Bu makale, Soğuk Savaş dinamikleri ve bölgesel istikrarsızlığın damgasını vurduğu 1960'ların sonu ve 1970'lerde ABD-İran ilişkilerindeki dönüşümü incelemektedir. Söz konusu dönüşümün merkezinde, Şah'ın İran'ı bölgesel güç statüsüne yükseltme çabası yatmaktaydı. Şah'ın stratejisi üç temel hedefe odaklanmıştı: Nixon Doktrini ve İngiltere'nin Basra Körfezi'nden çekilmesinin ardından İran'ın askeri gücünü artırmak; 1973 Arap-İsrail Savaşı ve petrol ambargosunun ardından OPEC içindeki ekonomik etkisini genişletmek ve İran'ı bölgenin tek nükleer güce sahip devleti olarak konumlandırmak. Bu hedefler, daha geniş jeopolitik gelişmeler ve enerji krizleri tarafından şekillendirilmiş ve İran'ın dış politikasında hem fırsatlar hem de gerilimler yaratmıştı. Şah'ın iddialı yaklaşımı, ABD'nin beklentileriyle giderek daha fazla çelişmeye başladı ve bölgesel güç dinamiklerinin yeniden şekillenmesine yol açtı. Bu çalışma, ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından yayınlanan, gizliliği kaldırılmış diplomatik yazışmalar ve istihbarat raporları dahil olmak üzere birincil kaynaklara dayanmaktadır.
ABD-İran İlişkileri Statü Arayışı ittifak Dönüşümü Soğuk Savaş ABD Diplomatik Belgeleri
This article examines the transformation of U.S.–Iran relations during the late 1960s and 1970s, a period marked by Cold War dynamics and regional instability. At the core of this shift was the Shah’s quest to elevate Iran to regional power status. His strategy focused on three key goals: enhancing Iran’s military capability following the Nixon Doctrine and Britain’s withdrawal from the Persian Gulf; expanding economic influence within OPEC after the 1973 Arab–Israeli War and the oil embargo; and positioning Iran as the region’s sole nuclear-capable state. These objectives were shaped by broader geopolitical developments and energy crises, creating both opportunities and tensions in Iran’s foreign policy. The Shah’s assertive approach increasingly conflicted with U.S. expectations and led to a reconfiguration of regional power dynamics. This study draws on primary sources, including declassified diplomatic cables and intelligence reports—most notably the Foreign Relations of the United States (FRUS) series published by the U.S. Department of State.
U.S.-Iran Relations Status Quest Alliance Transformation Cold War U.S. Diplomatic Documents
| Birincil Dil | İngilizce |
|---|---|
| Konular | Yakınçağ Tarihi (Diğer) |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 1 Eylül 2025 |
| Kabul Tarihi | 24 Aralık 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 19 Ocak 2026 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Sayı: 31 |