CUMHURİYETİN 10.YILINDA İZMİRLİ AYDINLARIN GÖZÜYLE LAİKLİK KAVRAMI VE GELECEĞİ
Öz
Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş esasları arasında en önemli nokta devletin temellerinin laik esaslara oturtulmasıdır. Bu amaçla gerçekleştirilen laiklik aşamaları 1922 yılından 1937 yılına kadar aralıksız bir şekilde çıkartılan yasa ve uygulamalarla devam etmiş ve sonlanmıştır. Ancak uzun yıllardır devletin temelini din esasına oturtan Osmanlı Devletinin yıkılması sonrasında devleti laik esaslar üzerine oturtmak oldukça zor olmuştur. Özellikle dinin kullanılarak toplumu yönetme algısı amacıyla yönetimin dinselleştirilmesi ve kutsallaştırılması toplumun da saltanatı kutsallaştırmasına ve sorgulamadan biat etmesine neden olmuştur.
Bu nedenle yeni Türkiye Cumhuriyeti laiklik aşamalarını gerçekleştirdikçe eski sisteme geri dönmek isteyenlerce tehdit altında kalmıştır. Bu ortamda da laikliğin anlatılmasına önem verilmiştir. İzmir'deki Yeni Asır gazetesi de 1933 yılında halkı aydınlatmak amacıyla aydınlara laiklik ile ilgili sorularak sorarak bir anket yapmıştır. Anket ile aydınların o dönemki laiklik algısının net olduğunu gördük. Ayrıca yine o dönemde laiklik ile ilgili sorunları ve aynı zamanda da aydınların gelecekte laikliğin nasıl olacağını düşündükleri ortaya konuldu.. En önemlisi de Diyanet İşleri Başkanlığının laik bir devlette olmaması gerektiğini söylemelerine karşılık bu kurumun şimdilik gerekli olduğunu söylemeleriydi..
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Gazete ve Resmi Yayınlar Yeni Asır .CHF 1927 Nizamnamesi, (1927), Ankara, TBMM Matbaası, s. 3CHF Üçüncü Büyük Kongre Zabıtları, (1931), Devlet Matbaası, İstanbul.CHP 15.Yıl Kitabı, (TY).CHP 1935.Parti Programı, (TY)Ulus Matbaası.TBMM Albümü, (2010), Cilt 1, Ankara.TBMM Albümü, (2010), Cilt 2, Ankara.TBMM Zabıt Ceridesi,EserlerAkın, Mahmut Hakkı, (2012),“Laiklik Sözleşmesi Temelinde Güdümlü Muhalefet; Serbest Cumhuriyet Fırkası” Akademik İncelemeler Dergisi, Cilt.7, Sayı 2.Aksoy, Muammer, (1989), Laikliğe Çağrı, Gündoğan yayınları, Ankara.Arıkan, Zeki, (1997)" Muhittin Birgen, Mustafa Kemal Paşa ve Milli Mücadele" Atatürk Yolu Dergisi, 5 (20).Atatürk’ün Bütün Eserleri.Aybars, Ergün, (2014), İstiklal Mahkemeleri, Doğan Kitap, İstanbul.Aydın, Mehmet Akif, (2005), Türk Hukuk Tarihi, Ufuk Yayınları, İstanbul. Aytepe, Oğuz, (2002), “Yeni Belgelerin Işığında Halifeliğin Kaldırılması ve Hanedan Üyelerinin Yurtdışına Çıkarılmaları” Atatürk Yolu Dergisi, Sayı.29-30Bauberot, Jean, (2008), Dünyada Laiklik, Dergah Yayınları, İstanbul.Berkes, Niyazi, (1984), Teokrasi ve Laiklik, Adam Yay., İstanbul.Devellioğlu, Ferit, Osmanlıca, Türkçe Sözlük.Ertan, Temuçin F. (2007),“Türkiye Cumhuriyeti Anayasalarında Laiklik” Atatürk Yolu Dergisi, Cilt: 10, Sayı: 39.Gürsoy, Kenan, (2003), “Laiklik”, İslam Ansiklopedisi, cilt: 27.Hafızoğulları, Zeki, (1998),Laiklik, ATAM yayınları, AYM Atatürk Kültür Merkezi yayınları, Ankara, Kanadoğlu, Korkut, (2013), “Laiklik ve Din Özgürlüğü”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Sayı.109.Kaynar, Reşat, (1998), Türkiye’yi Laikleştiren Yasalar, ATAM Yayınları, Ankara.Kili, Suna – Gözübüyük, Şeref, (2000), Türk Anayasa Metinleri. Türkiye İş Bankası Yayınları.Küçükcan Talip, (2003), “Laiklik”, İslam Ansiklopedisi, Yıl:, cilt: 27.Mumcu, Ahmet, (1985), “Cumhuriyetin İlk Dönemlerinde Laiklik” Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Cilt: I , , Sayı: 2.Okyar, Osman - Seyitdanlıoğlu, Mehmet, (2017),Atatürk, Okyar ve Çok Partili Hayat, İş Bankası yayınları, İstanbul.Özdemir, Hikmet, (2007), Atatürk’ten Günümüze Cumhurbaşkanlığı Seçimleri, Remzi Yay, , İstanbul.Özkul, Fatih, (2014), “Anayasalarımızda Laiklik İlkesi” Ankara Barosu Dergisi, sayı 4.Öztaş, Fatih, (2010), Siyasi Partilerin TBMM Tutanakları Bağlamında Laiklik Tartışmaları, Yayımlanmamış YL tezi, Erzurum Atatürk Üniversitesi, Erzurum.Serap, Tabak, (2002), “Serbest Cumhuriyet Fırkası”, Türkler Ansiklopedisi, (Ed: Hasan Celal Güzel), Cilt:16, Ankara: Yeni Türkiye Yayınları.Tunçay, Mete, (2005), Eleştirel Tarih Yazıları, Liberte Yayınları, Ankara.Uyar, Hakkı, (1991), “Serbes Cumhuriyet Gazetesi”, Tarih ve Toplum, sayı 95,Vatandaş için Medeni Bilgiler, (1930), Milliyet Matbaası, İstanbul, 1930
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
M.emin Elmacı
*
0000-0002-7336-3561
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
1 Temmuz 2018
Gönderilme Tarihi
24 Mayıs 2018
Kabul Tarihi
27 Haziran 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 2 Sayı: 16