XI. Yüzyılda Bizans İmparatorluğu’nun Süryanilere Yönelik Politikaları

Öz

Bu çalışma, X. yüzyıldan XI. yüzyılın ortalarına kadar Bizans İmparatorluğu’nun Süryani cemaatine yönelik politikasındaki dönüşümü incelemektedir. II. Basileios dönemindeki nispi müsamaha ortamının ardından III. Romanos Argyros devrinde Süryani Patriği VIII. Yuhanna Bar Abdoun’un tutuklanması, yargılanması ve sürgünü önemli bir kırılma oluşturmuştur. Konstantinopolis Patriği Aleksios Stoudites döneminde yayımlanan fermanlar ve 1030-1039 arasındaki sinod kararları, Süryanilerin mülkiyet, ibadet, kamu hizmeti, yargısal temsil ve şahitlik haklarını sınırlandırmıştır. Baskıların sürmesi, IV. Dionysios’un Bizans topraklarından ayrılarak Amid’e yerleşmesine ve Süryani Kilisesi’nin idari merkezinin Müslüman hâkimiyetindeki bölgeye kaymasına yol açmıştır. Süryani ve Ermeni anlatı kaynakları ile kilise düzenlemelerini birlikte değerlendiren çalışma, bu politikaların doğu sınırlarındaki toplumsal bütünleşmeyi ve Bizans yönetimine bağlılığı zayıflattığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Bizans
• Süryaniler
• Khalkedon Konsili

Byzantine Empire’s Policies Towards the Syriacs in the 11th Century

Öz

This study examines the transformation of Byzantine policy toward the Syriac community from the tenth century to the middle of the eleventh century. The relative tolerance of Basil II’s reign was followed by a major rupture under Romanos III Argyros, when Syriac Patriarch John VIII Bar Abdoun was arrested, tried, and exiled. Decrees issued under Patriarch Alexios Studites and synodal decisions between 1030 and 1039 restricted Syriac rights concerning property, worship, public service, legal representation, and testimony. Continued pressure contributed to the flight of Dionysios IV to Amid and the relocation of the Syriac Church’s administrative center to Muslim-ruled territory. By evaluating Syriac and Armenian narrative sources together with ecclesiastical regulations, the study argues that these policies weakened social cohesion on the eastern frontier and reduced the attachment of local Christian communities to Byzantine rule.

Anahtar Kelimeler

• Bizans
• Süryaniler
• Khalkedon Konsili

Kaynakça

1. Aristakes, L. (2019). Ermeni bir rahibin gözünden Selçuklular ve Anadolu’nun fethi. (Çev. İlhan Aslan). İstanbul: Post Yayınevi.
2. Artsruni, T. (1985). History of the House of the Artsrunikʻ. (Ed. ve çev. R. W. Thomson). Detroit: Wayne State University Press.
3. Barhebraeus, G. (1872). Chronicon ecclesiasticum. (C. I.). (Ed. ve Çev. J. B. Abbeloos & T. J. Lamy). Lovanii: Peeters.
4. Benner, T. H. (1989). Die syrisch-jakobitische Kirche unter byzantinischer Herrschaft im 10. und 11. Jahrhundert. (Yayımlanmamış doktora tezi). Philipps-Universität Marburg, Marburg.
5. Chitwood, Z. (2017). Byzantine legal culture and the Roman legal tradition, 867–1056. Cambridge: Cambridge University Press.
6. De Giorgi, A. U., & Eger, A. A. (2021). Antioch: A history. New York: Routledge.
7. Ebü’l-Ferec, İbnü’l-İbrî (Bar Hebraeus). (1987). Abû’l Farac Tarihi. (C. I). (Çev. Ömer Rıza Doğrul). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
8. Ficker, G. (1911). Erlasse des Patriarchen von Konstantinopel Alexios Studites. Festschrift der Universität Kiel zur Feier des Geburtsfestes Seiner Majestät des Kaisers und Königs Wilhelm II, 1–58.

9. Honigmann, E. (1970). Bizans Devleti’nin doğu sınırı. (Çev. Fikret Işıltan). İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
10. Hussey, J. M. (2010). The Orthodox Church in the Byzantine Empire. Oxford: Oxford University Press.
11. Laurent, V. (1962). La chronologie des gouverneurs d’Antioche sous la seconde domination byzantine (969–1084). Mélanges de l’Université Saint-Joseph, 38, 219–254.
12. Mahé, J.-P. (1991). Basile II et Byzance vus par Grigor Narekac'i. Travaux et Mémoires, 11, 555–573.
13. Michael the Great. (2019). The Chronicle of Michael the Great (The Edessa-Aleppo Syriac Codex): Books XV–XXI from the year 1050 to 1195 AD. (Ed. ve çev. A. Harrak). Piscataway, NJ: Gorgias Press.
14. Michel le Syrien. (1905). Chronique de Michel le Syrien: Patriarche jacobite d’Antioche (1166-1199). (C. III). (Ed. ve çev. J.-B. Chabot). Paris: Ernest Leroux.
15. Skylitzes, J. (2010). A synopsis of Byzantine history 811–1057. (Çev. J. Wortley). Cambridge: Cambridge University Press.
16. Süryâni Mikhail. (t.y.). Suryanî Mihail vekainâmesi birinci bölüm (822–1042). (Çev. H. D. Andreasyan). [Yayımlanmamış metin]. Ankara: Türk Tarih Kurumu Kütüphanesi.
17. Urfalı Mateos. (1962). Urfalı Mateos Vekayi-nâmesi (952–1136) ve Papaz Grigor’un Zeyli (1136–1162). (Çev. H. D. Andreasyan). Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
18. Yahyâ B. Saîd el-Antâkî. (1932). Histoire de Yahya-Ibn-Sa‘îd d’Antioche. (Ed. ve Çev. I. Kratchkovsky & A. Vasiliev; Patrologia Orientalis 23/3). Paris: Firmin-Didot.