OSMANLI DEVRİ DENİZLİ’DE SIĞIR VEBASI: VEBÂ-YI BAKARÎ

Kamuran Şimşek

doi:10.33431/belgi.652755

OSMANLI DEVRİ DENİZLİ’DE SIĞIR VEBASI: VEBÂ-YI BAKARÎ

Öz

Sığır vebası, tarih boyunca hayvan hastalıkları arasında en önemli kayıplara sebebiyet vermiş hastalıkların başında gelmiştir. Büyükbaş hayvanlarda görülen bu hastalık virüs aracılığıyla hızlı bir biçimde genişleyerek çok sayıda hayvanın ölümüne neden olmuştur. Asya merkezli sığır vebası salgını ilk önce Avrupa’da etkili olmuş ve geniş çapta manda ile sığırın telef olmasına sebebiyet vermiştir. Bu durum Avrupa’da hayvan hastalıkları konusunda uzmanların yetişmesini amaçlayan veterinerlik okullarının kurulmasının önünü açmıştır. Ayrıca milletlerarası kongre ve toplantılar düzenlenerek salgının ortaya çıkma ve yayılma sebepleri hakkında görüşmeler yapılmıştır. Osmanlı Devleti’nde sığır vebası ise farklı dönemlerde etkili olmakla birlikte özellikle 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın ardından Balkanlar üzerinden Anadolu’ya yayılmıştır. 19. yüzyılın son çeyreğinden itibaren Osmanlı coğrafyasının pek çok bölgesinde etkili olan veba salgını devletin ekonomisine ve hayvancılığına büyük darbe vurmuştur. Bu çalışmada, Denizli’de meydana gelen sığır vebası salgınları ve Osmanlı Devleti’nin salgınlara karşı aldığı koruyucu önlemler hakkında bilgi verilmesi amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Osmanlı Devleti,Denizli,Salgın

Kaynakça

Kaynakça 1. Osmanlı Arşivi Belgeleri
Babıâli Evrak Odası: (BEO.) 1559/116890.
Dâhiliye Nezâreti, İdare: (DH. İD.) 106/11.
Dâhiliye Nezâreti, Mektubi Kalemi: (DH. MKT.) 1615/8; 1778/125; 1800/59; 2765/17.
2. Araştırma Eserler ve Makaleler
Ak, Mehmet, “Osmanlı Devleti’nde Veba-i Bakarî (Sığır Vebası)”, Osmanlı Tarihi Araştırmaları Merkezi (OTAM), 39, Bahar 2016, s. 215-240.
Avcı, Yasemin, Bir Osmanlı Anadolu Kentinde Tanzimat Reformları ve Kentsel Dönüşüm: Denizli (1839-1908), Yeditepe Yayınları, İstanbul 2010.
Baykara, Tuncer “Denizli”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 9, İstanbul 1994, s. 155-159.

Çalışkan, Adem “XIX. Yüzyılda Maraş’ta Salgın Hastalıklar ve Salgın Hastalıklara Karşı Alınan Önlemler”, 2. Uluslararası Akdeniz Sempozyumu Bildiri Tam Metinleri Kitabı, Kitap 1, Edt. Durmuş Ali Arslan, Mer-Ak Mersin Akademi Yayınları, Mersin 2019, s. 196-212.
Demirkol, Kurtuluş, “1897-1898 Yıllarında Gebze Kazasında Sığır Vebası”, Uluslararası Gazi Süleyman Paşa ve Kocaeli Tarihi Sempozyumu III, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Yayınları, 4, 2017, s. 2541-2544.
Dinç, Gülten, “Ortaasya Türk Topluluklarından Günümüz Türkiyesine Bulaşıcı ve Salgın Hastalıkların Gelişimi”, Yeni Tıp Tarihi Araştırmaları, Edt. İbrahim Başağaoğlu, Gülten Dinç, 18, İstanbul 2012, s. 73-104.
Erk, Nihal, “Tarihte Önemli Sığır Vebası Salgınları ve 1920’ye Kadar Memleketimizdeki Durumu”, Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 10/3-4, 1963, s. 221-237.
Erk, Nihal, Naki Cevat Akkerman, Türkiyede Sığır Vebası Salgınları ve Eradikasyonu Tarihi, Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Yayınları, Ankara 1969.
Güran, Tevfik 19. Yüzyıl Osmanlı Tarımı, Eren Yayıncılık, İstanbul 1998.
Kırbıyık, Kasım, “Baytarlık”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 5, İstanbul 1992, s. 278-282.
Melikoğlu Gölcü, Berfin, Özlem Yüksel, Erhan Yüksel, “Baytar Mecmuası/Baytarî Mecmua (1923-1933) Üzerine Bir İnceleme”, Osmanlı Bilimi Araştırmaları, 19/1, 2017, s. 75-134.
Mengirkaon, Sabri, “19. Yüzyılın İkinci Yarısında Diyarbekir’de Vaba-i Bakarî”, Osmanlıdan Günümüze Diyarbakır, Edt. İbrahim Özcoşar, Mustafa Öztürk, Ali Karakaş, Ziya Polat, Ensar Neşriyat, İstanbul 2018, s. 295-320.
Özlü, Zeynel, “19. Yüzyıl Sonlarında Osmanlı Devletinde Hazırlanan İki Risale: Vebâ-yı Bakarî ve Zâtülcenb”, Askerî Tarih Araştırmaları Dergisi, 12/23, 2014, s. 1-14.
Turan, Mustafa, “Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Veba-yı Bakari Salgını ve Düşündürdükleri”, Prof. Dr. Mustafa Keskin Armağanı Türk Tarih ve Kültürü Araştırmaları, Edt. Remzi Kılıç, İdeal Kültür Yayıncılık, İstanbul 2014, s. 977-993.
Yıldırım, Nuran “Bakteriyolojihane-i Şahane’de Veteriner Bakteriyoloji (1893-1901)”, 14. Yüzyıldan Cumhuriyet’e Hastalıklar-Hastaneler-Kurumlar Sağlık Tarihi Yazıları I, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul 2014.
Yusuf Kılıç, “Denizli Yöresinin Prehistorik Yerleşimleri ve Yol Sistemi”, Uluslararası Denizli ve Çevresi Tarih ve Kültür Sempozyumu, 6-8 Eylül 2016, Bildiriler I, Ed. Ayfer Özçelik, M. Yaşar Ertaş, Yusuf Kılıç, Yasemin Avcı, Süleyman İnan, Selim Parlaz, Fakülte Kitabevi, Denizli 2007, s. 12-22.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Kamuran Şimşek ^*
0000-0003-3741-471X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

1 Ocak 2020

Gönderilme Tarihi

29 Kasım 2019

Kabul Tarihi

8 Aralık 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 2 Sayı: 19

DOI

https://doi.org/10.33431/belgi.652755

IZ

https://izlik.org/JA42MR86FM

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Şimşek, K. (2020). OSMANLI DEVRİ DENİZLİ’DE SIĞIR VEBASI: VEBÂ-YI BAKARÎ. Belgi Dergisi, 2(19), 2068-2080. https://doi.org/10.33431/belgi.652755

AMA

1.Şimşek K. OSMANLI DEVRİ DENİZLİ’DE SIĞIR VEBASI: VEBÂ-YI BAKARÎ. Belgi Dergisi. 2020;2(19):2068-2080. doi:10.33431/belgi.652755

Chicago

Şimşek, Kamuran. 2020. “OSMANLI DEVRİ DENİZLİ’DE SIĞIR VEBASI: VEBÂ-YI BAKARÎ”. Belgi Dergisi 2 (19): 2068-80. https://doi.org/10.33431/belgi.652755.

EndNote

Şimşek K (01 Ocak 2020) OSMANLI DEVRİ DENİZLİ’DE SIĞIR VEBASI: VEBÂ-YI BAKARÎ. Belgi Dergisi 2 19 2068–2080.

IEEE

[1]K. Şimşek, “OSMANLI DEVRİ DENİZLİ’DE SIĞIR VEBASI: VEBÂ-YI BAKARÎ”, Belgi Dergisi, c. 2, sy 19, ss. 2068–2080, Oca. 2020, doi: 10.33431/belgi.652755.

ISNAD

Şimşek, Kamuran. “OSMANLI DEVRİ DENİZLİ’DE SIĞIR VEBASI: VEBÂ-YI BAKARÎ”. Belgi Dergisi 2/19 (01 Ocak 2020): 2068-2080. https://doi.org/10.33431/belgi.652755.

JAMA

1.Şimşek K. OSMANLI DEVRİ DENİZLİ’DE SIĞIR VEBASI: VEBÂ-YI BAKARÎ. Belgi Dergisi. 2020;2:2068–2080.

MLA

Şimşek, Kamuran. “OSMANLI DEVRİ DENİZLİ’DE SIĞIR VEBASI: VEBÂ-YI BAKARÎ”. Belgi Dergisi, c. 2, sy 19, Ocak 2020, ss. 2068-80, doi:10.33431/belgi.652755.

Vancouver

1.Kamuran Şimşek. OSMANLI DEVRİ DENİZLİ’DE SIĞIR VEBASI: VEBÂ-YI BAKARÎ. Belgi Dergisi. 01 Ocak 2020;2(19):2068-80. doi:10.33431/belgi.652755

OSMANLI DEVRİ DENİZLİ’DE SIĞIR VEBASI: VEBÂ-YI BAKARÎ

OSMANLI DEVRİ DENİZLİ’DE SIĞIR VEBASI: VEBÂ-YI BAKARÎ

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

OSMANLI DEVLETİ’NDE SIĞIR VEBASI: ASKERİ BAYTARLARIN GÖREVLENDİRİLMESİ MESELESİ

Little Livestock Dıseases In The Ottoman State And The Impact On Trade (1836-1914)

Geç Dönem Osmanlı Devleti’nde Sığır Vebası [Vebâ-yı Bakarî] ve Bu Hastalığa Karşı Alınan Yasal Tedbirler