. International Journal of Social Science, 9(4), 1-21.
12. HASSAN, A. (2022). Arapça Kısa Hikâyeye Genel Bir Bakış ve Kısa Hikâyenin Eğitim Sürecindeki Önemi ve Rolü. Aydın Arapça Araştırmaları Dergisi (AYAD). 4(2), 187-209.
13. IŞIDAN, A. (2023). Arap Edebiyatı Öyküleri. Ankara: Hece Yayınları, 53-58.
14. KENEFÂNÎ, G. (1961). Mevt Serîr Rakam 12 (On İki Numaralı Yatağın Ölümü). Beyrut: Muessestu’l-Ebhâsi’l-Arabiyye.
15. KORKMAZ, Ü. (2025). Tevfîk el-Hakîm’in Arap Edebiyatındaki Yeri ve Eş’ab Adlı Romanının Tahlili. (Tez No: 951692). Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi. İnönü Üniversitesi.
16. LOBAD, H. (2018). Filistin Romanında Direniş, (Yöktez). (Tez no: 513390).
17. SARIKAYA, H., & KAZAN, R. (2024). Sanatını Filistin’in Özgürlüğüne Teksif Eden Edebiyatçı: Gassân Kenefânî. Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi. 8(34), 90-112.
18. SAVRAN, A. (1989). Çağdaş Arap Hikâyeciliği ve Öncüleri. Edebiyat ve Beşeri Bilimler Dergisi. 11(17), 69-79.
19. SUZAN, Y. (2016). Gassân Kenefânî’nin Ardu’l-Burtukâli’L-Hazîn Adlı Öyküsü. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 8(16), 476-492.
20. TEKİN, M. (2020). Roman Sanatı 1: Romanın Unsurları. İstanbul: Ötüken Neşriyat.
21. TEPEBAŞILI, F. (2019). Roman İncelemesi. Konya: Çizgi Kitabevi.
22. TÜRKEN ÇAKIR, M. (2021). Ğassân Kenefânî’nin Göç Hikâyelerinde Kadın ve Çocuk. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Yayınları, 102-108.
23. ULU SARIKAYA, A. (2026). Gassân Kenefânî’nin Bizim Olmayan Âlem Adlı Öykü Kitabı ve Karakter Analizi. Tanım Tenkit Teori Dergisi. 4(6), 16-35.
24. ÜRÜN, A. K. (2022). Araştırma ve İnceleme Metotları. İstanbul: Akdem Yayınları.
25. YÜKSEL, A. (2003). Modern Arap Kısa Öyküsü. Nüsha Dergisi. 3(9), 77-96.