Türk – Amerikan Müttefikliğinde ‘Peşrev’ Dönemi: Ödünç Verme-KiralamaProgramında Türkiye

Efe Sıvış

doi:10.33431/belgi.561138

Türk – Amerikan Müttefikliğinde ‘Peşrev’ Dönemi: Ödünç Verme-KiralamaProgramında Türkiye

Öz

İkinci Dünya Savaşı’nın ardından müttefiklik ilişkisi kuran Türkiye ve ABD’nin iş birliği savaşın başlangıcından kısa bir süre sonraya dayanmaktadır. Roosevelt Hükümeti’nin Mihver bloğuna karşı olan İttifak devletleri nezdinde başlattığı destek süreci Amerikan Kongresi’nden geçen Ödünç Verme-Kiralama Yasası ile ifadesini buldu. Bu çalışmada Türkiye’nin de yardım kapsamına alındığı Ödünç Verme-Kiralama Programı, Amerikan Dışişleri Bakanlığı belgelerinin Türkiye dosyalarından faydalanılmak suretiyle incelenmiştir. Çalışmada Türkiye’nin uygulamaya yönelik eleştirileri, girişimleri ve söz konusu girişimlerin Anglosakson muhatapları nezdindeki yansımaları yer almaktadır. Diğer yandan dönemin Alman hükümetinin Türkiye’nin söz konusu programa alınmasına yönelik verdiği tepkiler Amerikan arşiv belgelerinden izlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Ödünç Verme-Kiralama Programı,Türk – Amerikan İlişkileri,Türk Dış Politikası,Amerikan Dış Politikası,Amerikan Yardımları

Kaynakça

U.S. National Archives, Decimal File 867.24, Internal Affairs of States, Turey, Political Affairs. Records of the Department of State Relating to Internal Affairs of Turkey
Ali Balcı, Türkiye Dış Politikası: İlkeler, Aktörler, Uygulamalar, Alfa, İstanbul, 2017
Ayşegül Kars Kaynar, İhsan Seddar Kaynar, ABD-Türkiye İlişkilerinin Gelişiminde “Ödünç Verme ve Kiralama Anlaşması”, Övgü Kalkan Küçüksolakj, Abdullah Muhsin Yıldız (ed.), Current Debates in International Relations & Law: Current Debates in Social Sciences Series Volume 24, IJOPEC, 2018, 109-120.
Baskın Oran, Türk Dış Politikası: Kurtuluş Savaşından Bugüne Olgular, Belgeler, Yorumlar, 2006, İletişim Yayınları, İstanbul
Boris V. Sokolov, The Role of Lend‐lease in Soviet Military Efforts, 1941–1945, The Journal of Slavic Military Studies, S.7, N.3, 1994, s. 567-586.
Charles Smith, Lend-Lease to Great Britain 1941-1945, Southern Quarterly; Hattiesburg , V.10, Iss. 2, 1972, s. 195-208
Çağrı Erhan, Avrupa’nın İntiharı ve İkinci Dünya Savaşı Sonrasında Temel Sorunlar, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, S.51, 1996, s. 259-273
Edward R. Stettinius Jr., Lend-Lease: Weapon for Victory, Macmillan Co., New York, 1944

Edward Weisband, Turkish Foreign Policy, 1943-1945: Small State Diplomacy and Great Power Politics, Princeton University Press, New Jersey, 2015
Foreign Relations of the United States: The Conferences at Washington, 1941-1942, and Casablanca, 1943, Washington: U.S. Government Printing Office - Volume 8414 of Department of State publication, 1968
Francis Walton, Miracle of World War II, Macmillan Co., New York, 1956
George C. Herring, Aid to Russia, 1941-1945: Strategy, Diplomacy, the Origins of the Cold War, New York, Columbia University Press, 1973
Haluk Ülman, İkinci Cihan Savaşının Başından Truman Doktrinine Kadar Türk-Amerikan Münasebetleri, 1939-1947, AÜSBF Yayınları, Ankara
Leon Martel, LendLease, Loans, and Coming of the Cold War: A Study of the Implementation of Foreign Policy, Westview Press, Boulder, 1979
Şevket Süreyya Aydemir, İkinci Adam, Remzi Kitabevi, İstanbul, 1984
Türk Dış Politikasında 50 Yıl – İkinci Dünya Savaşı Yılları (1939-1946), T.C. Dışişleri Bakanlığı, Ankara, 1973
Necmeddin Sadak, Amerika Birleşik Devletlerinin Yardım Kararı, Akşam, Mart 11, 1941
Nuri Karakaş, Türk Amerikan Siyasi İlişkileri (1939-1952), Atatürk Araştırma Merkezi, Ankara, 2013
Nuri Karakaş, Amerikan “Ödünç Verme ve Kiralama” Yardımlarında Türkiye, Tarih İncelemeleri Dergisi, s. 24(1), 2009, s. 21-52

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Efe Sıvış ^*
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

1 Temmuz 2019

Gönderilme Tarihi

6 Mayıs 2019

Kabul Tarihi

17 Haziran 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 2 Sayı: 18

DOI

https://doi.org/10.33431/belgi.561138

IZ

https://izlik.org/JA58AP96BB

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Sıvış, E. (2019). Türk – Amerikan Müttefikliğinde ‘Peşrev’ Dönemi: Ödünç Verme-KiralamaProgramında Türkiye. Belgi Dergisi, 2(18), 1525-1543. https://doi.org/10.33431/belgi.561138

AMA

1.Sıvış E. Türk – Amerikan Müttefikliğinde ‘Peşrev’ Dönemi: Ödünç Verme-KiralamaProgramında Türkiye. Belgi Dergisi. 2019;2(18):1525-1543. doi:10.33431/belgi.561138

Chicago

Sıvış, Efe. 2019. “Türk – Amerikan Müttefikliğinde ‘Peşrev’ Dönemi: Ödünç Verme-KiralamaProgramında Türkiye”. Belgi Dergisi 2 (18): 1525-43. https://doi.org/10.33431/belgi.561138.

EndNote

Sıvış E (01 Temmuz 2019) Türk – Amerikan Müttefikliğinde ‘Peşrev’ Dönemi: Ödünç Verme-KiralamaProgramında Türkiye. Belgi Dergisi 2 18 1525–1543.

IEEE

[1]E. Sıvış, “Türk – Amerikan Müttefikliğinde ‘Peşrev’ Dönemi: Ödünç Verme-KiralamaProgramında Türkiye”, Belgi Dergisi, c. 2, sy 18, ss. 1525–1543, Tem. 2019, doi: 10.33431/belgi.561138.

ISNAD

Sıvış, Efe. “Türk – Amerikan Müttefikliğinde ‘Peşrev’ Dönemi: Ödünç Verme-KiralamaProgramında Türkiye”. Belgi Dergisi 2/18 (01 Temmuz 2019): 1525-1543. https://doi.org/10.33431/belgi.561138.

JAMA

1.Sıvış E. Türk – Amerikan Müttefikliğinde ‘Peşrev’ Dönemi: Ödünç Verme-KiralamaProgramında Türkiye. Belgi Dergisi. 2019;2:1525–1543.

MLA

Sıvış, Efe. “Türk – Amerikan Müttefikliğinde ‘Peşrev’ Dönemi: Ödünç Verme-KiralamaProgramında Türkiye”. Belgi Dergisi, c. 2, sy 18, Temmuz 2019, ss. 1525-43, doi:10.33431/belgi.561138.

Vancouver

1.Efe Sıvış. Türk – Amerikan Müttefikliğinde ‘Peşrev’ Dönemi: Ödünç Verme-KiralamaProgramında Türkiye. Belgi Dergisi. 01 Temmuz 2019;2(18):1525-43. doi:10.33431/belgi.561138

Cited By

Türk Ordusunun Modernizasyonunda Amerikan Etkisi: M1 Garand Piyade Tüfeklerinin Türk Silahlı Kuvvetleri Envanterine Girişi Üzerine Bir Değerlendirme

Gaziantep University Journal of Social Sciences

https://doi.org/10.21547/jss.1539091

Türkiye’de Çok Partili Hayata Geçişte Dış Dinamikler

Türkiye Siyaset Bilimi Dergisi

https://doi.org/10.59886/tsbder.1601938