ALA SÖZCÜĞÜNÜN KIRGIZCADAKİ KULLANIM ALANI VE ANLAM EVRENİYLE İLGİLİ DÜŞÜNCELER

In the article, the conceptual fields and semantic events of the word ala in the past and present Kyrgyz language, which is seen in almost every written language and dialect of Turkish and which we can follow since Old Turkish, are emphasized. The review part of the study is 1. “Ala” in Historical and Contemporary Written Languages of Turkish and 2. It consists of two main sections titled “Ala” in Kyrgyz and the domain of meaning. In the first part, the usage patterns, meanings, derivatives of the word ala in the historical fields of Turkish, and its forms and meanings reflected in dictionaries in other contemporary Turkish written languages apart from Kyrgyz were examined. In this section, the origin of the word ala is also discussed. In the second part, the usage areas of the word ala in Kyrgyz, its semantic and conceptual features are examined in more detail. In this section, besides the use of the word ala in the written language and dialects of the Kyrgyz language, the new simple and compound words, idioms and proverbs, proper names, beliefs and practices among the people about the color ala are given and evaluated in general terms. As a result of the study, it has been determined that the word ala reflects both general Turkish written languages and Kyrgyz language, its functional, semantic and conceptual equivalents, and its contributions to Turkish culture and language in the context of perceiving and defining a set of objects, situations, events and objects as a result of efforts to understand the world and observations are included.

Makalede Türkçenin hemen her yazı dili ve ağızlarında görülen ve Eski Türkçeden bu yana takip edebildiğimiz ala sözcüğünün geçmişteki ve günümüz Kırgızcasındaki kavram alanları ve anlam olayları üzerinde durulmuştur. Çalışmanın inceleme kısmı 1. Türkçenin Tarihî ve Günümüz Yazı Dillerinde “Ala” ve 2. “Ala” Sözcüğünün Kırgızcadaki Kullanımları ve Anlam Evreni başlıklı iki ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde ele alınan ala sözcüğünün Türkçenin tarihî sahalarındaki kullanım şekilleri, anlamları, türevleri ve Kırgızcanın dışındaki diğer günümüz Türk yazı dillerindeki sözlüklere yansımış biçim ve anlamları irdelenmiştir. Bu bölümde ayrıca ala sözcüğünün kökeni de ele alınmıştır. İkinci bölümde ise ala sözcüğünün Kırgızcadaki kullanım alanları, anlamsal ve kavramsal özellikleri daha ayrıntılı olarak incelenmiştir. Bu bölümde ala sözcüğünün Kırgızcanın yazı dili ve ağızlarındaki kullanımlarının yanı sıra ala sözcüğünün yardımıyla meydana gelen Kırgızcadaki yeni basit ve birleşik sözcükler, deyimler ve atasözleri, özel adlar, ala rengiyle ilgili halk arasındaki inanış ve uygulamalar hakkında verilere yer verilmiş ve genel hatlarıyla değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucunda söz konusu ala sözcüğünün hem genel Türk yazı dilleri ve ayrıca Kırgızcadaki dile yansıma şekli, işlevsel, anlamsal, kavramsal karşılıkları, hem dünyayı anlama çabaları sonucu bir takım nesne, durum, olay ve objeyi algılama ve tanımlama bağlamında Türk kültürü ve diline katkılarıyla ilgili tespit ve gözlemlere yer verilmiştir.