KIBRIS MESELESİNİN MARAŞ YEREL BASININA YANSIMALARI (1950-1960)
Öz
Kıbrıs meselesinin Türk kamuoyunda ve siyasi hayatta önemli bir konuma gelmesi Demokrat Parti (DP)’nin ilk yıllarına tekabül etmektedir. Kıbrıslı Rumlar, 1945 yılından itibaren Yunanistan’a bağlanma isteklerini açığa vurmuştur ve 1950’li yıllarda Yunanistan tarafından da bu istekleri destek görmeye başlamıştır. Ekim 1954’te konu “Enosis” ve “Megali İdea” çerçevesinde Birleşmiş Milletler (BM)’e götürülmüş ve istenilen sonucun elde edilememesi üzerine Ada üzerindeki Rum zulümleri giderek artmıştır. Rumların Yunanistan’dan aldıkları destekle İngiliz ve Kıbrıslı Türklere yönelik başlayan şiddet faaliyetleri, ulusal basında olduğu gibi Maraş basınında da öncelikli haberler arasında yer almıştır. Hatta özellikle basın vasıtasıyla Türk kamuoyunun baskılarının giderek artmasıyla beraber, Türkiye’nin mesele ile daha yakından ilgilenmesi ve İngiltere’nin de BM görüşmelerine taraf olarak Türkiye’yi de davet etmesi gerçekleşmiştir. Rumların Enosis ideolojilerini gerçekleştirmek üzere Ada’daki Türklere yaptıkları zulümler Maraş’ta çıkan yerel gazetelerden; Halk Postası, Maraş’ın Sesi, Engizek, Kahraman Yurt ve Demokrasiye Hizmet gazetelerinde geniş ölçüde yer bulmuştur. Millî Mücadele’nin ilk zaferini kazanarak tarihe altın harflerle adını yazdıran Maraş halkı, Kıbrıslı soydaşlarının çektikleri acılara da kayıtsız kalmamıştır. Ada’daki Türk nüfusunun çektiği çileleri siyasi yorum ve değerlendirmelerle sayfalarına taşımaya başlamıştır. EOKA terör örgütüyle birlikte basındaki Kıbrıs konulu haberler giderek artmıştır. Haberler vasıtasıyla Maraş basını, üzerine düşeni yerine getirerek Kıbrıs davası etrafında Türk halkının kenetlenmesini sağlamıştır. Kıbrıs meselesini konu edinen bu çalışmada; Maraş’ta yayımlanan yerel gazetelerdeki haberler ile köşe yazıları değerlendirilmiş ve böylece Kıbrıs ile ilgili konulara yerel halkın nasıl tepki verdiği ortaya konulmuştur. Ayrıca çalışmada DP’nin 10 yıllık iktidarı süresince izlediği üç farklı Kıbrıs siyasetinin Maraş basınına yansımaları da tespit edilmiştir. Makale çalışmasında, başta Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA) belgeleri olmak üzere; dönemin yerel ve ulusal gazeteleri ile hatıratlar ve tetkik eserlerden yararlanılmıştır.
Anahtar Kelimeler
THE REFLECTIONS OF THE CYPRUS ISSUE IN THE MARAS LOCAL PRESS (1950-1960)
Öz
The Cyprus issue gained significance in Turkish public and political life during the early years of the Democrat Party (DP). Since 1945, the Greek Cypriots have sought annexation to Greece, gaining support in the 1950s. In October 1954, the United Nations (UN) discussion on "Enosis" and the "Megali Idea" failed, leading to increased atrocities against the Rum community on the island. Violence against the British and Cypriot Turks, supported by Greece, became a key concern in national and Maras media, pressuring Turkey's closer involvement and the UK's invitation to participate in UN negotiations. The local Maras newspapers, including Halk Postası, Maraş'ın Sesi, Engizek, Kahraman Yurt, and Demokrasiye Hizmet, extensively covered the persecution of Turks by the Greeks in their pursuit of the Enosis ideology. The resilient people of Maras, known for their historical victory in the National Struggle, stood in solidarity with their Cypriot kin. The local press began highlighting the struggles of the Turkish population on the island, while news about Cyprus, along with coverage of the EOKA terrorist organization, saw a steady rise. Through their efforts, the Maras press played a significant role in uniting the Turkish people around the Cyprus cause. This study evaluated the reactions of the local populace to Cyprus-related issues through an analysis of news and op-eds in Maras newspapers. Additionally, it identified the reflections of three distinct Cyprus policies pursued by the DP during its ten-year tenure in the Maras press. Primary sources included documents from the State Archives Presidency Republic Archives (BCA), alongside contemporary local and national newspapers, memoirs, and research works.
Anahtar Kelimeler
