Araştırma Makalesi

ÜSTÜNLÜK TEORİSİ BAĞLAMINDA TEYO PEHLİVAN FIKRALARI

Sayı: 8 12 Haziran 2023
PDF İndir
TR EN

ÜSTÜNLÜK TEORİSİ BAĞLAMINDA TEYO PEHLİVAN FIKRALARI

Öz

Anlatmaya dayalı türler arasında yer alan fıkra türü, toplumun bilinçaltında yer edinen unsurları, zevkleri, deneyimleri, eğitimsel unsurları, kültürü ve güldürü unsurlarını barındırır. Fıkra metinlerinin özellikleri arasında yer alan güldürürken düşündürme işlevi, mizah unsurunun oluşmasına zemin hazırlamaktadır. Mizah unsuru, çözümleme yapmayı ve yorumlamayı gerekli kılmaktadır. Mizah teorileri, mizah unsuru üzerinde çözümlemeler yapmanın sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Mizah teorileri içerisinde yer alan üstünlük teorisi, mizah unsurunu oluşturan ve gülmeyi etkileyen üstünlük bildirici olgularla ilgilenir. Fıkra türünde, fıkra tiplerinin üstünlük amacıyla hareket etmeleri veya üstünlük bildiren tutum sergilemeleri sonucunda mizah unsuru oluşmaktadır. Çalışmamızın sınırlılığı Teyo Pehlivan fıkralarıdır. Çalışmamızın amacı; Teyo Pehlivan fıkralarını üstünlük teorisi bağlamında incelemektir. Araştırmamızın problemi ise Teyo Pehlivan fıkralarında üstünlük bildiren ifadelerin neler olduğu ve bu ifadelerin mizah unsurunu nasıl etkilediğidir. Araştırmamız metin merkezli bir çalışmadır. Öncelikle mizah teorileri içerisinde yer alan üstünlük teorisiyle ilgili genel ifadeler üzerinde duracağız. Üstünlük teorisinin fıkra metinlerine uygulanmasıyla ilgili ifadelere değineceğiz. Komik unsurunu oluşturan üstünlük olgularının neler olduğunu tespit etmeye çalışacağız. Literatür taramasından elde ettiğimiz verilerden hareketle Teyo Pehlivan fıkralarını ele alacağız. Teyo Pehlivan fıkralarında yer alan üstünlük ifadeleri ve mizah unsurlarıyla ilgili elde ettiğimiz verileri karşılaştırmalı olarak inceleyeceğiz. Fıkra metinlerinde ulaştığımız bulgulardan hareketle, mahallî fıkra tipi olan Teyo Pehlivan’ın güldürü özellikleri üzerinde duracağız.

Anahtar Kelimeler

Fıkra, Üstünlük Teorisi, Teyo Pehlivan, Teyo

Kaynakça

  1. Aristoteles. (1995). Retorik. (M. H. Doğan, Çev.) Yapı Kredi Yayınları.
  2. Boratav, P. N. (1969). 100 Soruda Türk Halk Edebiyatı. Gerçek Yayınları.
  3. Duman, H. H. (2000). Erzurum Fıkraları ve Meşhur Nüktedanlar. Duyap.
  4. Eker, G. Ö. (2009). İnsan Kültür Mizah -Eğlence Endüstrisinde Tüketim Nesnesi Olarak Mizah-. Grafiker Yayınları.
  5. Güney, E. C. (1971). Folklor ve Halk Edebiyatı. Millî Eğitim Basımevi.
  6. Hobbes, T. (1992). Leviathan. (S. Lim, Çev.) Yapı Kredi Yayınları.
  7. Kılıç, M. Z., & Atnur, Y. (2001). Erzurum Fıkraları. Erzurum Kitaplığı.
  8. Morreall, J. (1997). Gülmeyi Ciddiye Almak. (K. Aysevener, & Ş. Soyer, Çev.) İris Yayıncılık.
  9. Öngören, F. (1983). Cumhuriyet Dönemi Türk Mizahı ve Hicvi. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  10. Özünlü, Ü. (2000). Gülmecenin Dilleri. Ankara: Doruk Yayınları.

Kaynak Göster

APA
Bedir, A. (2023). ÜSTÜNLÜK TEORİSİ BAĞLAMINDA TEYO PEHLİVAN FIKRALARI. Ardahan Üniversitesi İnsani Bilimler ve Edebiyat Fakültesi Belgü Dergisi, 8, 117-122. https://doi.org/10.59577/belgu.1295532
AMA
1.Bedir A. ÜSTÜNLÜK TEORİSİ BAĞLAMINDA TEYO PEHLİVAN FIKRALARI. BELGÜ. 2023;(8):117-122. doi:10.59577/belgu.1295532
Chicago
Bedir, Ali. 2023. “ÜSTÜNLÜK TEORİSİ BAĞLAMINDA TEYO PEHLİVAN FIKRALARI”. Ardahan Üniversitesi İnsani Bilimler ve Edebiyat Fakültesi Belgü Dergisi, sy 8: 117-22. https://doi.org/10.59577/belgu.1295532.
EndNote
Bedir A (01 Haziran 2023) ÜSTÜNLÜK TEORİSİ BAĞLAMINDA TEYO PEHLİVAN FIKRALARI. Ardahan Üniversitesi İnsani Bilimler ve Edebiyat Fakültesi Belgü Dergisi 8 117–122.
IEEE
[1]A. Bedir, “ÜSTÜNLÜK TEORİSİ BAĞLAMINDA TEYO PEHLİVAN FIKRALARI”, BELGÜ, sy 8, ss. 117–122, Haz. 2023, doi: 10.59577/belgu.1295532.
ISNAD
Bedir, Ali. “ÜSTÜNLÜK TEORİSİ BAĞLAMINDA TEYO PEHLİVAN FIKRALARI”. Ardahan Üniversitesi İnsani Bilimler ve Edebiyat Fakültesi Belgü Dergisi. 8 (01 Haziran 2023): 117-122. https://doi.org/10.59577/belgu.1295532.
JAMA
1.Bedir A. ÜSTÜNLÜK TEORİSİ BAĞLAMINDA TEYO PEHLİVAN FIKRALARI. BELGÜ. 2023;:117–122.
MLA
Bedir, Ali. “ÜSTÜNLÜK TEORİSİ BAĞLAMINDA TEYO PEHLİVAN FIKRALARI”. Ardahan Üniversitesi İnsani Bilimler ve Edebiyat Fakültesi Belgü Dergisi, sy 8, Haziran 2023, ss. 117-22, doi:10.59577/belgu.1295532.
Vancouver
1.Ali Bedir. ÜSTÜNLÜK TEORİSİ BAĞLAMINDA TEYO PEHLİVAN FIKRALARI. BELGÜ. 01 Haziran 2023;(8):117-22. doi:10.59577/belgu.1295532