ARDAHAN’IN TARIM VE HAYVANCILIK ALANINDA UNUTULMA SÜRECİNE GİRMİŞ VE KULLANIM ALANI DARALMIŞ SÖZ VARLIKLARI
Öz
Toplumların kimliklerini belirleyen en güçlü öğe geçmişten geleceğe taşınan kültür birikimleridir. Kültür varlıkları her türlü yozlaşmaya ve asimilasyonlara karşı bir zırh gibi toplumların benliklerini koruyarak hayata tutunmalarını sağlar. Özellikle dil bu konuda en temel değerdir. Dil unsurlarının unutulması yeni nesillerin geçmişlerine yabancılaşarak kendilerinden olmayan gündemdeki popüler öğelere adapte olmalarının önünü açar. Bu sürecin bugün Ardahan’da da bariz bir şekilde yaşandığı gözlenmektedir. Özellikle tarım ve hayvancılık bir geçmişten gelen nüfusun bu alanla ilgili çok önemli birikimleri vardır. Son yıllarda bu birikimlerin çağın hızlı değişimleri karşısında önemini yitirmesi ve yıldan yıla unutulmaya terk edilmesi il nüfusunun bu alanda geçmişiyle bağlarının gittikçe azalmasına neden olmaktadır. Bu olumsuz gidişatı önlemenin en önemli yöntemlerinden biri de unutulmaya yüz tutmuş dil varlıklarını kayıt altına alıp onların çeşitli eserlerle ve araçlarla toplumun gündeminde kalmasını sağlamaktır.
Makalede bu ihtiyacı karşılamak için “Ardahan’ın Tarım ve Hayvancılık Alanında Unutulma Sürecine Girmiş ve Kullanım Alanı Daralmış Söz Varlıkları”nın tespiti yapıldı. Bu sözcüklerin il genelinde taşıdıkları anlam özellikleri açıklandı. Ayrıca sözcüklerin etimolojik incelemeleri yapıldı, ağız bakımından telaffuz biçimleri ve il genelindeki kullanım yaygınlıkları belirtildi.
Toplumların kimliklerini belirleyen en güçlü öğe geçmişten geleceğe taşınan kültür birikimleridir. Kültür varlıkları her türlü yozlaşmaya ve asimilasyonlara karşı bir zırh gibi toplumların benliklerini koruyarak hayata tutunmalarını sağlar. Özellikle dil bu konuda en temel değerdir. Dil unsurlarının unutulması yeni nesillerin geçmişlerine yabancılaşarak kendilerinden olmayan gündemdeki popüler öğelere adapte olmalarının önünü açar. Bu sürecin bugün Ardahan’da da bariz bir şekilde yaşandığı gözlenmektedir. Özellikle tarım ve hayvancılık bir geçmişten gelen nüfusun bu alanla ilgili çok önemli birikimleri vardır. Son yıllarda bu birikimlerin çağın hızlı değişimleri karşısında önemini yitirmesi ve yıldan yıla unutulmaya terk edilmesi il nüfusunun bu alanda geçmişiyle bağlarının gittikçe azalmasına neden olmaktadır. Bu olumsuz gidişatı önlemenin en önemli yöntemlerinden biri de unutulmaya yüz tutmuş dil varlıklarını kayıt altına alıp onların çeşitli eserlerle ve araçlarla toplumun gündeminde kalmasını sağlamaktır.
Makalede bu ihtiyacı karşılamak için “Ardahan’ın Tarım ve Hayvancılık Alanında Unutulma Sürecine Girmiş ve Kullanım Alanı Daralmış Söz Varlıkları”nın tespiti yapıldı. Bu sözcüklerin il genelinde taşıdıkları anlam özellikleri açıklandı. Ayrıca sözcüklerin etimolojik incelemeleri yapıldı, ağız bakımından telaffuz biçimleri ve il genelindeki kullanım yaygınlıkları belirtildi.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- AYVERDİ, İlhan, Misalli Büyük Türkçe Sözlük, c. 1-2-3, 4. Baskı, İstanbul, 2011.
- BALA, Mirza, İslam Ansiklopedisi, c. 4.- 6., İstanbul, 1967.
- DEVELLİOĞLU, Ferit, Osmanlıca - Türkçe Ansiklopedik Lügat, 14. Baskı, Ankara, 1997.
- Erdoğan 2011: ERDOĞAN, Kutluay - Demir, Tazegül, “Kars ve Ardahan Türkmenlerinin Dünü ve Bugünü”, Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştıma Dergisi, sa. 58, 2011.
- Ercilasun 2002: ERCİLASUN, A. Bican, Kars İli Ağızları - Ses Bilgisi-, Ankara, 2002.
- Ercilasun 1992: A. B. Ercilasun, “Kars İli Ağızları Ses Bilgisi, Türk Dil Kurumları Yayınları”, s. 41, Ankara, 1992.
- EREN, Hasan, Türk Dilinin Etimolojik Sözlüğü, Ankara, 1999. GÜLENSOY, Tuncer, Türkiye Türkçesindeki Türkçe Sözlerin Köken Bilgisi Sözlüğü”, c. 1. ve2., Ankara, 2007.
- Kartlis Tskhovreba, Tbilisi, 2014, 201-210.
- Kırzıoğlu 1953: KIRZIOĞLU, Fahrettin, Kars Tarihi, c. I, İstanbul, 1953.
- Kırzıoğlu 1998: KIRZIOĞLU, Fahrettin, Osmanlıların Kafkasya Ellerini Fethi, Ankara, 1998.