İNGİLTERE’NİN ORTADOĞU’DAKİ İSTİHBARAT MERKEZİ: ARAP BÜRO
Öz
İngiliz istihbaratı Ortadoğu’da çeşitli isimler altında faaliyet yürüttü. Özellikle de 20. Yüzyılın başında bölgedeki faaliyetlerini artırdılar. Birinci Dünya savaşı başlamadan önce Ortadoğu ve Afrika’da Mısır merkezli yaygın bir istihbarat ağı kurdular. Savaşın başlamasıyla birlikte İngiltere’nin bölgedeki faaliyetlerini ve Hindistan haricindeki Müslümanlara yönelik politikalarını yönlendirecek ve bölgedeki Müslüman halka İngiltere lehinde propaganda yapacak bir kuruma ihtiyaç duyuldu. Bu nedenle, bölgede İngiltere için istihbarat toplayacak ve bunları analiz ederek Londra’ya, Hindistan, Sudan ve Mısır gibi İngiltere’nin önemli sömürge merkezlerine iletecek bir ofisi Arap Büro adıyla Kahire’de kurdular. Bu ofis, İngiltere Dış İşleri’ne ve Mısır’daki İngiliz Müstemleke yönetimine bağlı olarak çalışan yarı özerk bir yapıya sahipti. Arap Büro’da askerden, akademisyene, bankacıya, arkeologdan gazeteciye kadar çok farklı meslek grubundan elemanlar istihdam edildi. Arap Büro, Şerif Hüseyin isyanından sonra faaliyetlerini bu isyan üzerine yoğunlaştırarak devam ettirdi. İsyancılara silah, para yardımı yaparak eğitim ve danışmalık hizmeti verdi. Bölgede saha çalışmaları yaparak bölgenin haritalarını çıkarttılar. Savaş sırasında Arap Bülten adıyla gizli bir istihbarat dergisi çıkardılar. Bölgedeki kabilelerle ve etkili liderlerle ilgili saha ve istihbarat çalışması yürüterek elde ettikleri bilgileri Londra’ya gönderdiler. Savaştan sonra da Arap Büro 1920 yılına kadar faaliyetlerini devam ettirdi.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Kaynakçaa.)British Library Arşivi (Londra) İndian PapersIOR: R/20/A/1569 IOR/L/PS/10/576/2 s. 21IOR: R/20/A/1569/ Sayfa 14IOR: R/20/A/1569/ Sayfa 15IOR: R/20/A/1569/ Sayfa: 69IOR: R/20/A/1569/ Sayfa 65IOR: R/20/A/1569/ s. 70IOR/L/PS/11/119 page 782/1917IOR/R/15/5/382 IOR/L/PS/10/657IOR/L/PS/10/658
- b.) National Archive (Londra)CO 323/776/295FO 141/735/2FO 686 part 1, Sayfa 186-188.FO141/465/5INF 4/1B
- c.)Yayınlanmış Arşiv BelgeleriA collection of First World War Military Handbooks of Arabia 1913-1917, Vol. 2, The Arab Bureau Handbooks of Hejaz, Asir, Yemen, England: Archive Editions, 1988. “Handbook of Hejaz”, Cairo, Government Press, 1917. Prepared by Arab Bureau. A collection of First World War Military Handbooks of Arabia 1913-1917, Vol. II, The Arab Bureau Handbooks Of Hejaz, Asır, Yemen 1917, Government Press, Caıro, Archive Editions, 1988.
- d.)Araştırma ve İnceleme EserlerBlumı, Isa, “İmam Olmak: I. Dünya Savaşı Sırasında Osmanlı Hâkimiyeti Altındaki Yemen'de İmparatorluk ve İktidar Macerası”, Osmanlı Ansiklopedisi, Cilt 2, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara, 1999.
- Brown, Malcolm, The letters of T. E. Lawrence, J. M. Dent & Sons Ltd., London,1988
- Koloğlu, Orhan, “Lawrence, Thomas Edward”, Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 27, Ankara, 2003, ss.115-116Lawrence, T. E. Seven Pillars Of Wisdom, Alden Press, London, 1935
- Mohs, Polly A. Military İntelligence and the Arab Revolt, Routledge, Oxon, 2008
- Johnson, Maxwell Orme “The Arab Bureau and the Arab Revolt: Yanbu to Aqaba”,Military Affairs, Vol. 46, No.4,1982, pp. 194-201.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Mustafa Çabuk
0000-0001-5560-8193
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
30 Ocak 2019
Gönderilme Tarihi
27 Kasım 2018
Kabul Tarihi
31 Aralık 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 2 Sayı: 17
Cited By
LAWRENCE’IN 27 MADDELİK RAPORU BAĞLAMINDA ORTADOĞU’DA İNGİLİZ SİYASETİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME
Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.18069/firatsbed.646349Arap Bürosu’nun Gizli Raporları: Arap Bülteni
Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.30561/sinopusd.1007748Filistin Cephesinde Türk ve İngiliz Ordularındaki Askerin Günlük İstihkakı: Tayınat-ı Yevmiye – Rasyon Karşılaştırması
Filistin Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.34230/fiad.817525SİR MARK SYKES’IN ORTADOĞU İZLENİMLERİNE KISA BİR BAKIŞ
Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.30561/sinopusd.995345Sait Halim Paşa’dan Etkilenen Bir İngiliz Yazar ve Düşünür; Marmaduke W. Pickthall
Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.24186/vakanuvis.884586Arap Bürosu ve Hicaz Demiryoluna Yönelik Baskınlar (1916-1918)
Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.24186/vakanuvis.1424998