THE FİRST POPE TO VİSİT TÜRKİYE: THE SİGNİFİCANCE OF POPE PAUL VI’S CONTACTS İN TÜRKİYE AND THEİR REFLECTİONS İN WORLD PUBLİC OPİNİON
Öz
With the onset of the Cold War, a limited yet discernible dynamism emerged in Türkiye-Vatican relations. Türkiye’s alignment with the Western Bloc and its membership in NATO constituted a preliminary step toward improving relations with the Vatican. During this period, the Vatican’s anti-communist stance rendered Türkiye an indirect ally; however, the formal establishment of diplomatic relations between Türkiye and the Vatican was only realized in 1960. The process, which began with President Celal Bayar’s visit to the Vatican in 1959, continued with a decree dated 29 February 1960 permitting the opening of a Vatican Embassy in Türkiye. The establishment of diplomatic relations paved the way for regular contacts between the two parties, and relations reached a symbolic peak with Pope Paul VI’s visit to Türkiye. As a result of the intensive diplomatic initiatives of the Vatikan, the opening of the Vatikan Elçiliği in Türkiye in 1960 laid the groundwork for relations between Türkiye and the Vatican to acquire a more visible and institutional character on the international platform. The process began with the official visit of President Celal Bayar to the Vatican at the end of 1959; this diplomatic rapprochement continued with the visit of Papa VI. Paul to Türkiye in 1967, thereby further consolidating relations between the two parties through reciprocal contacts.
The first official papal visit to Türkiye, which took place on 25-26 July 1967, constitutes a significant historical milestone in terms of publicly formalizing Türkiye-Vatican relations. This development was closely linked both to Türkiye’s relatively pragmatic foreign policy orientation during the Cold War and to the Vatican’s broader effort to redefine its relations with states in the context of the Second Vatican Council.
This study evaluates Pope Paul VI’s visit to Türkiye and its reflections in world public opinion on the basis of newspaper reports obtained from archival documents housed in the Turkish Diplomatic Archives of the Ministry of Foreign Affairs. These documents, declassified and made accessible on 21 April 2025, constitute the primary source base of the study and have been analyzed to produce an original academic interpretation. An examination of how the visit was represented in the world press is essential for understanding the international reception of the Vatican’s ecumenical and diplomatic vision, as well as for analyzing how Türkiye-a secular state with a Muslim-majority population-was positioned within this discourse. Moreover, the visit brought to the international agenda Türkiye’s role as a potential mediator in the Jerusalem question, a conflict area in which the United Nations had proven ineffective and where Türkiye was perceived, by both Muslim and Christian countries, as a possible diplomatic interlocutor.
Anahtar Kelimeler
TÜRKİYE’Yİ ZİYARET EDEN İLK PAPA: VI. PAUL’ÜN TÜRKİYE TEMASLARININ ÖNEMİ VE DÜNYA KAMUOYUNDAKİ YANKILARI
Öz
Soğuk Savaş’ın başlamasıyla birlikte Türkiye-Vatikan ilişkilerinde sınırlı da olsa bir hareketlenme gözlemlenmiş, Türkiye’nin Batı Bloku içinde konumlanması ve NATO üyeliği, Vatikan ve Türkiye ilişkilerini geliştirici bir ön adım olmuştur. Bu dönemde Vatikan’ın, komünizm karşıtlığı Türkiye’yi dolaylı bir müttefik haline getirmiş olsa da ilişkiler 1950’li yıllar boyunca resmî diplomatik statü kazanmamış gayri resmî ve sembolik düzeyde kalmıştır. Ancak Vatikan’ın yoğun diplomatik girişimleri sonucu 1960 yılında Türkiye’de açılan Vatikan Elçiliği Türkiye ile Vatikan arasındaki ilişkilerin uluslararası platformda daha görünür ve kurumsal bir nitelik kazanmasına zemin hazırlamıştır. Süreç Cumhurbaşkanı Celal Bayar’ın 1959 yılının sonunda Vatikan’a gerçekleştirdiği resmî ziyaret ile başlamış; bu diplomatik yakınlaşma, 1967 yılında Papa VI. Paul’ün Türkiye ziyaretiyle devam ederek iki taraf arasındaki ilişkilerin karşılıklı temaslar yoluyla daha da pekişmesini sağlamıştır.
25-26 Temmuz 1967’de gerçekleşen ilk resmi Papalık ziyareti Türkiye-Vatikan ilişkilerinin dünyaya duyurulması bakımından tarihi bir öneme sahiptir. Bu gelişme, hem Türkiye’nin dış politikasında görece pragmatik bir yaklaşımın benimsenmesi hem de Vatikan’ın II. Vatikan Konsili sürecinde devletlerle ilişkilerini yeniden tanımlama arayışıyla yakından ilişkilidir.
Bu çalışmada, Papa VI. Paul’ün Türkiye ziyareti ve bu ziyaretin dünya kamuoyundaki yansımaları Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşivi’nde bulunan ve 21 Nisan 2025 tarihinde gizliliği kaldırılarak erişime açılan arşiv belgeleri ışığında değerlendirilip özgün bir akademik metin haline getirilmiştir. Ziyaretin dünya basınındaki temsillerine odaklanmak, Vatikan’ın ökümenik ve diplomatik vizyonunun uluslararası alanda nasıl algılandığını ortaya koyarken, laik ve Müslüman çoğunluklu bir ülke olan Türkiye’nin bu söylem içinde nasıl konumlandırıldığını anlamak açısından önemlidir. Ayrıca Birleşmiş Milletlerin çözümü konusunda etkisiz kaldığı Kudüs meselesinde, Müslüman-Hristiyan fark etmeksizin bütün ülkelerin Türkiye’ye yüklediği arabuluculuk misyonu da yine ziyaret vasıtasıyla dünya kamuoyunda gündeme gelmiştir.
Anahtar Kelimeler
