Etik İlkeler ve Yayın Politikası
ETİK İLKELER
Bilimsel bir yayının oluşturulmasında yer alan tüm tarafların (yazar, editör, hakem, yayıncı ve okuyucu) temel amacı, bilimin güvenilir biçimde ilerlemesine katkı sağlamaktır. Bu amaç doğrultusunda hazırlanan her çalışma, bilimsel etik kurallarına uygun olmalıdır. Dergimiz tarafından benimsenen etik ilkeler, Yayın Etiği Komitesi (COPE-Committee on Publication Ethics) tarafından yayımlanan uluslararası standartlara dayanmaktadır. BAYÜ Sosyal Bilimler Dergisi’ne başvuran tüm yazarların, COPE tarafından belirlenen etik ilkelere [https://publicationethics.org/] uygun davranması beklenir.
Dergi Sahibi ve Yayıncı ile İlişkiler
Editör ile yayıncı arasındaki ilişki, editöryal bağımsızlık ilkesi üzerine kuruludur. Yayıncı ile editör arasında yapılan yazılı protokol gereği, editörün vereceği tüm kararlar, dergi sahibi ve yayıncıdan tamamen bağımsızdır.
Düzeltme, Geri Çekme ve Endişe Bildirimi
Editörler, yayımlanmış bir makalede bulguları veya sonuçları etkilemeyen küçük hatalar tespit edilirse düzeltme yayımlayabilir. Bulguların geçerliliğini ortadan kaldıran ciddi hata veya etik ihlaller tespit edilmesi durumunda ise makalenin geri çekilmesi gerekir. Düzeltme, geri çekme veya endişe ifadesine ilişkin işlemler COPE yönergeleri esas alınarak yürütülür.
Gizlilik Beyanı
Bayü Sosyal Bilimler Dergisi Yönetim Sistemi’ne girilen tüm kişisel veriler (isim, e-posta adresi vb.) yalnızca derginin ve Bayburt Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi’nin akademik faaliyetlerinde kullanılmaktadır. Bu bilgiler hiçbir koşulda üçüncü kişilerle paylaşılmaz ve başka bir amaçla kullanılmaz.
Fikri Mülkiyet Haklarının Korunması
Dergimizde yayımlanan tüm çalışmaların fikri mülkiyet hakları korunur. Herhangi bir ihlal durumunda, dergi ve yazar(lar)ın yasal haklarının savunulması yükümlülüğü dergimize aittir.
Şikâyet Süreci
Editörler, hakemler, yazarlar veya yayımlanan makalelerle ilgili etik dışı bir durumla karşılaşıldığında, bu husus osmanoruc@bayburt.edu.tr adresine iletilmelidir. Dergi yönetimi, gelen şikayetleri COPE’un belirlediği akış şemalarına uygun biçimde değerlendirir.
Çıkar Çatışmaları
Dergimiz, yazar(lar), hakemler ve editörler arasındaki olası çıkar çatışmalarını gözetir. Yayın sürecinin tüm aşamalarında tarafsızlık ve bağımsızlık ilkesi esas alınır.
Yazar Değişikliği
Yazar listesinde yapılacak değişiklikler yalnızca makale kabul edilmeden önce gerçekleştirilebilir. Yazarların, makaleyi göndermeden önce yazar sıralamasını dikkatle gözden geçirmesi ve nihai hâlini sunması beklenir.
Yapay Zekâ Kullanımı
Gönderilen çalışmalarda, yapay zekâ araçlarının yalnızca literatür taraması veya dil kontrolü gibi makalenin özgünlüğünü etkilemeyecek alanlarda kullanımı kabul edilir. Ancak, yapay zekânın veri uydurma, manipülasyon veya benzeri etik dışı amaçlarla kullanımı kesinlikle yasaktır. Yapay zekâ desteği alınan durumlarda, bu bilginin makale gönderimi sırasında belirtilmesi zorunludur. Kullanımdan doğabilecek tüm sorumluluk yazarlara aittir.
İntihal Denetimi
BAYÜ Sosyal Bilimler Dergisi, yayın etiği ilkeleri doğrultusunda tüm çalışmaların iThenticate yazılımı aracılığıyla intihal/benzerlik denetiminden geçirilmesini zorunlu tutmaktadır.
Yazarlar, iThenticate programı ile hazırladıkları benzerlik raporunu makaleyle birlikte dergi sistemine yüklemelidir. Yayın Kurulu, benzerlik oranlarını inceleyerek uygun atıf yapılmış kısımları ayıklar ve değerlendirme kararını bu rapora göre verir.
Rapor sonucuna göre hataların düzeltilmesi talep edilebilir ya da çalışma yazara iade edilebilir. Öz-intihal dahil her türlü intihal kesinlikle yasaktır. Kaynakça dışındaki kısımlarda benzerlik oranı %18’i aşan makaleler değerlendirmeye alınmaz.
Paydaşların Etik Sorumlulukları
Yazarlar İçin Uluslararası Etik Standartlar
· Yazarlar, makalelerinin özgün bir çalışma olduğunu taahhüt etmelidir. İntihal, sahtecilik, veri uydurma, yinelenen yayın ve benzeri etik ihlaller yasaktır.
· Araştırmaya katılan kişilerin fiziksel, psikolojik veya yasal zarar görmemesi sağlanmalıdır. Katılımcıların gizliliği korunmalıdır.
· Araştırmayı destekleyen kurum veya kişiler belirtilmelidir.
· Makale, daha önce yayımlanmamış ve başka bir yerde değerlendirmede olmayan bir çalışma olmalıdır.
· Kullanılan tüm kaynaklar eksiksiz biçimde kaynakçada yer almalıdır.
· Yazar, yayımlanmış makalesinde önemli bir hata fark ettiğinde derhal editörle iletişime geçerek düzeltme veya geri çekme işlemini başlatmalıdır.
· Araştırma etik kurul onayı gerektiriyorsa, ilgili onay ve izin bilgileri makalenin “Gereç ve Yöntem” bölümünde belirtilmelidir.
· Çıkar çatışması bulunan durumlar dergiye bildirilmelidir.
Etik kurul izni gereken çalışmalar arasında şunlar yer almaktadır:
· Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem veya görüşme yoluyla veri toplanan araştırmalar,
· Kişisel verilerin korunmasına ilişkin mevzuat kapsamındaki retrospektif çalışmalar,
· Başkalarına ait ölçek, anket, görsel veya materyallerin kullanımı,
· Fikir ve sanat eserleri için telif hakkı düzenlemelerine uyulduğunun belirtilmesi.
Katılımcılara yönelik bilgilendirmeler şu konuları içermelidir:
· Araştırmanın amacı ve içeriği,
· Katılımın gönüllü olduğu ve herhangi bir yaptırım olmadan çekilme hakkı,
· Araştırma sırasında karşılaşılabilecek olası riskler,
· Gizlilik ilkeleri ve veri koruma yöntemleri,
· Araştırmayla ilgili sorular için iletişim bilgileri.
Editör Kurulu ve Yayın Kurulu İçin Uluslararası Etik Standartlar
· Editör Kurulu ve Yayın Kurulu, görevlerini yerine getirirken hiçbir biçimde cinsiyet, etnik köken, din, siyasi görüş veya coğrafi farklılık gözetmeden; adil, dengeli ve tarafsız biçimde hareket etmelidir. Değerlendirmelerde yalnızca çalışmanın içeriği esas alınır, hiçbir yazara ayrıcalık tanınmaz.
· Kurul üyeleri, BAYÜ Sosyal Bilimler Dergisi’nin akademik niteliğini ve bilimsel saygınlığını artırmak amacıyla sürekli iyileştirme çabası içinde olmalıdır.
· Bilimsel kalite, özgünlük ve yöntemsel doğruluk en yüksek öncelik olarak kabul edilir.
· Editör Kurulu, gönderilen çalışmaların derginin amaç ve kapsamına uygunluğunu dikkatle inceler; araştırmalarda etik dışı davranış veya kötü niyet (misconduct) tespit edilirse, durumu değerlendirir ve gerekirse makaleyi reddeder. Bu durumda, çalışmanın geri çekilmesi veya düzeltilmesinden ilgili yazar sorumludur.
· Editör Kurulu ve Yayın Kurulu, gönderilen tüm yazılara ilişkin bilgilerin gizliliğini korumakla yükümlüdür.
· Yayın Kurulu, değerlendirme süreci tamamlanan çalışmalar için nihai yayın kararını verme yetkisine sahiptir.
· Kurul hem yazarların hem de okuyucuların ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik sürekli iyileştirme politikaları izler.
· Gerektiğinde düzeltme, açıklama, geri çekme veya özür yayımlamaktan kaçınılmaz.
· Etik ihlale ilişkin bir bildirim alındığında, derginin belirlediği politika ve prosedürler doğrultusunda süreci yürütür; ilgili yazara yanıt verme hakkı tanınır, ihlalin kim tarafından yapıldığına bakılmaksızın gerekli yaptırımlar uygulanır.
Hakemler İçin Uluslararası Etik Standartlar
· Hakemler yalnızca uzmanlık alanlarıyla ilgili makaleleri değerlendirmeyi kabul etmeli ve süreci zamanında tamamlamalıdır.
· İnceleme süreci boyunca makaleye ilişkin tüm bilgiler gizli tutulmalı, üçüncü kişilerle paylaşılmamalıdır.
· Değerlendirme, bilimsellik, özgünlük, önem ve derginin kapsamına uygunluk ölçütlerine göre nesnel biçimde yapılmalıdır.
· Hakemler, makalenin kalitesini artırmaya yönelik yapıcı, açık ve saygılı geri bildirimler sunmalıdır.
· İncelenen çalışmada yayımlanmayı engelleyebilecek önemli etik veya bilimsel sorunlar tespit edilirse, durum Editör Kurulu’na bildirilmelidir.
· Herhangi bir çıkar çatışması mevcutsa, hakem bu durumu dergi yönetimine bildirmelidir.
Yayıncılar İçin Uluslararası Etik Standartlar
· Yayıncı, bilimsel üretim sürecinde yer alan paydaşlardan biri olarak sahip olduğu yayın gücünü hiçbir kişisel veya kurumsal çıkar doğrultusunda kullanmamalıdır.
· Yayıncı, yayımlanan tüm çalışmaların telif ve mülkiyet haklarını korumakla yükümlüdür.
· Dergide yayımlanan her makalenin uzun süreli erişilebilirliğini ve dijital arşivlenmesini güvence altına almak yayıncının sorumluluğundadır.
· Yayıncı, dergi politikalarının şeffaf, adil ve etik biçimde uygulanmasını sağlar.
YAYIN POLİTİKASI
Bayburt Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi (BAYÜ Sosyal Bilimler Dergisi), bilimsel yayıncılıkta yüksek etik standartları esas alan, açık erişimli ve ücretsiz bir akademik dergidir. Aşağıda derginin yayın politikası ve makale değerlendirme süreçlerine ilişkin ilkeler yer almaktadır.
1. Telif Hakkı ve Açık Erişim Politikası
BAYÜ Sosyal Bilimler Dergisi, bilginin serbest dolaşımını destekleyen açık erişim ilkesini benimsemektedir. Bu kapsamda dergide yayımlanan tüm makalelere, arşiv dâhil olmak üzere, hiçbir ücret ödemeden erişim mümkündür. Yayımlanan çalışmaların telif hakları yazarlara aittir. Tüm makaleler, Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası (CC BY 4.0) lisansı altında açık erişim olarak yayımlanır. Bu lisans, içeriğin kaynak gösterilerek paylaşılmasına ve kullanılmasına olanak tanır. Telif hakkı formuna dergi web sitesi üzerinden erişilebilir.
2. Arşiv Politikası
Dergimizde yayımlanan tüm makaleler DSpace ve LOCKSS sistemlerinde dijital olarak arşivlenmektedir. Ayrıca yazarlar, yayımlanan çalışmalarını kendi kurumlarının kurumsal arşivlerinde veya tematik veri tabanlarında herhangi bir kısıtlama ya da ambargo süresi olmadan paylaşabilirler. Bu sayede dergide yayımlanan tüm makalelere https://dergipark.org.tr/tr/pub/bayusbd/archive adresinden ücretsiz olarak erişim sağlanabilir.
3. Ücretlendirme Politikası
BAYÜ Sosyal Bilimler Dergisi, yazar(lar)dan makale gönderimi, değerlendirilmesi veya yayımlanması süreçlerinin hiçbir aşamasında ücret talep etmez.
Dergi, reklam veya sponsorluk kabul etmemekte, tüm giderler yayıncı kurum tarafından karşılanmaktadır.
4. Makale Değerlendirme Süreci
Dergimize gönderilen tüm çalışmalar, aşağıda açıklanan aşamalardan geçmektedir.
Ön Değerlendirme Aşaması
Gönderilen makaleler önce Editör Kurulu ve Yayın Kurulu tarafından incelenir.
Derginin amaç ve kapsamına uymayan, özgünlük değeri taşımayan, dil ve anlatım açısından yetersiz olan veya yayın ilkelerine uygun hazırlanmamış çalışmalar değerlendirmeye alınmaz. Telif Hakkı Bildirimi ve benzerlik (iThenticate) raporu eksik olan başvurular işleme konulmaz. İntihal tespit edilmesi durumunda dergi, COPE yönergeleri doğrultusunda işlem yapar. Editör Kurulu, yoğun başvurularda kota uygulaması yapabilir ve çalışmaları iade edebilir. İade edilen makaleler hakkında yazar(lar)a, başvuru tarihinden itibaren en geç iki hafta içinde bilgi verilir. Uygun bulunan çalışmalar hakem sürecine gönderilir.
Etik kurul izni gerektiren araştırmalar için etik onay belgesinin alınması, makalede belirtilmesi ve sisteme yüklenmesi zorunludur.
Yazarların, başvuru sırasında ORCID numaralarını (örnek: https://orcid.org/0000-0002-2610-185X) belirtmeleri gerekmektedir. ORCID numarası https://orcid.org/register adresinden ücretsiz temin edilebilir.
Körleme (Çift Taraflı Hakemlik) Yöntemi
BAYÜ Sosyal Bilimler Dergisi’nde değerlendirme süreci çift taraflı kör hakemlik esasına göre yürütülür. Yazarlar ile hakemlerin kimlikleri birbirine açıklanmaz; tüm değerlendirme süreci gizlilik içinde yürütülür.
Hakem Belirleme Süreci
Her çalışma, içeriğine uygun uzmanlık alanına sahip en az iki hakeme gönderilir.
İlgili Yayın Kurulu üyesi, DergiPark hakem havuzundan uygun hakem önerilerinde bulunabilir veya yeni hakemler önerebilir. Editör, gelen öneriler doğrultusunda hakem atamasını gerçekleştirir. Hakemler, değerlendirme sürecine katılmakla birlikte, edindikleri bilgileri üçüncü kişilerle paylaşmamayı kabul etmiş sayılırlar.
Hakem Değerlendirme Aşaması
Hakemlere makaleyi değerlendirmeleri için 20 gün süre tanınır. Hakemlerden gelen düzeltme önerileri, yazar(lar) tarafından en geç 10 gün içinde tamamlanmalıdır.
Hakemler, en fazla iki kez düzeltme talebinde bulunabilir. Hakemlerin nihai olarak “yayımlanabilir” kararı vermesi gerekir. Bir hakemin olumlu, diğerinin olumsuz görüş bildirmesi hâlinde çalışma, üçüncü bir hakeme gönderilir. Bir makalenin yayımlanabilmesi için en az iki hakemin olumlu raporu zorunludur.
Değerlendirme Sonucu
Hakem görüşleri, ilgili Yayın Kurulu üyesi tarafından en geç iki hafta içinde incelenir. Yayın Kurulu üyesi, hakem değerlendirmelerine göre raporunu hazırlayarak Yayın Kurulu’na sunar.
Yayın Kurulu Kararı
Hakemlerden olumlu rapor alan makaleler, nihai karar için Yayın Kurulu’na iletilir.
Kurul, gerek gördüğü durumlarda metnin bütünlüğünü bozmayacak küçük düzenlemeler yapabilir veya yayımlamama kararı verebilir. Yayımlanan çalışmalarda ileri sürülen görüşlerin ve içerik sorumluluğunun tamamı yazarlara aittir.
Düzeltme Yönergesi ve Yükleme Rehberi
Editör, Yayın Kurulu üyeleri veya hakemler, makale üzerinde en fazla iki kez düzeltme talebinde bulunabilir. Yazar(lar), tüm düzeltmeleri açık, eksiksiz ve zamanında tamamlamakla yükümlüdür. Revizyon aşamasında yapılan değişiklikler, editör ve hakemlerin incelemesini kolaylaştırmak amacıyla kırmızı renk ile işaretlenmelidir.
Değerlendirme Sonucuna İtiraz Hakkı
Yazar(lar), çalışmalarına ilişkin hakem değerlendirmelerine itiraz edebilir.
İtirazlar, bilimsel temele dayandırılarak ve gerekçeleri açıkça belirtilerek editöre e-posta yoluyla iletilmelidir. Yayın Kurulu, itirazı en geç 30 gün içinde değerlendirir ve yazara olumlu ya da olumsuz dönüş sağlar. İtirazın uygun bulunması hâlinde makale, konu alanına göre farklı hakemler tarafından yeniden değerlendirilir.
5. Özel Sayı Politikası
Yayın Kurulu kararıyla, BAYÜ Sosyal Bilimler Dergisi yılda en fazla bir özel sayı yayımlayabilir. Özel sayılarda da yayın ve değerlendirme ilkeleri, düzenli sayılarda uygulanan süreçlerle aynı şekilde yürütülür. Bu sayılar belirli temalar veya özel etkinlikler kapsamında hazırlanabilir.