OSMANLI DEVLETİ’NDE ENGELLİLER İÇİN KULLANILAN TABİR, LAKAP VE SIFATLAR
Öz
Bu çalışmada, Osmanlı
Devleti’nin bünyesinde yaşayan engelliler için kullanılan çeşitli lakaplar ve tabirler
hakkında bilgi verilecektir. Osmanlı toplumu, engelli ve engellilik durumunu
anlatmak için çok geniş bir kelime hazinesi kullanmıştır. Kişinin engel
durumunu belirtmek için bazen genel, bazen de özel ifadelere yer verilmiştir.
Hatta bu ifadeler bazen kişinin ve daha sonraki yıllarda sülale adlarıyla
özdeşleşmiştir. Kişinin isminin önüne engel durumu getirilerek adeta ona bir
kimlik kazandırılmıştır. Yani kişi sahip olduğu engel durumuyla toplumda
tanınmıştır.
Osmanlı arşiv belgelerinde,
genel anlamda engellilik durumunu anlatmak için sakat, alîl, ma’lûl, ma’lûlîn, amel-mânde gibi
tabirler kullanılmıştır. Görme, işitme,
konuşma, yürüme ve vücudunun herhangi bir organının olmaması gibi fiziksel
engeli olanlar ile zihinsel engeli bulunan kişiler için ayrı ayrı ve özel
tanımlamalarda bulunulmuştur. Çalışmada bu tanımlamaların neler olduğu ve bu
tabirlerin kökenleri tespit edilip ayrıntılı şekilde bilgi verilmesi
amaçlanmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA) Belgeleri: Babıâli Evrak Odası: (BEO.) 1006/75400; 1006/75446; 1011/75810; 91/6793; 98/7344; 636/47680; 1027/76967; 1028/77072; 1050/78698; 115/8583; 402/30140; 444/332; 631/47271; 1403/105195; 21/1573; 802/60078; 604/45285; 829/62152; 883/66167; 901/67533; 903/67701; 1493/111953; 1517/113762; 402/30140; 802/60078; 342/25585; 380/28499; 2394/179482; 399/29883; 728/54592; 42/3111; 547/40998; 1496/112142; 1518/113777; 2919/218885; 216/16130; 1016/76144; 1029/77159; 1150/86233; 1216/91197; 2839/212883; 3482/261083; 3692/276846; 2487/186462; 357/26770.
- Dâhiliye Muhaberat-ı Umumiye İdaresi: (DH. MUİ.) 80-1/53.
- Dâhiliye Nezareti, Mektubi Kalemi: (DH. MKT.) 250/37; 871/2; 886/54; 402/56; 466/24; 1102/4; 402/56; 1580/47; 1480/28; 1544/15; 1656/69; 2581/14; 2474/71; 812/79; 1045/47.
- İrade Askeri: (İ. AS.) 22/20.
- İrade Dahiliye: (İ. DH.) 440/29070.
- İrade Hususi: (İ. HUS.) 56/101; 59/26; 56/43; 9/38.
- Maarif Nezareti, Mektubi Kalemi: (MF. MKT.) 463/49; 550/41.
- Meclis-i Vala: (MVL.) 569/59.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Kamuran Şimşek
0000-0003-3741-471X
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
1 Ocak 2018
Gönderilme Tarihi
18 Ekim 2017
Kabul Tarihi
23 Kasım 2017
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 2 Sayı: 15