Arşivlerde Yürütülen Araştırma Uygulamaları ve İngiltere, Fransa ve Almanya’da Referans Hizmetlerinin Tarihsel Oluşumu
Öz
1845-1914 dönemi, Avrupa arşivcilik tarihinde arşiv mekânının, okuma salonu düzeneklerinin ve kullanıcı-arşivci ilişkilerinin dönüştüğü bir eşiktir. Bu dönüşüm, modern araştırma pratiklerinin kurumsallaşmasına doğrudan etki etmiştir. Araştırmanın amacı, üç farklı arşiv geleneğinin arşivdeki araştırma pratiklerine nasıl yön verdiğini ortaya koymaktır. Fransız kamusallaşma modeli (bürokratik aygıtların yapısal genişlemesi), Alman bürokratik hafıza düzeni (pozitivist tarih yazımı doktrininin yükselişi) ve İngiliz araştırma topluluğu odaklı model (disiplinin kurumsal-profesyonel güçlenmesi) bu bağlamda karşılaştırılmaktadır. Çalışma, karşılaştırmalı tarihsel analiz yöntemine dayanmaktadır; doküman incelemesine ve analizine dayalı bir durum çalışması olarak kurgulanmıştır. Arşiv kurumlarının mekânsal örgütlenmesi, erişim protokolleri ve arşivci-kullanıcı etkileşimleri üzerine mevcut literatür analitik bir çerçevede değerlendirilmiştir. Bulgular, üç ülkede de okuma salonunun bilgi üretimini standartlaştıran bir “disiplin teknolojisi” olarak ortaya çıktığını göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, modern arşivcilik paradigmasının yalnızca hukuki erişim rejimleri üzerinden şekillenmediğini ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Birdsall, W. (1975). The two sides of the desk: the archivist and the historian, 1909-1935. The American Archivist, 38(2), 159-173. google scholar
- BLouin, F. X., ve Rosenberg, W.G. (2006). Archives, documentation, and institutions of social memory: Essays from the Sawyer Seminar. University of Michigan Press. google scholar
- Cook, T. (1997). What is past is proLogue: a history of archival ideas since 1898, and the future paradigm shift. Archivaria, 43, 17-63. google scholar
- Cook, T. (2013). Evidence, memory, identity, and community: Four shifting archival paradigms. Archival Science, 13(2-3), 95-120. google scholar
- Cook, T., ve Schwartz, J. M. (2002). Archives, records, and power: From (postmodern) theory to (archival) performance. Archival Science 2(3-4), 171-185. google scholar
- Delsalle, P. (2018). A history of archival practice, (M. Procter, Trans. and rev.), RoutLedge. google scholar
- De Vivo, F. (2010). Ordering the archive in early modern Venice (1400-1650). Archival Science, 10(3), 231-248. google scholar
- Derrida, J. (1996). Archive fever: A Freudian impression (E. Prenowitz, Trans.). University of Chicago Press.google scholar
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Bilgi Sistemleri (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
İshak Keskin
*
0000-0003-1611-1330
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
23 Aralık 2025
Gönderilme Tarihi
28 Kasım 2025
Kabul Tarihi
15 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Sayı: 24