Y ve Z Kuşakları Arasında İletişim Çatışmasından Müzakereye: Anlam İnşasında Nezaket Pratiklerindeki Geçişler

Öz

Kuşaklar arası iletişimin araştırıldığı çalışmada nitel araştırma yöntemi tercih edilmiş; vaka deseni kullanılmıştır. Y ve Z kuşaklarının iletişim şekillerindeki ve çatışmalarındaki benzer ve farklı yönlerinin nasıl değiştiğinin araştırılması amacıyla 17 kişiyle amaçlı örneklem yoluyla yarı yapılandırılmış görüşme yapılmıştır. Bulgular Braun ve Clarke’ın yaklaşımına göre tematik olarak analiz edilmiştir. Bulgular, katılımcıların iletişim tarzlarını karşı tarafın yaş grubuna göre bilinçli biçimde uyarladıklarını göstermektedir. Çocuklarla iletişimde sade, sabırlı ve destekleyici bir dil tercih edilirken; gençlerle iletişimde daha samimi, gündelik ve karşılıklı etkileşime dayalı bir yaklaşım benimsenmektedir. Yaşlı bireylerle iletişim ise saygı, dikkat ve ölçülülük temelinde yapılandırılmaktadır. Teknoloji, kuşaklar arası iletişimi hem kolaylaştıran hem de yüz yüze etkileşimi zayıflatarak çatışmaları artırabilen çift yönlü bir unsur olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca kuşaklar arası çatışmaların temelinde yaş farkından çok farklı yaşam deneyimleri ve değerler bulunurken, empati çatışmaların çözümünü destekleyen temel iletişim stratejisi olarak öne çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler

• iletişim teknolojileri
• kuşak çatışması
• empati
• nezaket pratikleri
• iletişim sosyolojisi

From Communication Conflict to Negotiation Between Generations Y and Z: Transitions in Politeness Practices in the Construction of Meaning

Öz

In this study investigating intergenerational communication, a qualitative research method was adopted, utilising a case study design. Semi-structured interviews were conducted with 17 participants via purposive sampling to investigate how the similarities and differences in communication styles and conflicts between Generations Y and Z have evolved. The findings were analysed thematically in accordance with Braun and Clarke’s approach. The findings indicate that participants consciously adapt their communication styles according to the age group of the other party. Whilst a simple, patient and supportive language is preferred when communicating with children, a more intimate, informal and interactive approach is adopted when communicating with young people. Communication with older individuals, on the other hand, is structured on the basis of respect, attention and restraint. Technology was assessed as a dual-edged factor that both facilitates intergenerational communication and, by weakening face-to-face interaction, can exacerbate conflicts. Furthermore, whilst the root causes of intergenerational conflicts lie more in differing life experiences and values than in age differences, empathy emerged as the key communication strategy supporting the resolution of such conflicts.

Anahtar Kelimeler

• communication technologies
• generational conflict
• empathy
• practices of courtesy
• sociology of communication

Kaynakça

1. Altan, S., & Tarhan, S. (2018). Büyükanneden toruna: Yaşam boyu öğrenme sürecinde değer ve beceri aktarımı. Bartın Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 2(1), 26–42.
2. Antón-Sancho, Á., Vergara, D., Lamas-álvarez, V., & Fernández-Arias, P. (2021). Digital content creation tools: American university teachers’ perception. Applied Sciences (Switzerland), 2021. doi:10.3390/app112411649
3. Aslantaş, M. (2025). Televizyon dizilerinde topluma sunulan aile kuşakları arasındaki ilişki ve etkileşim: Kızılcık Şerbeti ve Yalı Çapkını örneği. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(4), 1816–1836.
4. Baybaş, B. K., & Şahin, S. (2018). Teknoloji üzerine diyalog geliştirmeye dayalı kuşaklar arası bir odak grup çalışması. Edebiyat Fakültesi Dergisi, 82–87.
5. Braun, V., Clarke, V. (2022). Thematic Analysis: A Practical Guide. Sage. Paperback, 376 pages. (ISBN: 978-1-4739-5323-9)
6. Carter, P. (2001). Men and the emergence of polite society, Britain, 1660-1800. Pearson Education. http://www.h-net.org/review/hrev-a0c0h0-aa
7. Castells, M. (2010). The Rise of the Network Society (2nd ed.). Oxford: Wiley-Blackwell.
8. Choi, Jaewon & Hong, Sooyeon & Kim, Junghwan. (2023). Does Social Capital Matter to the Millennials? Social Capital and User Engagements in Online Video Platforms. Telematics and Informatics. 80. 101967. 10.1016/j.tele.2023.101967.

9. Coşkun, R., Altunışık, R., Yıldırım, E. (2017) Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri, SPSS Uygulamalı, Sakarya Yayıncılık: Sakarya
10. Creswell, J.W. (2025) Nitel Araştırma Yöntemleri Beş Yaklaşıma Göre Nitel Araştırma ve Araştırma Deseni (Çev. Ed. Mesut Bütün, Selçuk Beşir Demir), Siyasal Kitapevi: Ankara
11. Cruz-Neira, C., Sandin, D., DeFanti, T., Kenyon, R., & Hart, J, J. (1992). The CAVE: Audio Visual Experience Automatic Virtual Environment. Communications of the ACM, 64-72. doi:10.1145/129888.129892
12. Deniz, L., & Tutgun-Ünal, A. (2019). Sosyal medya çağında kuşakların sosyal medya kullanımı ve değerlerine yönelik bir dizi ölçek geliştirme çalışması. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 11(18), 1027–1053. https://doi.org/10.26466/opus.557240
13. Dilekli Karatay, Z. (2025). Pandemi sürecinde sosyal medyanın aileye etkisi: Kuşaklar arası kullanım farklılıkları üzerinden teorik bir değerlendirme. İçtimaiyat, Aile Özel Sayısı, 1–16.
14. Ergun, S. (2025). Çalışma Yaşamında Orta Düzey Yöneticilerin Çatışma Olgusuna Yönelik Algı ve Deneyimleri. DEÜ Edebiyat Fakültesi Dergisi, Cilt:12, Sayı:2, ss 847-887.
15. Faulkner, S. L., Pollino, M. A., Shetterly, J., & Watson, W. K. (2024). Intergenerational connections: US college students' attitudes and expectations toward older adults and aging in an online critical community engagement project. Journal of Communication Pedagogy, 8, 48–67.
16. Forte, M. (2018). Virtual Reality Modeling. The Encyclopedia of Archaeological Sciences, 1-4. doi:10.1002/9781119188230.saseas0596
17. Gıddıngs, S. (2016). Virtual Reality. The International Encyclopedia of Communication Theory and Philosophy, 1-5. doi:10.1002/9781118766804.wbiect208
18. Grewal, D., Herhausen, D., Ludwig, S., & Villarroel, F. (2022). The Future of Digital Communication Research : Considering Dynamics. Journal of Retailing, 224-240. doi:https://doi.org/10.1016/j.jretai.2021.01.007
19. Guest, G., Bunce, A., Johnson, L. (2006). How Many Interviews Are Enough?: An Experiment with Data Saturation and Variability. Field Methods, 18(1), 59-82. https://doi.org/10.1177/1525822X05279903
20. He, R., Ogle, D., & Ren, J. (2024). The effect of digital interaction with friends and family on older adults’ well-being: A systematic review. Innovation in Aging, 8(Supplement_1), 748. https://doi.org/10.1093/geroni/igae098.2434
21. Hedberg, J., & Alexander, S. (1994). Virtual Reality in Education: Defining Researchable Issues. Educational Media International, 214-220. doi:10.1080/0952398940310402
22. Hu Au, E., & Lee, J. (2017). Virtual reality in education: a tool for learning in the experience age. International Journal of Innovation in Education, 215. doi:10.1504/ijiie.2017.10012691
23. Hussein, M., & Nätterdal, C. (2015). The Benefits of Virtual Reality in Education. The Benefits of Virtual Reality in Education: A Comparison Study, 15.
24. Islam, Mohammad Aminul & Nur, Shakila & Mahmud, Imroz & Rakiv, Mohammad & Noor, Rubaba & Moniruzzaman, Md. (2025). Gen Z's digital uprising in Bangladesh: The role of social media in the fall of a political despot. Social Sciences & Humanities Open. 12. 10.1016/j.ssaho.2025.102181.
25. Kadar, Daniel Z., Haugh, Michael (2013) Understanding Politeness, Cambridge University Press.
26. Kaplan, A., & Kaplan, N. (2020). Yeni İletişim Teknolojileri Ve Yapay Zekâ Uygulamaları. Sosyal Bilimler Dergisi, 178-193. doi:10.29228/sobider.43976
27. Karaduman, E., & Şimşek, A. (2022). Hayat Bilgisi Dersi Programında Görgü Kuralları Eğitiminin Öğretmen Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 12(3), 1468-1481. https://doi.org/10.24315/tred.989540
28. Kayabaşı, C., & Arslan, B. N. (2025). Kuşaklararası iletişimde farklılıklar ve uyum stratejileri: Derleme. Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 9(40), 27–42. https://doi.org/10.52096/usbd.9.40.03
29. Kim, C., & Feng, B. (2021). Technology in Society Digital inequality in online reciprocity between generations : A preliminary exploration of ability to use communication technology as a mediator. Technology in Society, 101609. doi:https://doi.org/10.1016/j.techsoc.2021.101609
30. Kim, Yeolib & Briley, D. & Ocepek, Melissa. (2015). Differential innovation of smartphone and application use by sociodemographics and personality. Computers in Human Behavior. 44. 10.1016/j.chb.2014.11.059.
31. Kuyucu, M. (2011). Y kuşağı ve teknoloji: Y kuşağının iletişim teknolojilerini kullanım alışkanlıkları. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 845–860.
32. Leech, Geoffrey, The Pragmatics of Politeness, Oxford Studies in Sociolinguistics (2014; online edn, Oxford Academic, 21 Aug.2014), https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780195341386.001.0001, accessed 22 Jan. 2026.
33. Lissitsa, Sabina & Laor, Tal. (2021). Baby Boomers, Generation X and Generation Y: Identifying generational differences in effects of personality traits in on-demand radio use. Technology in Society. 64. 10.1016/j.techsoc.2021.101526.
34. Locher, M. A., & Watts, R. J. (2005). Politeness Theory and Relational Work. Journal of Politeness Research: Language, Behaviour, Culture, 1, 9-33. https://doi.org/10.1515/jplr.2005.1.1.9
35. Locher, Miriam. (2006). Polite behavior within relational work: The discursive approach to politeness. Multilingua, 25(3), 249-267. https://doi.org/10.1515/MULTI.2006.015
36. Lotfi, A., Kabiri, S., & Ghasemlou, H. (2013). Değerler değişimi ve kuşaklararası çatışma: İran Khoy kenti örneği. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(2), 93–113.
37. Machover, C., & Tice, S. (2014). Virtual Reality - Virtual Reality. IEEE Computer Graphics and Application, 15-16. doi:10.1002/9781405186407.wbiecv015.pub2
38. Madhavan, V. K., Akshaya, A., Haritha, N. P., et al. (2024). Impact of intergenerational conflict on young people and interventions to mitigate its effects: A scoping review. International Review of Psychiatry, 36(4–5), 374–392. https://doi.org/10.1080/09540261.2023.2252060
39. Merriam, S. B. (2018) Nitel Araştırma Desen ve Uygulama İçin Bir Rehber (Çev.Ed. Selahattin Turan) Nobel Yayıncılık: Ankara
40. Mu, X., Wang, Q., Wu, N. et al. The influence of empathy on the interpersonal emotion regulation strategies of adolescents. Sci Rep 15, 17613 (2025). https://doi.org/10.1038/s41598-025-00802-z
41. Naeem, M., Ozuem, W., Howell, K., Ranfagni, S. (2023). A Step-by-Step Process of Thematic Analysis to Develop a Conceptual Model in Qualitative Research. International Journal of Qualitative Methods, 22. https://doi.org/10.1177/16094069231205789
42. Ozan, M. S. (2025). Ailede kuşaklar arası iletişimin dönüşümü: Türkiye örneğinde kamu politikalarının uluslararası modellerle karşılaştırmalı bir analizi. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 25(Aile Özel Sayısı, Cilt 1), 289–329. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.1649128
43. Pamukcu, G. (2025). Sosyal Statü Bağlamında Nezaket Stratejileri: Moliere’in Kibarlık Budalası Örneği. Uluslararası Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi, 8(1), 120-134. https://doi.org/10.37999/udekad.1612462
44. Pantelidis, V. (2010). Reasons to Use Virtual Reality in Education and Training Courses and a Model to Determine When to Use Virtual Reality. Themes in Science and Technology Education, 59-70.
45. Papoutsi, C., Drigas, A., & Skianis, C. (2021). Virtual and Augmented Reality for Developing Emotional Intelligence Skills. International Journal of Recent Contributions from Engineering, Science & IT (iJES), 35. doi:10.3991/ijes.v9i3.23939
46. Patton, M. Q. (2025) Nitel Araştırma ve Değerlendirme Yöntemleri (Çev. Ed. Mesut Bütün- Selçuk Beşir Demir) Pegem Akademi: Ankara
47. Pauw, L. (2023). Support provision in a digitalized world: The consequences of social sharing across different communication channels. Current Opinion in Psychology, 101597. doi:https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2023.101597
48. Prensky, M. (2001). Digital natives, digital immigrants. On the Horizon, 9(5), 1–6.
49. Saraç, Fazıl (2015) Kur’an-ı Kerim’in Fert ve Toplum Hayatına Kazandırdığı Nezaket, Iğdır Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi
50. Sarıkaya, O., Uzunbacak, H. H., & Akçakanat, T. (2024). Comparison of General Attitudes and Beliefs of Generations X, Y, and Z. İmgelem(14), 455-474. https://doi.org/10.53791/imgelem.1468561
51. Scheppe, Matiena & Seiffen, Anna & Berndt, Adele. (2025). Exploring the digital detox journey among generation Y Instagram users. Information Technology & People. 38. 119-139. 10.1108/ITP-07-2023-0721.
52. Sevgili, Ammar (2025). Gençlik Bağlamında Değişen Değerler, Kuşak Çatışması Ve İletişim Kopuklukları. Sosyal Kırılganlıklar Ve Gençler: Politika Boşlukları ve Müdahale İhtiyacı.
53. Strauss, W., & Howe, N. (1991). Generations: The History of America’s Future, 1584 to 2069.
54. Strauss, W., & Howe, N. (1997). The Fourth Turning: An American Prophecy.
55. Şahin, S., Çakar, A., Toktaş, AS, Deveci, BD, Cin, F., Parlak, İ., Yaşaroğlu, N., Söyler, OE, Savaş, S., Coşkun, Ş. ve Göverti, D. (2026). X ve Z Kuşaklarında Toplumsal Cinsiyet Rolü Tutumlarının Karşılaştırılması: Tıp Eğitimi Başlangıcındaki Bir Araştırma Grubu Deneyimi. Tıp Eğitimi Dünyası , 25 (76), 124-134. https://doi.org/10.25282/ted.1917231
56. Şişman, R. Ş. (2025). Atasözlerinde Kaba Sözler: Tarihsel-Bağlamsal Dikkatlerle Tematik Tasnifler. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 9(2), 1193-1227. https://doi.org/10.34083/akaded.1630189
57. Tao, Yanrui & Quoquab, Farzana & Mohammad, Jihad & Zhang, Yi. (2025). Click, eat, dispose: revealing moral disengagement and plastic use dilemma in Gen-Z, Y’s online food orders. International Journal of Contemporary Hospitality Management. 10.1108/IJCHM-10-2024-1572.
58. Tosun, A., & Okur Çakıcı, F. (2025). Demokratik Vatandaşlık ile Siyasal Katılımın Kuşaklar Çerçevesinde İncelenmesi: Bir Alan Araştırması. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 21(2), 552-585. https://doi.org/10.17130/ijmeb.1541302
59. Tseng, J.T, Peña, J. & Xue, H. (2025). “Grandparents would rather talk; grandchildren would rather text” the influence of ICT use on perceived social support and family communication in long-distance intergenerational familial pairs. Technology in Society, 83. https://doi.org/10.1016/j.techsoc.2025.102979
60. Ulus, T. (2020). Kuşaklararası Çatışma Bağlamında Gençlerin Yaşlılara Eleştirel Bakışı: Bir Örneklem, Sorunlar ve Çözüm Önerileri. OPUS International Journal of Society Researches, 16(28), 1154-1182. https://doi.org/10.26466/opus.677142
61. Vacca, R., & Bianchi, F. (2024). Diversity, integration, and variability of intergenerational relationships in old age: New insights from personal network research. Social Science Research, 119, 102991. https://doi.org/10.1016/j.ssresearch.2024.102991
62. Wieczorek, K., DeGroot, M., Madigan, S., Pador, P., Ganshorn, H., & Graham, S. (2024). Linking Language Skills and Social Competence in Children With Developmental Language Disorder: A Systematic Review and Meta-Analysis. American journal of speech-language pathology, 33(1), 505–526. https://doi.org/10.1044/2023_AJSLP-22-00406
63. Yelboğa, N. (2025). Yaşlı Perspektifinden Gençler ve Gençliği Değerlendirmeye Yönelik Bir Alan Araştırması. Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1), 240–261.
64. Yıldız, H., & Güleç, S. (2024). Mutluluk metaforları: X, Y ve Z kuşaklararası karşılaştırma çalışması. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 13(2), 644–660. https://doi.org/10.15869/itobiad.1387711