Kütüphaneci Yetkinlikleri Üzerine Yapılan Araştırmalar Hakkında Nicel Bir Analiz

Öz

Yetkinlik, bireylerin belirli bir görevi başarılı bir şekilde yerine getirebilmek için gereken bilgi, beceri, davranış ve niteliklerin birleşimini temsil etmektedir. Bu çalışmada, kütüphaneci yetkinlikleri hakkında mevcut yayın durumunun incelenmesi, araştırmaların odaklandığı alt konuların tanımlanması ve geleceğe dönük araştırma eğilimlerinin öngörülmesi amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda 1980 ile 2023 yılları arasında Web of Science (WoS) veri tabanının “Information Science & Library Science” kategorisinde indekslenen “Bilgi profesyonelleri”, “kütüphaneciler” ve “yetkinlik” konularını içeren 693 yayının bibliyometrik analizi gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veri seti üzerinden, kütüphaneci yetkinlikleri konusunda bilgi bilim ve kütüphane bilimi alanındaki bilimsel üretimin zaman içindeki değişimi, kütüphaneci yetkinlikleri ile ilgili hangi konuların daha fazla ilgi gördüğü ve hangi araştırma alanlarının öne çıktığı belirlenmeye çalışılmıştır. Bu analiz, kütüphaneci yetkinliklerine yönelik akademik ilgiyi ve araştırma eğilimlerini anlamak amacıyla yapılmıştır. Böylece, bu alandaki gelişmelerin ve değişimlerin izlenmesi, kütüphanecilerin eğitim ve yetkinlik gereksinimlerinin daha iyi anlaşılmasını sağlayacaktır. Analizler için BibExcel ve VOSviewer programları kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, Bilgi bilimi literatüründe kütüphaneci yetkinliklerine odaklanan yayınların sınırlı olduğu gözlemlenmektedir. Yayınların çoğunluğunun makale olduğu ve diğer doküman türlerinin ise nispeten az olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, en fazla yayının ABD’ye ait olduğu ve yayınların dil dağılımının çoğunlukla İngilizce olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Kütüphaneciler
• Yetkinlik
• Bibliyometrik analiz
• Web of Science
• Bibexcel
• VOSviwer

Quantitative Analysis of Research on Librarian Competencies

Öz

Competency represents the combination of knowledge, skills, behaviours, and attributes necessary for individuals to accomplish a specific task effectively. In this study, the current state of publications regarding librarian competencies is examined, the subtopics focussed on in the research are identified, and future research trends are projected. In line with this objective, bibliometric analysis of 693 publications covering “Information professionals, “librarians,” and “competency” indexed in the “Information Science & Library Science” category of the Web of Science (WoS) database between 1980 and 2023 was conducted. The data set was used to analyse the changes in scholarly production in the fields of information science and library science over time to determine which topics related to librarian competencies have received more attention and which research areas stand out in the field of librarian competencies. This analysis was conducted to understand the academic interest and research trends in librarian competencies. Thus, monitoring developments and changes in this field will provide a better understanding of the educational and competency needs of librarians. BibExcel and VOSviewer programmes were used for these analyses. Because of this research, it is observed that publications focusing on librarian competencies are limited in the Information Science literature. It has been determined that most publications are articles, with relatively few other types of documents. In addition, the highest number of publications belongs to the USA, and the language distribution of the publications is mostly English.

Anahtar Kelimeler

• Librarians
• Competence
• Bibliometric analysis
• Web of Science
• Biblical
• VOSviwer

Kaynakça

1. Al, U. (2009). Türkiye’nin göreli atıf etkisi üzerine bilimetrik bir çalışma. Bilgi Dünyası, 10(2), 231-244. https://doi.org/10.15612/BD.2009.277 google scholar
2. Al, U. (2012). Bibliyometriye giriş [Çevrimiçi ders notları]. Hacettepe Üniversitesi. https://yunus.hacettepe.edu.tr/ umutal/lesson/bby704/introduction 2012.htm google scholar
3. ALA. (2009). ALA’s core competencies of librarianship. American Library Association. http://www.ala.org/educationcareers/careers/corecomp /corecompetences google scholar
4. Asan, A., ve Aslan, A. (2020). Quartile scores of scientific journals: Meaning, importance and usage. Acta Medica Alanya, 4(1), 102-108. https://doi.org/10.30565/medalanya.653661 google scholar
5. CARL (2020). Competencies for librarians in Canadian research libraries. https://www.carl-abrc.ca/wp-content/uploads/2020/09/Competencies-Final -EN-1-2.pdf google scholar
6. Danesh, F., ve Mardani-Nejad, A. (2020). A historical overview of bibliometrics. A Historical Overview of Bibliometrics içinde (ss. 7-18). De Gruyter Saur. https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9783110646610-003/html google scholar
7. Durukan, A. Y. (2015). Dijital dünyada okul kütüphaneciliği ve 21. yüzyıl becerileri. Milli Eğitim Dergisi, 45(208), 106-120. google scholar
8. FLICC, (2011). FLICC competencies for federal librarians. https://www.loc.gov/flicc/publications/Lib_Compt/2011/2011Competencies.pdf google scholar

9. Glanzel, W. (2003). Bibliometrics as a research field: A course on theory and application of bibliometric indicators. https://www.scienceopen.com/book?vid=c0fe6cd3-3176-42b7-a613-d8dd56c79464 google scholar
10. Gingras, Y. (2016). Bibliometrics and research evaluation: Uses and abuses. History and foundations of information science. The MIT Press. google scholar
11. Güneş, E., Üstündağ, M. T., Yalçın, H., ve Safran, M. (2017). Investigating educational research articles (1980-2014) in terms of bibliometric indicators. International Online Journal of Educational Sciences, 9(1), 101-117. https://iojes.net/GoogleScholarPDF/iojes/f76e8749-8217-4a5a-8253-9f77a9082207.pdf google scholar
12. Karasözen, B., Gökkurt , Ö. ve Zan, U. (2013). 1997-2006 Türkiye bilim göstergeleri analizi. Türk Kütüphaneciliği, 23(1), 4-21. google scholar
13. Kakırman Yıldız, A. (2010). Kütüphanelerde performans ölçümü: IFLA performans ölçütlerinin değerlendirilmesi. Bilgi Dünyası, 11(1), 155-169. doi:10.15612/BD.2010.261 google scholar
14. Kakırman Yıldız, A. (2014). Etkin ve verimli bir kütüphane yönetiminde kütüphanecilerin sahip olması gereken temel yetkinlikler. H. Aynur ve google scholar
15. B. Aydın (Ed.), Kitaplara Vakfedilen Bir Ömre Tuhfe: İsmail E. Erünsal’a Armağan içinde (C. 2, ss. 1155-1169). Ülke Armağan google scholar
16. LeDeist, F. D. ve Winterton, J. (2005). What is competence? Human Resources Development International, 8(1), 27-46. google scholar
17. Liu, W., Hu, G., ve Gu, M. (2016). The probability of publishing in first-quartile journals. Scientometrics, 106(3), 1273-1276. https://doi.org/10.1007/s11192-015-1821-1 google scholar
18. Mirza Muhammad, N., ve Khalid, M. (2009). Use of bibliometrics in LIS research. Library and Information Science Research E-Journal, 19(2). https://doi.org/10.32655/LIBRES.2009.2.4 google scholar
19. Özköse, H. (2017). Yönetim bilişim sistemleri alanının Türkiye ve Dünya’daki bibliyometrik analizi ve haritası [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi. google scholar
20. Öztürk, O. (2021). Bibliyometrik araştırmaların tasarımına ilişkin bir çerçeve. Bir literatür incelemesi aracı olarak bibliyometrik analiz (2. bs.) içinde (ss. 33-50). Nobel Yayıncılık., google scholar
21. Polat, Ö. (2021). Bilgi ve belge yönetimi uzmanlığının yetkinlikler açısından tanımlanması [Yayımlanmamış doktora tezi]. Marmara Üniversitesi. google scholar
22. Sengupta, I. N. (1992). Bibliometrics, informetrics, scientometrics and librametrics: An overview. Libri, 42(2), 75-98. doi:10.1515/libr.1992.42.2.75 google scholar
23. Sonnenwald, D. H. (2007). Scientific collaboration. Annual Review of Information Science and Technology, 41(1), 643-681. doi:10.1002/aris.2007.1440410121 google scholar
24. Subaşıoğlu, F. (2022). Özel gereksinimli bireylerin bilgiye erişimi: Disiplinerarası çalışmalar ve güncel yaklaşımlar. L. Kanık, G. Palo, P. Bezirci, E. Alaca ve D. Soylu (Ed.), 21. Yüzyılda Özel Gereksinimli Bireylere Sunulan Hizmetlerde Kütüphanecilerin Yetkinlikleri içinde (ss. 437-456). Hiperyayın google scholar
25. To, W.-M. (2022). A bibliometric analysis of world issues: Social, political, economic, and environmental dimensions. World, 3(3), 619-638. https://doi.org/10.3390/world3030034 google scholar
26. Wray, K. B. (2023). A foundational text in scientometrics: Derek J. de Solla Price: Little science, big science. Metascience, 32(2), 235-239. https://doi.org/10.1007/s11016-023-00851-y google scholar
27. van Eck, N. J. ve Waltman, L. (2019). VOSviewer Manual version 1.6.10. https://www.vosviewer.com/documentation/Manual_VOSviewer_1.6.10.pdf google scholar
28. Yetkinlik. (t.y.). Türk Dil Kurumu güncel Türkçe sözlük içinde. https://sozluk.gov.tr google scholar
29. Yılmaz, E. (2005). Kullanıcı hakları ve sorumlulukları: Bir standart denemesi. Türk Kütüphaneciliği, 19(3), 332-348. google scholar
30. Zan, B. U. (2012). Türkiye’de bilim dallarında karşılaştırmalı bibliyometrik analiz çalışması [Yayımlanmamış doktora tezi). Ankara Üniversitesi. google scholar